Articles

กระดูกสันหลังย่นหรือ ยุบตัวลงไป (Vertebral Compression Fracture VCF)

By noppol
6

กระดูกสันหลังย่นหรือ ยุบตัวลงไป (Vertebral Compression Fracture VCF)

เวลาคนเราหกล้ม เอาก้นกระเเทกกับพื้นอย่างรุนเเรง โดยทั่วไปทั้งหมอ เเละผู้ป่วยมักจะไปเพ่งความสนใจอยู่ที่กระดูกก้นกบ ว่ามีการหักหรือไม่ เเต่ในความเป็นจริง เรากลับพบว่า มีการละเลยกระดูกอีกชนิดหนึ่ง ซึ่งมีความสำคัญมากกว่า เพราะถ้าไม่ดูแลรักษาให้ถูกต้อง ตั้งแต่ครั้งแรก มักจะส่งผลเสียทำให้เกิดโรคแทรกซ้อนมากมาย บางคนอาจจะถึงขั้นต้องได้รับการผ่าตัดแก้ไข เสียเวลา เสียเงินทองในการรักษามากกว่าเดิมครับ ผมกำลังกล่าวถึง กระดูกสันหลังส่วนกลางลำตัว ที่มีโอกาสหักได้บ่อยกว่ากระดูกก้นกบในเวลาที่คนเราล้มลงเอา ก้นกระแทกพื้น โดยเฉพาะคนที่มีภาวะกระดูกบาง คนที่มีอายุมากมากลักษณะรูปร่างของกระดูกหักชนิดนี้ ทำให้เราเรียกกระดูกสันหลังหักชนิดนี้ว่ากระดูกสันหลัง ย่น หรือยุบตัวลงไปครับ (Vertebral Compression Fracture : VCF)

เวลาเกิดการลื่นล้ม เอาสะโพกหรือ ก้นกบกระเเทกพื้นอย่างรุนเเรงนั้น จะเกิดแรงกระเเทกส่งต่อไปที่กระดูกสันหลัง โดยเฉพาะส่วนกลางลำตัวจะมีการรับเเรงกระเเทกมากที่สุด กระดูกสันหลังที่ถูกกระแทกจะเหมือนถูกกระแทกทั้งด้านบนจากน้ำหนักตัวที่กดลงมาและด้านล่างจากแรงกระแทกที่พื้น ส่งผลทำให้กระดูกสันหลัง ปล้องนั้นมีการยุบตัวลงมา โดยมักจะเกิดตรงรอยต่อของกระดูกสันหลังส่วนล่างของช่วงอกต่อกับส่วนบนของหลัง เนื่องจาก กระดูกสันหลังช่วงนี้จะมีการหักเหของเเรงเเละการสะสมเเรงมาที่กระดูกสันหลังมากที่สุด ดังนั้นถ้าเรามัวแต่สนใจกระดูกส่วนก้นกบ โดยไม่ได้ดูที่หลังด้านบนก็จะทำให้ไม่รู้ตัวว่ามีการะดูกสันหลังหักแบบยุบตัวที่บริเวณนี้โดยเฉพาะคนสูงอายุมากกว่า 60 ปี กระดูกสันหลังจะบาง และไม่เเข็งแรงอยู่แล้วจึงเกิดเเรงกดไปที่ปล้องกระดูกสันหลังส่งผลทำให้ความสูงของปล้องกระดูกสันหลังยุบตัวลงมาเหมือนกล้วยถูกเครื่องปิ้งหนีบจนแบนติดกันกระดูกสันหลังส่วนนี้ ในคนที่เติบโตเต็มวัย มักจะมีความสูง ประมาณ 2-4 ซมเเต่ถ้าเกิดกระดูกย่น ความสูงเฉลี่ย อาจจะลดลง เหลือเเค่ประมาณ 1 ซม. เเละถ้าเกิดกระดูกย่นในกระดูกสันหลังหลายปล้อง จะทำให้คนสูงอายุ นั้นมีหลังโก่งขึ้น เเต่มีความสูงลดลงไป

อาการของกระดูกสันหลังย่นนั้น โดยทั่วไป ถ้าล้มเอาก้นกระเเทกพื้นใหม่ๆอาจจะเป็นเพียงเเค่รูสึกจุกเเน่นในท้อง เท่านั้นซึ่งพอนั่งไปสักพักอาการก็จะหายไปเหมือนไม่ได้เป็นอะไรเลยหรือบางคนอาจมีเพียงเจ็บกลางหลัง ร้าวมาที่บั้นเอวเล็กน้อยเวลาล้มตัวลงนอนจะเจ็บนอนหงายไม่ได้ ซึ่งผู้ป่วยอาจจะไม่ใส่ใจเมื่อเวลาผ่านไปนานๆ 1-2 เดือน จะสังเกตสังเกตหลังตัวเองจากกระจกมองด้านข้างของลำตัวอาจพบว่ามีการโก่งเพิ่มมากขึ้น และ อาการปวดหลังที่เรื้อรังอยู่มีอาการรุนแรงขึ้น

