เรียนรู้ “ยูโร 2012”

User Rating:  / 2

ถ้าเอ่ยถึงยูโร 2012 ในปัจจุบันอาจหมายความถึงวิกฤตหนี้ยูโรโชนที่ทำให้หลายประเทศในทวีปยุโรปสะบัดร้อนสะบัดหนาวกันอยู่ แต่ขณะเดียวกันเมื่อพูดถึง “ยูโร 2012” ในชั่วโมงนี้ คนทั่วโลกน่าจะคิดถึงฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติยุโรปที่กำลังแข่งขันกันอยู่ระหว่างวันที่ 8 มิ.ย.55 ถึง 1 ก.ค. 55 นี้ คนไทยเรามีฟุตบอลกันอยู่ในหัวใจมานานแล้ว ไม่ว่าจะเป็นทัวร์นาเมนต์ไหนคนไทยก็ไม่พลาด แม้ว่าปีนี้ทีวีบางบ้านอาจมีจอดำกันบ้างแต่ก็คงพออาศัยข้างบ้านหรือใช้เสาหนวดแมว หนวดกุ้งหรือเสาก้างปลาแทนชั่วคราวกันไปก่อน ถ้าท่านมีโอกาสไปแถวปราจีนบุรีก็อาจเห็นเสาอากาศไทยประดิษฐ์แบบกะละมังซึ่งก็สามารถรับสัญญาณได้ไม่น้อยหน้าเสาอากาศชนิดไหนๆ เนื่องจากการแข่งขันถือเอาเวลาในประเทศยุโรปเป็นหลักซึ่งก็ต่างจากเวลาของประเทศไทยอยู่ราว 6 ชั่วโมง หัวข้อการสนทนาเรื่องนี้จึงเหมาะกับสภากาแฟในตอนเช้าของบ้านเรามาก

ยึดพื้นที่ข่าวตามหน้าหนังสือพิมพ์ได้อย่างกว้างขวาง โทรทัศน์ก็มีตัวอักษรวิ่งอยู่ด้านล่างคอยบอกผู้ชมอยู่เกือบทั้งวันว่าข่าวของทีมนั้นทีมนี้เป็นอย่างไร ถ้าเป็นโลกออนไลน์ก็คงจะแทบนาทีต่อนาทีอยู่แล้ว ท่านใดที่คลั่งไคล้กีฬาฟุตบอลก็คงจะเต็มอิ่มกันในช่วงนี้ แต่ถ้าท่านไม่ใช่คอฟุตบอลก็คงจะเลือกที่จะนอนตามเวลาปกติแล้วค่อยมาดูสรุปผลการแข่งตอนเช้าก็ไม่ผิดกติกาแต่อย่างใด

 
ที่มาภาพ: mthai.com

เสน่ห์ของกีฬาฟุตบอลมีหลายอย่างแล้วแต่ว่าเราอยากจะดูอย่างไร ฟุตบอลเป็นกีฬาที่เชียร์สนุกและเข้าใจได้ไม่ยาก ช่วงที่มีการทำประตูรวมถึงเหตุการณ์ที่ผู้รักษาประตูสามารถเซฟลูกไว้ได้มักจะเป็นไฮไลท์ของการแข่งขันที่มีการนำมารีเพลย์กันอยู่บ่อยๆ  ปฏิกิริยาของกองเชียร์ สีหน้าแววตาของนักกีฬาที่ดีใจสุดๆ หรือเสียใจสุดๆ หรือแม้แต่ปฏิกิริยาของโค้ชข้างสนาม ล้วนแต่สร้างสีสันระหว่างการแข่งขันทั้งสิ้น เคยลองคิดดูไหมครับว่าทำไมนักฟุตบอลบางคนถึงประสบความสำเร็จ วันนี้ผมขอนำเสนอแง่มุมบางอย่างของนักกีฬาที่กว่าจะชนะได้นั้นเค้าต้องผ่านอะไรกันมาบ้าง

