Articles

ยาคุมฉุกเฉิน

By noppol
10

ยาคุมฉุกเฉิน

หากเหตุการณ์เหล่านี้เกิดขึ้นกับคุณ

  • มีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้คุมกำเนิดเลย
  • ถุงยางอนามัยแตก มีรูรั่ว หรือหลุด
  • ลืมกินยาคุมไปวัน/สองวัน
  • ห่วงอนามัยหลุด
  • ไม่แน่ใจว่านับระยะปลอดภัยคลาดเคลื่อนไปหรือเปล่า
  • ถูกบังคับให้มีเพศสัมพันธ์โดยไม่เต็มใจและที่สำคัญ คุณไม่ต้องการตั้งครรภ์ ยาคุมฉุกเฉินจะช่วยป้องกันการตั้งครรภ์หลังจากมีเพศสัมพันธ์

ยาคุมฉุกเฉินคืออะไร

ยาคุมฉุกเฉินเป็นการป้องกันการตั้งครรภ์วิธีหนึ่ง ตัวยาประกอบด้วยฮอร์โมนชนิดเดียวกับที่มีอยู่ในยาเม็ดคุมกำเนิดทั่ว ๆ ไป แต่มีปริมาณฮอร์โมนสูงกว่า ยาคุมฉุกเฉินมีทั้งแบบฮอร์โมนเดี่ยว และแบบฮอร์โมนผสม

ยาคุมฉุกเฉินที่ขายในเมืองไทยขณะนี้มี 2 ยี่ห้อ คือ โพสตินอร์ และมาดอนนา เป็นยาคุมฉุกเฉินแบบฮอร์โมนเดี่ยว ถ้ากินถูกวิธีภายในเวลาที่กำหนด จะช่วยป้องกันการตั้งครรภ์ได้ 85 เปอร์เซ็นต์แต่ต้องกินตามเวลาที่กำหนดไว้เท่านั้น

ในกล่องยา 1 กล่องจะมียา 2 เม็ด ผู้ใช้ต้องกินทั้ง 2 เม็ด โดยกินเม็ดแรกภายใน 72 ชั่วโมง หลังจากมีเพศสัมพันธ์ และกินเม็ดที่สอง เมื่อครบ 12 ชั่วโมง หลังจากที่กินเม็ดแรก

ยาคุมฉุกเฉินป้องกันการตั้งครรภ์ได้อย่างไร

ยาคุมฉุกเฉินจะช่วยป้องกันการตั้งครรภ์โดย

  • ขัดขวางการตกไข่
  • ขัดขวางการผสมกันระหว่างไข่กับอสุจิ
  • ขัดขวางการฝังตัวของไข่ที่ผสมแล้ว
  • ไม่แนะนำให้กินยาคุมฉุกเฉินเป็นประจำ เพราะประสิทธิภาพในการคุมกำเนิด ต่ำกว่า การกินยาคุมธรรมดาแบบที่กินทุกวัน ๆ ละ 1 เม็ด

ทำให้แท้งได้หรือไม่

ยาคุมฉุกเฉินจะไร้ประสิทธิภาพ ถ้ามีการตั้งครรภ์เกิดขึ้นแล้ว เพราะฉะนั้นจึงไม่สามารถทำให้เกิดการแท้ง หรือทำอันตรายแก่เด็กในครรภ์ได้

ยาคุมฉุกเฉินมีโทษต่อร่างกายหรือไม่

องค์การอนามัยโลก และองค์การอาหาร และยาของประเทศสหรัฐอเมริกา ประกาศว่าการใช้ยาคุมฉุกเฉินอย่างถูกต้อง และเฉพาะในกรณีฉุกเฉินเท่านั้น จะไม่ก่อให้เกิดอันตรายใด ๆ แก่ร่างกาย

หากต้องการใช้ยาคุมฉุกเฉินแบบฮอร์โมนผสม และผู้ใช้มีประวัติเป็นโรคลมชัก โรคหัวใจ โลหิตแข็งตัว หรือเป็นโรคที่เกี่ยวกับเส้นเลือดหัวใจ ผู้ใช้ต้องปรึกษาแพทย์ก่อนใช้