ความสำคัญในการดู เเละรักษาในโรคกระดูกสันหลังย่น จึงต้องขึ้นกับการวินิจฉัยให้ได้ก่อนว่า เกิดการหักแบบยุบตัวของกระดูกสันหลังหรือไม่ โดนเฉพาะลักษณะการลื่นล้ม เเละเอาก้นกระเเทกผู้ป่วยจะต้องไม่นิ่งนอนใจเกินไป อย่ารอให้ปวดหลังนานเกิน สัปดาห์ต้องรีบพาตัวเองไปพบเเพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อ x ray ส่วนของกระดูกสันหลังส่วนนี้ครับ ถ้าหากพบว่ามีการย่นของกระดูกสันหลังจริง เเพทย์ก็จะเเนะนำให้ท่านพักงานหนักโดยเฉพาะงานที่ต้องใช้หลังมากบางคนเเพทย์ก็อาจจะเเนะนำให้นอนพักอยู่เเต่บนเตียงเฉยๆในช่วงเดือนเเรกเนื่องจากกระดูกย่นนั้น จะยังสามารถยุบเพิ่มมากขึ้นอีก ถ้าเราลุกขึ้นนั่งหรือยืนบ่อยๆ เพราะน้ำหนักตัวของผู้ป่วยจะเป็นตัวที่กดกระดูกสันหลังให้ย่นมากขึ้นได้ ส่งผลทำให้ปวดหลังมากขึ้นหลังโก่งมากขึ้น บางคนส่วนที่ยุบตัวลงไป อาจจะกดทับเส้นประสาททำให้มีอาการของขาชา ปวดร้าวลงแก้มก้น ปวดขาได้ครับ บางคนที่มีกระดูกสันหลังย่นมากตั้งแต่ ครั้งแรกที่มาตรวจเเพทย์อาจจะเเนะนำให้ใส่เสื้อเกราะรัดหลัง เพื่อประคองหลังไว้ไม่ให้โก่งหรือยุบตัวมากขึ้น ตรงจุดนี้มีความสำคัญมากครับเพราะผู้ป่วยมักจะมีความเข้าใจผิด คิดว่า เมื่อมีเสื้อเกราะใส่ก็สามารถทำงานหนักได้เหมือนเดิม เนื่องจากแม้ว่าเสื้อสามารถจะป้องกันไม่ให้หลังโก่งมากขึ้นโดยที่มีสายรัดบริเวณจะเป็นตัว ค้ำหัวไหล่ไม่ให้โก่งตัวไปด้านหน้าเเต่ก็ไม่มีความสามารถกันกระเทือนกระดูกสันหลังมากนักถ้ามีเเรงมากระเเทกจากการที่เราไม่หยุดนอนพัก จากการทำงานกระดูกสันหลังของเราก็มีโอกาสจะยุบตัวลงมากขึ้นอีก ยิ่งยุบมากยิ่งหลังโก่งครับ ถามว่า จะต้องใส่เสื้อเกราะแบบนี้ นานเท่าไหร่ก็ต้องรอให้กระดูกสันหลังส่วนที่หักหยุดยุบตัวลงก่อน คือ ต้องรอจนกระทั่งกระดูกส่วนที่หักเริ่มเชื่อมติดกันอย่างสมบูรณ์ ซึ่งส่วนใหญ่ ต้องใช้เวลาประมาณ 3-4 เดือนครับขอให้อดทน ใส่เสื้อเกราะทุกครั้งที่ลุกนั่ง หรือยืน เเละหยุดพักงานหนักจริงๆอย่าหลอกตัวเองครับ ประมาณ 3-4 เดือน เมื่อกระดูกติดสนิทดีเเล้วหลังของท่านก็จะหายปวด กลับมาเป็นคนเก่าที่เเข็งเเรงเหมือนเดิม เล่นกีฬาได้โดยที่ไม่มีข้อเเทรกซ้อน ครับ แต่ถ้าบางคนที่มีปัญหา เรื่องกระดูกสันหลังยุบตัวลงมามาก จนหลังโก่งอย่างเห็นได้ชัดมีอาการปวดหลังมาก จนมีข้อบ่งชี้ในการผ่าตัด ก็จำเป็นต้องเลือกวิธีนี้การใช้วิธีการรักษา แบบผ่าตัดนี้จะทำให้กระดูกสันหลังส่วนที่ยุบลงเด้งกลับมาสูงเหมือนเดิมหรือใกล้เคียงกับความสูงเดิม

