Articles

ซีบอเรีย seborrhea

By noppol
8

ซีบอเรีย seborrhea

โรคผื่นผิวหนังอักเสบตรงตำแหน่งบริเวณผิวมัน (seborrheic dermatitis) หรือที่นิยมเรียกสั้นๆ ว่า “ซีบอเรีย” (seborrhea) มีลักษณะเป็นผื่นอักเสบ มองเห็นเป็นสีแดง บางครั้งมีขุยลอกเป็นมัน มักจะเกิดบริเวณผิวหนังที่มีต่อมไขมันหนาแน่น เช่น หัวคิ้ว ระหว่างคิ้ว ซอกจมูก ไรผม และบริเวณหลังใบหู ถ้าเป็นมากอาจพบบริเวณหน้าอกและหัวเหน่าร่วมด้วย โรคนี้พบได้บ่อยเวลาที่ร่างกายอ่อนแอ อาจจะเป็นมากหรือเป็นน้อยก็ได้ และโรคนี้มักเป็นๆ หายๆ ไม่หายขาด บางคนพบว่าจะเห่อมากขึ้นในบางช่วงเช่น ในหน้าหนาว หรือช่วงที่เครียดมากๆซีบอเรียเป็นโรคผิวหนังชนิดหนึ่ง พบได้บ่อยพอสมควร ต่างจากรังแค (dandruff) ตรงที่รังแคเป็นสะเก็ดเฉพาะที่ศีรษะและไม่มีอาการอักเสบของหนังศีรษะ ส่วนโรคซีบอเรียจะมีอาการอักเสบของหนังศีรษะร่วมด้วย ถ้าเผลอไปแกะหรือเกาอาจจะมีน้ำเหลืองเยิ้ม หรือถ้าทิ้งไว้นานๆ ไม่รักษา สะเก็ดจะหนามากขึ้นเรื่อยๆ อาจเป็นสาเหตุที่ทำให้ผมร่วงได้ ตามปกติแล้วเซลล์หนังศีรษะของคนเรา ซึ่งเกิดใหม่จะค่อยๆ เลื่อนจากใต้ผิวหนังขึ้นมาจนถึงผิวชั้นบนสุด และหลุดออกไปในเวลาประมาณ 28วันโดยเฉลี่ย โดยเซลล์ที่หลุดออกจะเป็นชิ้นเล็กๆ ที่ตาเปล่ามองไม่เห็น แต่ถ้ามีสาเหตุใดก็ตามที่ทำให้วงจรนี้ถูกเร่งให้เร็วขึ้น เช่น จาก 28 วัน เหลือแค่ 7-21 วัน โดยเซลล์ที่หลุดออกแทนที่จะเป็นชิ้นเล็ก กลับมีขนาดใหญ่ขึ้นเป็นขุยสีขาวหรือเทา และมีอาการคันศีรษะ แสดงว่ามีรังแคเกิดขึ้น โดยทั่วไปรังแคจะไม่มีการอักเสบบวมแดงทีบริเวณหนังศีรษะเลยซีบอเรียมักจะพบการอักเสบของผิวหนังที่อื่นร่วมด้วย เช่น ที่โคนคิ้ว ข้างจมูก หลังหู กลางอก กลางหลัง หรือขาหนีบ ลักษณะเป็นผื่นแดงๆ และมีสะเก็ดบางๆ เป็นๆ หายๆ มักเป็นตอนที่ร่างกายอ่อนแอเช่น เครียด วิตกกังวล นอนไม่หลับ หรือช่วงที่เจ็บป่วย ไม่สบาย โดยเฉพาะผู้ที่นอนโรงพยาบาลมักจะพบเรื่องนี้เกือบทุกคน

ซีบอเรียเกิดจากอะไร ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่แท้จริง แต่สันนิษฐานว่าอาจเกี่ยวข้องกับเชื้อจุลินทรีย์ตามผิวหนัง เซลล์ผิวหนังที่แบ่งตัวเร็วและกรดไขมัน เชื้อจุลินทรีย์ตามผิวหนังชื่อ Pityriasis ovale เป็นเชื้อยีสต์ที่อาศัยอยู่ในรูขุมขน กินไขมันและโปรตีนของผิวหนังเป็นอาหาร นอกจากนี้สิ่งรบกวนที่ทำให้เซลล์ผิวหนังแบ่งตัวเร็ว ทำให้เกิดเซลล์ที่ยังอ่อนแอจำนวนมาก เซลล์ผิวหนังเหล่านี้เวลาโดนอะไรซ้ำเติม เช่น อากาศแห้ง ความหนาวเย็น ความเป็นด่างของสบู่ เครื่องสำอางที่มีแอลกอฮอล์ ก็จะเริ่มอักเสบเป็นผื่นแดงและลอกเป็นขุย

ประการสุดท้ายมีปัจจัยภายในที่สำคัญ คือ กรดไขมันซึ่งเปลี่ยนมาจากไขมัน ที่อยู่ในรูขุมขนโดยพบว่าเชื้อ Pityriasis ovale สามารถเปลี่ยนไขมันธรรมดาให้เป็นกรดไขมันได้ และพบว่าผู้ที่เป็นโรคนี้จะมีผนังรูขุมขนไม่แข็งแรง เซลล์หนังกำพร้าบริเวณนั้นๆ จะหลุดลอกง่ายเนื่องจากขาดไขมันชนิดไลโนลิอิก ทำให้เซลล์เหล่านี้หลุดลอกง่ายขึ้น เมื่อมีกรดไขมันมารบกวน ปัจจัยต่างๆ เหล่านี้ทำให้เกิดการอักเสบแบบเรื้อรังเป็นๆ หายๆ ซีบอเรียกับต่อมไขมัน ผิวหนังของคนเราที่ดูสดใสอยู่ได้เพราะมีส่วนประกอบของน้ำ น้ำมัน และสารให้ความชุ่มชื้นตามธรรมชาติอยู่ในเซลล์ของผิวหนังส่วนต่างๆ ส่วนประกอบที่มีมากและมีความสำคัญของเซลล์ผิวหนังคือ น้ำ ถ้าเซลล์ผิวหนังชั้นนอกเกิดขาดแคลนน้ำก็จะแห้งแตก ลอกเป็นขุย คัน น้ำมันจากต่อมไขมันฉาบเคลือบหล่อเลี้ยงผิวหนังจะเป็นตัวช่วยไม่ให้น้ำระเหยออก ป้องกันการสูญเสียน้ำจากเซลล์ผิวหนัง ส่วนสารให้ความชุ่มชื้นตามธรรมชาติจะช่วยดึงดูดน้ำไว้ให้อยู่กับผิวหนัง

ศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพ ในเครือ บริษัท กรุงเทพดุสิตเวชการ จำกัด (มหาชน)
ผู้ประพันธ์