อาการข้างเคียงของการใช้ยาเป็นอย่างไรบ้าง

ผู้หญิงบางคนที่กินยาคุมฉุกเฉินจะรู้สึกคลื่นไส้ วิงเวียน หรือปั่นป่วนในท้อง บางรายอาจอาเจียน แต่อาการเหล่านี้จะเกิดขึ้นในช่วงเวลาสั้น ๆ บางคนอาจมีอาการประจำเดือนมาช้า หรือเร็วขึ้นอีกวันถึงสองวัน อาการข้างเคียงเหล่านี้ถือเป็นกรณีปกติของการกินยาคุมฉุกเฉิน จากการวิจัยพบว่าไม่เคยมีรายงานการเจ็บป่วยร้ายแรง หรือเสียชีวิตอันเนื่องมาจากการกินยาคุมฉุกเฉิน

หลังจากกินยาไปแล้วจะเกิดอะไรขึ้นบ้าง

หลังจากกินยาจะไม่มีอาการที่บ่งบอกว่ายากำลังออกฤทธิ์อยู่หรือไม่ ให้สังเกตดูว่าหลังจากกินยาไปแล้ว ประจำเดือนของคุณมาตรงเวลาหรือเปล่า ถ้าประจำเดือนมาช้าเกินกว่า 1 อาทิตย์ หรือคุณรู้สึกกังวลใจ คุณอาจจะไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาการตั้งครรภ์

ถ้าเกิน 72 ชั่วโมงไปแล้ว จะทำอย่างไรดี

ถ้าคุณมีเพศสัมพันธ์ที่ไม่แน่ใจว่าจะตั้งครรภ์หรือไม่ และเวลาได้ผ่านไปเกิน 3 วันแล้ว การใช้ยาคุมฉุกเฉินจะไม่มีประสิทธิภาพ คุณควรรีบไปพบแพทย์โดยด่วน เพื่อปรึกษาว่าจะมีทางเลือกอื่น ๆ หรือไม่

ถ้าอาเจียนหลังจากกินยาไปแล้วควรทำอย่างไร

ถ้าอาเจียนภายใน 2 ชั่วโมงหลังจากกินยา ให้รีบกินยาซ้ำในทันที ถ้ากินยานี้หลังอาหารจะช่วยลดอาการคลื่นไส้ได้ หากคุณอาเจียนหลังจากกินยาไปแล้วเกินกว่า 2 ชั่วโมง ไม่ต้องวิตกกังวล เพราะยาได้ออกฤทธิ์ไปแล้ว

ใช้เพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ ในกรณีฉุกเฉินเท่านั้น

ยาคุมธรรมดาที่ต้องกินทุกวัน สามารถป้องกันการตั้งครรภ์ได้ดีกว่ายาคุมฉุกเฉิน และมีอันตรายต่อร่างกายน้อยกว่ายาคุมฉุกเฉิน ต้องกินยาคุมฉุกเฉิน เมื่อฉุกเฉินจริง ๆ เท่านั้น หากคุณมีเพศสัมพันธ์อยู่เป็นระยะ ๆ ไม่ว่าคุณจะแต่งง่านหรือไม่ได้แต่งงานก็ตาม คุณควรคุมกำเนิดด้วยวิธีธรรมดา เช่น กินยาคุมทุกวัน ใช้ถุงยางอนามัย ฉีดยาคุม วิธีเหล่านี้สามารถป้องกันการตั้งครรภ์ได้ดีกว่ายาคุมฉุกเฉิน นอกจากนี้ ยาคุมฉุกเฉินไม่สามารถป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ต่าง ๆ รวมทั้งโรคเอดส์ได้

จะหายาคุมฉุกเฉินได้ที่ไหน

ยาคุมฉุกเฉินหาซื้อได้ตามร้านขายยาทั่วไป ส่วนมากร้านขายยาจะเรียกยานี้ว่า “ยาคุมหลังร่วม” หรือ “ยาคุมชั่วคราว” ในยา 1 กล่องมีจำนวนยา 2 เม็ด ใช้ได้ 1 ครั้ง

ที่มา : แผ่นพับกองวางแผนครอบครัว และประชากร

ศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพ ในเครือ บริษัท กรุงเทพดุสิตเวชการ จำกัด (มหาชน)
ผู้ประพันธ์