เทคนิคการผ่าตัดก็ขึ้นอยู่กับแพทย์ผู้เชี่ยวชาญแต่ละท่านครับ รายละเอียดมีดังนี้

1. การผ่าตัดหลังดามด้วยโลหะ และใช้เทคนิคการผ่าตัด ดีดเอากระดูกส่วนที่ยุบตัวลงมาให้ยืดออกมา ปัจจุบัน(2550) การผ่าตัดด้วยเทคนิคนี้ เป็นวิธีที่มาตรฐาน โดยผู้ป่วยอาจจะต้องเสียเวลา นอนอยู่ที่โรงพยาบาล ประมาณ 5-7 วัน หลังผ่าจะสามารถลุกขึ้นเดินได้ ทำกิจวัตรประจำวันได้ เหมือนปกติ แต่ทำงานหนักมากๆ ยังไม่ได้ครับ เพราะอย่างไร เราก็ฝืนธรรมชาติไม่ได้ต้องรอให้กระดูกส่วนที่หักติดกันก่อน และต้องมีการฝึกกล้ามเนื้อหลังอย่างถูกวิธีอย่างสม่ำเสมอ เพื่อไม่ให้ กล้ามเนื้อหลังลีบลงไปไม่เช่นนั้นกระดูกสันหลังและโลหะที่ดามจะทำงานในการรับแรงเคลื่อนไหวของร่างกายมากเกินไปอาจส่งผลทำให้โลหะที่ดามเคลื่อนหลุดไปไดเ ส่วนเทคนิคการฝึกกล้ามเนื้อหลังผมจะมาเล่าให้ฟัง ในวันข้างหน้าครับ

2. การฉีดซีเมนต์เข้าไปดันกระดูกสันหลัง (Cement Injection) วิธีนี้จะถูกใช้ในกรณีที่กระดูกสันหลังที่ยุบตัวลงมาแบบเฉียบพลันและแบบเรื้อรัง โดยพบว่า อาจมีกระดูกสันหลังส่วนที่หักไม่มั่นคงเทคนิคการฉีด ตลอดการเทคนิคจัดท่า จะเป็นตัวทำให้กระดูกส่วนนั้นเด้งออกเองได้เป็นวิธีการพิเศษ การใช้เทคนิคนี้ถือว่า เป็นการผ่าตัดแบบกระทบกระเทือนเนื้อเยื่อภายในน้อย (Minimal Invasive Surgery) ผู้ป่วยจะฟื้นตัวเร็วกว่า วิธีแรกครับ แต่ใช้ไม่ได้กับผู้ป่วยทุกคนนะครับ แพทย์จะป็นผุเลือกเอง

3. การใช้บอลลูนเพื่อดันกระดูกสันหลังที่ยุบ (Balloon Kyphoplasty) เป็นการผ่าตัดแบบทางเลือก ที่ไม่ใช่วิธีมาตรฐานทั่วไป แต่ถือว เป็นการผ่าตัดกระทบกระเทือนเนื้อเยื่อภายในของร่างกายน้อย (Minimal Invasive Surgery) โดยในขั้นตอนแรกจะมีการสอดใส่เข็มบอลลูนเล็กๆจากด้านหลังเข้าไปภายในกระดูกสันหลังที่ยุบตัวลงไป และค่อยๆดันให้บอลลูนพองตัวเพื่อดันกระดูกที่ยุบ เด้งขึ้นมา จากนั้นก็ฉีดกาวซีเมนต์เข้าไปรอให้ซีเมนต์แข็งตัว กระดูกส่วนนั้นก็เหมือนมีคอนกรีตที่แข็งแรงคอยดันอยู่ตลอดเวลาที่เนื้อกระดูกที่คลุมอยู่ภายนอกยังติดกันไม่สนิท ประโยชน์ที่ได้ก็จะคล้ายกันกับวิธีที่ สอง ตรงที่สามารถแก้ไข รูปร่างหลังที่โก่งให้หายได้และข้อสำคัญอาจจะลดอาการปวดหลังได้

การป้องกัน และการเรียนรู้ข้อมูลเป็นเรื่องที่สำคัญ สำหรับโรคนี้ครับ ถ้าไม่อยากถูกผ่าตัดหลังสบายกายคลายปวดหลังครับ
ขอขอบคุณ รศ.นายแพทย์ประกิต เทียนบุญ หัวหน้าภาควิชาศัลยกรรมกระดูกและข้อ รพ.จุฬา

นพ. สมศักดิ์ เหล่าวัฒนา
ศัลยแพทย์โรคกระดูก
ผู้ประพันธ์