นักกีฬาทุกประเภทต้องฝึกซ้อมอย่างหนักกว่าที่จะเก่งหรือลงแข่งขันได้ ถึงแม้ว่ากีฬาจะมีแพ้มีชนะ เราก็คงไม่ปฏิเสธว่าเราอยากจะชนะมากกว่า การเตรียมทีมเพื่อชนะจึงต้องเตรียมความพร้อมอย่างเป็นระบบตั้งแต่การเฟ้นหานักกีฬาเก่งๆมาร่วมทีม การหาผู้ฝึกสอนที่มีผลงานดีและเป็นที่เคารพของนักกีฬา (มิฉะนั้นอาจมีการเล่นแบบให้แพ้เพื่อไล่โค้ชออกไปแบบฟุตบอลสโมสรบางทีม) การจัดตารางฝึกซ้อม การมีทีมแพทย์และนักกายภาพบำบัดเพื่อช่วยดูแลนักกีฬาที่บาดเจ็บให้หายและสามารถกลับมาเล่นให้เร็วที่สุด และที่เราไม่ค่อยได้ยินกันบ่อยนักคือ “นักจิตวิทยาประจำทีม” มีไว้เพื่อให้คำปรึกษานักกีฬาแบบตัวต่อตัวหรือให้คำปรึกษากับทีมเพื่อช่วยให้นักกีฬามีความพร้อมทางจิตใจในการแข่งขันมากขึ้น

ถึงแม้ว่าโลกนี้อาจไม่ยุติธรรมกับคนทุกคนที่จะต้องได้อะไรเท่าๆกัน แต่สิ่งที่ยุติธรรมมากที่สุดก็คือเรื่องของเวลา  เพราะทุกคนมีเวลา 24 ชั่วโมงเท่าเทียมกัน นักกีฬาก็มีเวลาเท่าๆ กันที่จะฝึกตนเองให้เก่งได้ แต่พอเก่งแล้วเล่นไม่ออกหรือยิงประตูคู่ต่อสู้ไม่ได้ก็จะทำให้ทีมแพ้เอาง่ายๆ บางคนก็บอกว่าเป็นที่ดวงหรือเปล่าทำให้ยิงประตูไม่เข้าซะที ยิงจุดโทษตัวต่อตัวกับผู้รักษาประตูก็แล้ว ก็ยังยิงไม่เข้า ยิงไม่เข้าเพราะความสามารถของผู้รักษาประตูที่เซฟลูกไว้ได้ก็ยังพอเข้าใจได้ แต่ถ้ายิงหลุดกรอบออกไปแบบไม่ต้องลุ้นก็คงต้องมองไปที่คนยิงประตูอย่างเดียวแล้วว่าเกิดอะไรขึ้นกันแน่ ที่หนีไม่พ้นก็คือสภาพจิตใจของผู้ยิงว่าพร้อมหรือไม่ ทีมที่ได้ชื่อว่ายิงจุดโทษได้ดีที่สุดก็คือทีมเยอรมัน รวมไปถึงเป็นทีมที่มีระเบียบวินัยดีเยี่ยม สู้อย่างไม่ยอมแพ้จนกระทั่งนกหวีดเป่าหมดเวลา  ถ้าจัดตามความน่าเชื่อถือกันแล้วคงให้ทีมเยอรมันเป็นทีมเต็งสองของทัวร์นาเมนต์รองจากทีมสเปนที่ถือกันว่าเป็นทีมที่มีแท็กติกและความสามารถของผู้เล่นตัวต่อตัวดีที่สุดในชั่วโมงนี้

