โพสต์ 27 ส.ค. 56 ปรับปรุง 24 พ.ค. 57 3,497 Views

เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับข้อเข่า (ตอนที่ 1)

เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับข้อเข่า (ตอนที่ 1)

ข้อเข่าควรงอได้อย่างน้อย 70 องศาจึงจะทำให้ท่าเดินเป็นปกติ ใน ช่วงที่ลงน้ำหนักบนขาข้างเดียว พบว่าแรงเค้นที่เกิดขึ้นในข้อเข่ามากเท่ากับ 5 เท่าของน้ำหนักตัว ซึ่งนับได้ว่าสูงมากกว่าแรงเค้นที่ข้ออื่นๆ มากมาย นอกจากนี้แรงดึงของกล้ามเนื้อมัดต่างๆ โดยรอบข้อเข่า เพื่อให้ร่างกายทรงตัวอยู่ได้ เพื่อวิ่งหรือขึ้นหรือลงบันได จะยิ่งทำให้แรงเค้นที่ข้อเข่ายิ่งสูงขึ้น เนื่องจากกล้ามเนื้อต้องออกแรงเพิ่มขึ้น ข้อเข่าที่เกหรือโก่งตัว ไม่ว่าจะเป็นโดยกำเนิด เป็นผลจากอุบัติเหตุ หรือเกิดจากโรคของข้อและกระดูกก็ตาม จะมีผลให้แรงเค้นที่เกิดขึ้นต่อผิวข้อในจุดต่าง ๆ ไม่เท่ากัน และเป็นเหตุให้ข้อเข่าเสื่อมสภาพเร็วกว่ากำหนดอย่างมาก
การศึกษาลักษณะทางกายวิภาคของข้อเข่า ช่วย ให้เกิดความเข้าใจเกี่ยวกับรูปร่างและการทำหน้าที่ รวมทั้งความผิดปกติที่เกิดขึ้นได้อย่างถ่องแท้ ข้อเข่าประกอบด้วยกระดูกสี่ชิ้นคือ กระดูกฟีเมอร์ femur หรือที่เรียกว่ากระดูกต้นขา กระดูกทิเบีย tibia หรือที่เรียกว่ากระดูกหน้าแข้ง กระดูกพีบูลา fibula ซึ่งเป็นกระดูกชิ้นเล็กที่อยู่ข้างๆ กระดูกหน้าแช้ง และกระดูกสะบ้า patella
ในท่ายืนปกตินั้นกระดูกทิเบียวางอยู่ในแนวตั้งฉากกับพื้น ส่วน กระดูกฟีเมอร์นั้นเบนออกที่ข้อตะโพกเล็กน้อยไม่ได้อยู่ในแนวเดียวกัน ดังนั้นจึงพบได้ว่าข้อเข่าที่ปกตินั้นเกออกเล็กน้อย มิได้ตรงทีเดียวอย่างที่เข้าใจกัน หากมุมที่แนวแกนของกระดูกทั้งสองชิ้นกระทำต่อกันน้อยว่า 7 องศา จัดว่าเป็นความผิดปกติที่เรียกว่าขาโก่ง
 
ในขณะที่ข้อเข่างอ จุดหมุนจะเลื่อนไปทางด้านหลังของข้อเข่าโดยอาศัยการไถลตัวของกระดูกทิเบียไปทางด้านหลัง ทั้ง นี้เพื่อมิให้กล้ามเนื้อหน้าขาต้องทำงานมากนัก จุดหมุนนี้จะเลื่อนกลบมาทางด้านหน้าในขณะที่ข้อเข่าเหยียดพร้อมกับที่แกน หมุนบิดออกตามกระดูกทิเบีย จึงเห็นได้ว่าการเคลื่อนไหวของข้อเข่าซึ่งดูเหมือนข้อพับของบานประตูนั้นไม่ ง่ายดังที่คิด และเป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้ข้อเข่าเทียมไม่ทนทาน เพราะการออกแบบไม่สามารถลอกเลียนการหมุนของข้อธรรมชาติได้ทุกประการ
 
แผ่นกระดูกอ่อนรองข้อซึ่งมีอยู่ 2 แผ่นนั้นมีหน้าที่ทำให้เบ้าลึกลงและเป็นตัวกระจายแรงเค้นไปตามผิวข้อบริเวณต่างๆ อย่าง สม่ำเสมอ เนื่องจากแผ่นกระดูกนี้ยึดติดกับกระดูกทิเบียการเคลื่อนไหวในขณะที่เข่างอ และเหยียดจึงเลื่อนตามกระดูกชิ้นนี้เสมอ กระดูกอ่อนทั้งสองชิ้นนี้จึงมีโอกาสได้รับความเสียหายได้มากกว่าข้อเข่าส่วน อื่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งแผ่นที่อยู่ด้านใน ทั้งนี้เพราะชิ้นนี้ยึดติดกับกระดูกทิเบียถึง 3 จุด จึงมีโอกาสถูกส่วนหัวของกระดูกพีเมอร์บดเข้ากับกระดูกทิเบียได้โดยง่าย ผิดกับแผ่นนอกซึ่งยึดกับกระดูกทิเบียเพียง 2 จุด จึงมีโอกาสเลื่อนพ้นจากการถูกอัดได้ง่ายกว่า
เนื่องจากหัวกระดูกทิเบียที่เป็นเบ้านั้นค่อนข้างตื้น ข้อ เข่าจึงต้องอาศัยความแข็งแรงมั่นคงจากเอ็นยึดข้อและกล้ามเนื้อเป็นสำคัญ เอ็นยึดข้อชิ้นในมีขนาดใหญ่และแผ่ออกจากจุดเกาะบนกระดูกฟีเมอร์มายึดตามขอบ ของกระดูกทิเบียขอบด้านหลังจะประสานกับใยของเอ็นหุ้มที่ด้านใน เอ็นยึดข้อชิ้นนอกนั้นอยู่ค่อนไปทางด้านหลังของข้อเข่าและไม่มีส่วนเชื่อม ต่อกับเอ็นหุ้มข้อหรือแผ่นกระดูกอ่อนรองข้อหน้าที่สำคัญของเอ็นทั้งสองชิ้น นี้คือ การป้องกันมิให้กระดูกทิเบียดพลิกตะแคง ในด้านข้างได้เอ็นชิ้นในนั้นยังมีส่วนในการป้องกันไม่ให้ส่วนหัวด้านใน ของกระดูกทิเบียเลื่อนไถลมาด้านหน้าด้วยส่วนเอ็นชิ้นหลังมีหน้าที่ป้องกันมิ ให้กระดูกทิเบียเลื่อนไปทางด้านหลัง ทั้งนี้โดยอาศัยเอ็นซึ่งอยู่ทางด้านนอกมาช่วยเสริมความแข็งแรงทางด้านในด้วย อีกชั้นหนึ่ง
 
