Articles

กายวิภาคของเส้นประสาท

By noppol
6

กายวิภาคของเส้นประสาท

กระดูกสันหลังของมนุษย์เป็นกระดูกที่มีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับระบบประสาทมากที่สุดในร่างกาย เนื่องจากต้องรับหน้าที่ปกป้องเส้นประสาทส่วนไขสันหลังซึ่งต่อยื่นยาวออกมาจากสมองตั้งแต่ฐานสมองจนมาถึงกระดูกสันหลังส่วนเอวไขสันหลังที่ยื่นยาวออกมาจากสมองนี้เป็นศูนย์รวมเส้นประสาทที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของร่างกายทำหน้าที่บังคับควบคุมการทำงานของทั้งแขน 2 ข้าง ขา 2 ข้างอวัยวะส่วนช่องอกช่องท้อง รวมทั้งอวัยวะขับถ่ายและสืบพันธ์ดังนั้นหากมีความผิดปกติของเส้นประสาทไขสันหลังหรือปลายประสาทที่ต่อออกจากเส้นประสาทไขสันหลังนี้เกิดขึ้นก็สามารถทำให้เกิดความผิดปกติของการเคลื่อนไหวแขน การเคลื่อนไหวขาและอวัยวะต่างๆ ภายในร่างกายได้ บริเวณคอ หรือ Cervical spine จะมีเส้นประสาทไขสันหลังทอดผ่านและมีเส้นประสาทฝอย (Nerve root) ยื่นยาวออกมาจากไขสันหลังส่วนคอ (Cervical spinal cord) ในแต่ละปล้องของกระดูกสันหลังส่วนคอนั้นๆ โดยเส้นประสาทที่ยื่นยาวออกมาทั้ง 2 ข้างซ้ายขวาจะเป็นเส้นประสาทที่ใช้ควบคุมการทำงานของแขนทั้ง 2 ข้างรวมทั้งความรู้สึก ไม่ว่าจะเป็นความรู้สึก เจ็บ เย็น ร้อนความรู้สึกว่าแขนขา อยู่ใน Position ใดๆ

ในภาวะที่เกิดความผิดปกติของไขสันหลังส่วนคอหรือเส้นประสาทฝอยส่วนคอนี้ สามารถก่อให้เกิดความผิดปกติของการเคืล่อยไหวและความรู้สึกของแขนทั้ง 2 ข้างได้อาทิเช่น มีการกดทับเส้นประสาทหรือไขสันหลังส่วนคออาจก่อให้เกิดการอ่อนแรงของแขน หรืออาการชาแขนเกิดขึ้นได้พบบ่อยในโรคหมอนรองกระดูกคอทับเส้นประสาท (Cervical Disc Herniation) โรคกระดูกคอเสื่อมทับเส้นประสาท (Cervical Spondylosis with Radiculopaty) และโรคอุบัติเหตุกระดูกคอทับเส้นประสาท (Cervical Spine Trauma) เป็นต้นเนื่องจากบริเวณไขสันหลังส่วนคอและเส้นประสาทส่วนคอนี้ศูนย์รวมของเส้นประสาทที่สำคัญดังนั้นหากมีความผิดปกติ มีการกดทับเส้นประสาทเกิดขึ้นเรามักให้ความสำคัญและจำเป็นต้องรีบให้การรักษาเส้นประสาทในส่วนล่างต่อจากคอ เป็นเส้นประสาทไขสันหลังส่วนหน้าอกหรือทรอแร๊คติกพาคมักป็นส่วนทีให้ความรู้สึกของบริเวณผิวหนังส่วนหน้าอกและผิวหนังบริเวณด้านหลังส่วนหน้าอก นอกจากนี้ยังควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้อแผ่นหลัง

ไขสันหลังและเส้นประสาทส่วนที่ 3 (Lumbar) หรือส่วนเอว เป็นเช่นเดียวกันกับไขสันหลังส่วนคอที่ให้การควบคุมการทำงานต่อขา 2 ข้างเส้นประสาทฝอยแต่ละเส้นที่แยกออกมาจากข้อกระดูกสันหลังส่วนเอวแต่ละระดับนั้นจะให้การควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้อขาแต่ละมัด โดยเส้นประสาทฝอยเหล่านั้นกลับมารวมกันเป็นเส้นประสาทเส้นใหญ่ลงไปเลี้ยงขา 2 ข้างนอกจากให้กำลังแล้วยังให้ความรู้สึกของขาทั้ง 2 ข้าง ดังนั้นหากมีการกดทับเส้นประสาทส่วนเอวเกิดขึ้นผู้ป่วยอาจมีอาการของการอ่อนแรงของขา ความไม่รู้สึกหรือการชาของขารวมทั้งอาจมีปัญหาการทำงนของระบบขับถ่ายเช่นเดียวกันเนื่องจากเส้นประสาทส่วนเอว หรือ Lumbar นี้ต้องอยู่ใกล้กับหมอนรองกระดูกส่วนเอวและกระดูกแข็งส่วนเอวซึ่งรับน้ำหนักมากกว่ากระดูกส่วนคอเราจึงพบว่ามีปัญหาเส้นประสาทถูกกดทับได้บ่อย อาทิเช่น หมอนรองกระดูกส่วนเอวเคลื่อนทับเส้นประสาทจะไปทับเส้นประสาทที่ให้การเลี้ยงความรู้สึกส่วนส่วนขาหรือให้ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อขา ผู้ป่วยอาจจะมาพบแพทย์ด้วยอาการปวดร้าวจากสะโพกไปถึงปลายเท้า หรือภาวะอ่อนแรงของขาอย่างไม่ทราบสาเหตุก็เป็นได้โดยรวมแล้วเส้นประสาทที่วิ่งตามแนวยาวตลอดตั้งแต่ฐานสมองจนถึงไขสันหลังนั้นนับเป็นเส้นประสาทที่ใช้ในการควบคุมดูแล นอกจากทั้งแขนและขาทั้ง 2 ข้างแล้วยังควบคุมดูแลระบบอัตโนมัติต่างๆ ภายในร่างกายได้เป็นอย่างดี

นาวาอากาศเอก นพ. ทายาท บูรณกาล
ผู้อำนวยการศูนย์กระดูกสันหลังครบวงจร รพ.กรุงเทพ
ผู้ประพันธ์