ที่มาภาพ: mthai.com

ความรู้ทางจิตวิทยาได้ถูกนำมาใช้กับการแข่งขันกีฬาเกือบทุกประเภท โดยเฉพาะกีฬาที่ใช้ผู้เล่นเพียงคนเดียวและต้องการสมาธิมากๆ เพื่อเอาชนะตนเอง เช่น กอล์ฟ  ยิงปืน  ยิมนาสติก หรือยกน้ำหนัก  กีฬาประเภททีมอย่างฟุตบอล  วอลเลย์บอล บาสเกตบอล ก็เป็นกีฬาที่ต้องการจิตใจที่เข้มแข็ง ฮึกเหิม และอยากเอาชนะคู่ต่อสู้แม้ว่าสถานการณ์จะตกเป็นรอง ผู้ที่ทำหน้าที่นี้ได้ดีที่สุดในระหว่างการแข่งขันก็คือโค้ชประจำทีม ในขณะที่ก่อนหรือหลังการแข่งขันนั้นอาจจะเป็นหน้าที่ของนักจิตวิทยาประจำทีมที่เข้ามามีบทบาทร่วมดูแลด้วย

การเตรียมความพร้อมทางจิตใจก่อนการแข่งขันสามารถทำไปพร้อมกับตารางการฝึกประจำวัน เช่นการฝึกสมาธิ การฝึกเกร็งและผ่อนคลายกล้ามเนื้อขณะที่มีความเครียด การปลดปล่อยความเครียดไปกับสิ่งบันเทิงต่างๆ เช่น การดูโทรทัศน์ ฟังเพลง ร้องเพลง หรือแม้แต่การเล่นกีฬาอย่างอื่นที่ไม่เกี่ยวข้องกับกีฬาหลักของตนเอง ตัวอย่างเช่นไมเคิล จอร์แดน นักบาสเกตบอล หรือมิชาเอล ชูมัคเกอร์ นักแข่งรถฟอร์มูล่าวัน จะใช้เวลาฝึกฝนกอล์ฟในช่วงที่ว่างจากการฝึกซ้อมกีฬาหลักและบอกว่าผลที่ได้รับนั้นยอดเยี่ยมมาก ตัวชี้วัดว่านักกีฬามีความพร้อมทางจิตใจหรือไม่ ดูได้จากปฏิกิริยาของนักกีฬาว่ามีความกระตือรือร้นหรือไม่ สีหน้าดูผ่อนคลายหรือไม่ การพูดคุยเล่นกันในหมู่เพื่อนยังทำได้ดีหรือไม่ ตลอดจนดูผลงานในภาคฝึกซ้อมและการแข่งขัน ถ้านักกีฬาดูเครียดหรือมีบุคลิกภาพเปลี่ยนไปจากเดิมทางทีมงานคงต้องรายงานโค้ชและผู้จัดการประจำทีมให้รับทราบและหาทางแก้ไข

 
ที่มาภาพ: mthai.com

ช่วงเวลาที่สำคัญที่สุดของนักกีฬาก็คือช่วงก่อนเริ่มการแข่งขัน สิ่งที่นักกีฬาฝึกซ้อมมาทั้งหมดจะแสดงออกมาได้อย่างเต็มที่หรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับความมั่นใจในตนเองของนักกีฬาว่ามีมากน้อยเพียงใด บ่อยครั้งเวลาที่เรารับชมการถ่ายทอดฟุตบอลและเห็นนักกีฬาลงสู่สนาม (พร้อมกับมีเด็กน้อยจูงมือนักเตะแต่ละคนออกมาด้วย ถ้าใครทราบที่มาที่ไปว่าทำไมต้องให้เด็กน้อยจูงมือออกมาและมีประโยชน์อย่างไรก็ช่วยบอกกันด้วยครับ) แต่บรรยากาศในห้องแต่งตัวของนักกีฬาก่อนหน้านี้ก็เป็นเรื่องที่อาจตัดสินอนาคตของเกมการแข่งขันได้ รวมไปถึงช่วงพักครึ่งที่บรรยากาศในห้องพักก็มีความสำคัญต่อการแข่งขันในครึ่งหลังที่เหลือเช่นกัน