กระดูกสะบ้าเป็นกระดูกชิ้นเล็กทางด้านหน้าของข้อเข่า ฝัง ตัวอยู่ในเอ็นของกล้ามเนื้อหน้าขา และมีหน้าที่ช่วยให้กล้ามเนื้อมัดนี้เหยียดข้อเข่าได้โดยไม่ต้องใช้กำลังมาก นักโดยทำให้แนวแรงดึงอยู่ห่างจากจุดหมุนมากขึ้น การตรวจกระดูกสะบ้าโดยใช้มือจับกระดูกชิ้นนี้ให้ถูกับกระดูกพีเมอร์ หากมีอาการปวดหรือเสียวก็แสดงว่าผิวข้อของกระดูกชิ้นนี้เสื่อมผู้ป่วยที่ กระดูกสะบ้าหลุดบ่อย จะมีอาการตื่นกลัวในขณะที่แพทย์ใช้นิ้วดันกระดูกชิ้นนี้ไปทางด้านนอกเพราะ เกรงว่าจะหลุดออกไป

ขอขอบคุณ

Author

นพ. วรวุฒิ เจริญศิริ

ศูนย์ข้อมูลสุขภาพกรุงเทพ

161 บทความ

ผู้ประพันธ์

คำสงวนสิทธิ์

รายงานฉบับนี้เป็นการนำเสนอข้อมูลที่ได้รวบรวมจากแหล่งต่างๆ ที่น่าเชื่อถือในเชิงวิเคราะห์ มีวัตถุประสงค์ต้องการเผยแพร่เพื่อประโยชน์ด้านการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และประโยชน์แก่ส่วนรวม ไม่ได้เจตนาแนะนำข้อมูลเพื่อการวินิจฉัยโรคหรือการรักษาโรค ตลอดจนไม่ใช่เพื่อการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์หรือมีเจตนาเอื้อผลประโยชน์ทางธุรกิจใดๆ ศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพ เครือโรงพยาบาลกรุงเทพ จึงไม่ขอรับรองความถูกต้อง ครบถ้วน สมบูรณ์ และเป็นปัจจุบัน ของข้อมูลเกี่ยวกับยา โรค สาเหตุ อาการ วิธีการดูแลรักษา นวัตกรรมหรือเทคโนโลยีใหม่ๆ บางส่วนยังไม่มีการรับรองผลของการใช้งาน รวมทั้งไม่มีหลักฐานรับรองที่สมบูรณ์ครบถ้วน ดังนั้น ผู้ใช้ข้อมูล ควรใช้วิจารณญาณในการรับข้อมูลหรือปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพเพิ่มเติม หากมีการนำข้อมูลไปใช้โดยไม่ปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพ ทางศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพจะไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการใช้ หรือการอ้างอิงข้อมูลจากรายงานฉบับนี้ และศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพขอสงวนสิทธิ์ในการแก้ไข ดัดแปลงรายงานฉบับนี้โดยไม่ต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า

บทความที่เกี่ยวข้อง

ควันบุหรี่มือสอง ตัวการเลิกบุหรี่ไม่สำเร็จ

16 พฤษภาคม 2558 9.181

ควันบุหรี่มือสอง บุหรี่เป็นสาเหตุสำคัญอันดับสองของการเสียชีวิตทั่วโลก ปัจจุบันพบคนสูบบุหรี่ทั่วโลกเสียชีวิตจากการสูบบุหรี่ประมาณ 650 ล้านคน

ฝีที่มีสาเหตุจากฟัน

6 มิถุนายน 2556 13.511

อาการปวดฟันแบบตุบ ๆ หรือปวดเมื่อใช้ฟันนั้นกัดหรือเคี้ยวอาหาร ซึ่งเป็นอาการที่บ่งบอกได้ว่า คุณอาจเป็นฝีที่ฟันซี่นั้น ฝีของฟัน

ออกกำลังกายอย่างไร..ให้สนุก

7 มิถุนายน 2556 2.420

การออกกำลังกายกับยาเสพติดเหมือนกันอยู่อย่าง เพราะทำบ่อยเท่าไหร่ก็ยิ่งติด โดยเฉพาะการออกกำลังกายเป็นประจำยิ่งสนุก

ค้าหาข้อมูลสุขภาพ