ดอกเตอร์แพทริค โคห์น (Dr. Patrick Cohn) นักจิตวิทยาการกีฬาชาวอเมริกันได้กล่าวถึงช่วงเวลาก่อนการแข่งขันว่าเป็นช่วงเวลาที่ต้องปลุกเร้าความมั่นใจของนักกีฬาออกมาให้ได้ ความมั่นใจของนักกีฬาก็คือความรู้สึกโดยรวมของนักกีฬาที่เชื่อมั่นว่าตนจะเล่นได้ดีและชนะ รวมถึงความเชื่อมั่นว่าตนเองจะยังเล่นในเกมของฟุตบอลได้อย่างที่ควร ไม่ว่าจะเป็นการส่งผ่านบอล การวิ่ง การเข้าแย่งลูกบอลหรือแม้แต่การยิงประตู สิ่งที่ทำให้นักกีฬาจะมีความเชื่อมั่นในตนเองคงต้องอาศัยองค์ประกอบต่างๆ เช่น

1. ความสำเร็จในอดีต ข้อนี้เห็นได้ชัดเจนจากการเล่นนัดสุดท้ายของรอบแรกกลุ่มเอ ทีมกรีซเล่นกับทีมรัสเซียและต้องชนะจึงจะผ่านเข้ารอบสอง ทีมกรีซเป็นทีมเทพนิยายที่เคยครองแชมป์ยุโรปมาก่อน การสร้างความฮึกเหิมให้นักกีฬาด้วยความจริงข้อนี้ย่อมส่งผลให้นักกีฬามีขวัญกำลังใจที่ดีและเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้สามารถเอาชนะทีมรัสเซียได้
2. ประสบการณ์การเล่น ทีมสเปนเป็นทีมที่ลงฟาดแข้งมานานและประสบความสำเร็จมาอย่างต่อเนื่องทั้งฟุตบอลยุโรปหรือฟุตบอลโลก ถ้าไม่ใช่ทีมเต็งหนึ่งของทัวร์นาเมนต์นี้ก็คงจะดูกระไรอยู่ และทีมที่จะต่อกรกับสเปนได้ก็คงต้องมีประสบการณ์การเล่นอย่างดีเยี่ยมเช่นกัน ดังเช่นทีมอิตาลีที่ได้ชื่อว่าเหนียวที่สุดในเกมรับก็สามารถที่จะยันเสมอเอาไว้ได้ 1-1และไม่แน่ว่าถ้าพบกันอีกครั้งหนึ่งก็อาจมีลุ้นที่จะเอาชนะได้เช่นกัน
3. ความสำเร็จของการแข่งในช่วงเวลาก่อนหน้านั้น นักฟุตบอลที่เตะได้อย่างใจในสไตล์การเล่นของตนเองจะทำให้การเล่นช็อตต่อไปง่ายขึ้นและมั่นใจมากขึ้น เราอาจเห็นนักเตะของทีมที่นำอยู่จะเล่นอย่างไรก็ดูดีไปหมด (เพราะมีความมั่นใจ) ผ่านบอลก็ดูได้น้ำหนักสวยงาม สกัดคู่ต่อสู้ทีเดียวอยู่ หรืออาจเห็นลูกแปลกๆ เช่นลูกตอกส้นของแดนนี่ เวลเบ็ค ทีมชาติอังกฤษที่กล้าเล่นในจังหวะที่กำลังใจของทีมอยู่ในช่วงขาขึ้นหลังจากตามตีเสมอได้ และเป็นลูกสุดท้ายที่ทำให้ให้อังกฤษเอาชนะทีมสวีเดนไปได้ 3-2 เป็นต้น
4. ปัจจัยจากบุคคลอื่น ข้อนี้คงหมายถึงเพื่อนร่วมทีม โค้ช และอาจรวมถึงคู่ต่อสู้ที่เราได้ศึกษาเกมการเล่นมาเป็นอย่างดี การสร้างแรงกระตุ้นกันภายในทีมไม่ว่าจะเล่นได้ดีหรือเสียจะทำให้ไฟการเล่นยังลุกโชนอยู่เสมอ ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดเช่น สตีเวน เจอร์ราร์ด ทีมอังกฤษ หรือ ฟิลลิป ลาห์ม ทีมเยอรมัน ที่ตะโกนสั่งลูกทีมภายในสนามให้เล่นอย่างฮึกเหิมอยู่ตลอดเวลา เป็นต้น
5. การฝึกฝนตนเอง นักกีฬาที่ขยันซ้อมจะรู้ขีดความสามารถของตนเองได้เป็นอย่างดีว่าควรจะเล่นลูกนั้นลูกนี้ได้หรือไม่ นักฟุตบอลอย่างเดวิด เบ็คแฮมที่ยิงลูกฟรีคิกได้อย่างน่าอัศจรรย์นั้นเกิดจากการฝึกซ้อมลูกตั้งเตะนี้วันละ 200 ครั้งเพื่อให้มั่นใจว่าเตะได้แน่ๆ เมื่อลงสนามจริงก็คิดว่าเตะให้เหมือนที่ซ้อมมาเท่านั้น 
6. การได้รับการสนับสนุนที่ดีของทีม ทีมฟุตบอลที่แข็งแกร่งจะช่วยส่งเสริมให้นักเตะแสดงศักยภาพสูงสุดของตนออกมาได้ นักกีฬาหลายคนมีพรสวรรค์ที่ดีแต่ถ้าขาดการส่งเสริมก็คงยากที่จะฉายแววซุปเปอร์สตาร์ออกมาได้  ท่านที่เป็นคอกีฬาฟุตบอลคงไม่มีใครที่ไม่รู้จัก ไลโอเนล เมสซี่ นักฟุตบอลชาวอาร์เจนตินาผู้ฉายแววตั้งแต่อายุ 10 ขวบแต่เพราะมีรูปร่างแคระแเกร็นเนื่องจากขาดฮอร์โมนที่ช่วยในการเจริญเติบโต จึงไม่มีทีมฟุตบอลใดในอาร์เจนตินาสนใจ  จนกระทั่งมีแมวมองของทีมบาร์เซลโลนาของสเปนมาพบเข้า เมสซี่จึงมีโอกาสรักษาตัวไปพร้อมๆ กับฝึกการเล่นฟุตบอลกับสโมสรยักษ์ใหญ่แห่งนี้จนกระทั่งประสบความสำเร็จอยู่ในปัจจุบัน แต่น่าเสียดายที่เราไม่ได้เห็นเมสซี่ในทัวร์นาเมนต์นี้นะครับ

วันนี้นอกจากจะมีฟุตบอลดีๆ ให้ดูกันแล้วยังมีการถ่ายทอดการแข่งขันกีฬาประเภทอื่นให้ชมอีกด้วย ถ้าเราลองสังเกตว่าทำไมทีมนั้นจึงเป็นอย่างนั้นหรือทีมนี้ทำไมจึงเล่นออกมาอย่างนี้ ก็จะทำให้เราดูกีฬาได้อย่างสนุกสนานมากขึ้น กีฬาก็เปรียบเหมือนชีวิตของคนที่มีครบทุกรสชาติ สิ่งสำคัญที่สุดก็คือเราจะปรับให้เข้ากับชีวิตของเราได้อย่างไร และเราจะเรียนรู้อะไรบ้างจากเกมกีฬาหรือจากเกมชีวิตของเรา อย่างไรเสียก็อย่ามัวแต่นั่งดูกีฬาหน้าจอทีวีแต่เพียงอย่างเดียวนะครับ ผมอยากให้ทุกท่านออกมาเล่นกีฬากันด้วย คงต้องมีสักอย่างที่เหมาะกับเราทั้งเวลาที่จะเล่น  ความสนุกที่จะได้ รวมถึงการเล่นกีฬายังช่วยให้เราห่างไกลจากโรคภัยไข้เจ็บอีกด้วยครับ วันนี้ขอจบเพียงเท่านี้ก่อนนะครับ โอกาสหน้าจะหาเรื่องน่าสนใจมาเล่าให้ฟังอีกครับ

ที่มา: ศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพ เครือโรงพยาบาลกรุงเทพ
ขอขอบคุณ  นายแพทย์สุทธิ  ศฤงคไพบูลย์  จิตแพทย์

• < Prev
• Next >