โรคมะเร็งตับ

โรคมะเร็งตับเป็นโรคที่พบมากในประเทศทางแถบเอเชีย โดยมีอัตราการพบโรคที่ 150 – 220 / 100,000 คน ของผู้ที่ป่วยเป็นโรคมะเร็ง สำหรับในประเทศไทยโรคมะเร็งตับ มีการตรวจพบเป็นอันดับที่ 2 รองจากมะเร็งปอด ซึ่งผู้ป่วยส่วนมากที่ตรวจพบ จะมีอายุเฉลี่ยประมาณ 40–60 ปี

อาการของโรคมะเร็งตับ

1. ไม่แสดงอาการผิดปกติทางร่างกาย แต่จะตรวจพบความผิดปกติจากการตรวจเลือด
2. มีอาการปวดแน่นท้อง
3. น้ำหนักลด มีอาการอ่อนเพลีย และมีไข้
4. เบื่ออาหาร
5. มีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง ท้องโต และขาบวม
6. มีอาการเลือดออกง่าย อาเจียนเป็นเลือด
7. มีอาการซึมและสับสน

ปัจจัยเสี่ยงที่อาจก่อให้เกิดโรคมะเร็งตับ

อัตราเสี่ยงการเกิดโรคมะเร็งตับ เฉลี่ยระหว่างผู้ชายและผู้หญิงคือ 4.6 : 1 คือพบในผู้ชายมากกว่าผู้หญิง ส่วนใหญ่แล้วจะพบในผู้ป่วยที่มีความเสี่ยง ดังต่อไปนี้คือ

1. ผู้ป่วยที่เป็นโรคไวรัสตับอักเสบ บี จะพบในอัตรา 0.4–0.6 % ของผู้ป่วยดังกล่าว
2. ผู้ป่วยที่เป็นโรค ไวรัสตับอักเสบซี
3. ผู้ป่วยที่มีภาวะตับแข็ง ที่มีสาเหตุมาจากการติดเชื้อไวรัส จากการใช้ยา จากการดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ จากธาตุเหล็กและแคลเซี่ยม
4. ผู้ป่วยที่ได้รับสารอะฟลาทอกซิน
5. ผู้ป่วยที่มีประวัติสมาชิกในครอบครัวเป็นมะเร็งตับ หรือโรคไวรัสตับอักเสบบี

ความสำคัญในการตรวจวินิจฉัยเบื้องต้น

ผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งตับจะมีชีวิตอยู่ได้อีกประมาณ 6–20 เดือน หลังจากการตรวจพบ ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นการตรวจพบในระยะสุดท้ายของโรค ดังนั้นผู้มีปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดดรค จึงควรได้รับการตรวจหามะเร็งตับ ตั้งแต่ในระยะเริ่มต้น

อาการที่แสดงว่าผู้ป่วยได้รับการพยากรณ์โรคที่ไม่ดี

1. การที่ก้อนเนื้องอกมีขนาดใหญ่
2. มีการลุกลามของมะเร็งเข้าเส้นเลือด
3. มีการลุกลามของมะเร็งเข้าต่อมน้ำเหลือง
4. สุขภาพของผู้ป่วย ไม่ดีมาก่อนเป็นโรคมะเร็งตับ

ผลการตรวจหามะเร็งตับนั้น หากพบเหตุพยากรร์ดังกล่าวข้างต้น ผู้ป่วยจะอยู่ในขั้นรุนแรงมาก

วิธีการตรวจหามะเร็งตับ

ตรวจหาสารอัลฟลาฟีโตโปรตีน : เป็นสารที่เป็นตัวบ่งชี้ เพื่อการวินิจฉัยอาการของผู้ป่วยที่สงสัยว่าเป็นโรคมะเร็งตับ หากตรวจพบสารอัลฟลาฟีโตโปรตีนในเลือดมีระดับสูงมากก็จะช่วยในการวินิจฉัยโรคได้อย่างแม่นยำมากขึ้น ผู้ป่วยโรคมะเร็งตับประมาณ 60 % จะตรวจพบสารนี้อยู่ในระดับที่สูงมาก

การตรวจวินิจฉัยด้วยภาพ : มีอยู่หลายวิธี แพทย์ผู้เชี่ยวชาญจะเป็นผู้กำหนด การตรวจว่าจะใช้วิธีใด หรือหลายวิธีรวมกัน เพื่อความแม่นยำในการวินิจฉัยโรค คือ

1. การทำอัลตราซาวด์ (Ultrasound) เพื่อหาความผิดปกติของตับ
2. เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan)
3. การตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) แพทย์จะใช้ผลการตรวจด้วยภาพประกอบกับผลการตรวจระดับ อัลฟ่าฟีโตโปรตีน ในการวินิจฉัยโรคมะเร็งตับ

การเจาะชิ้นเนื้อตับมาตรวจ

การตรวจคัดกรอง : เป็นการตรวจโดยอาศัยปัจจัยอื่นโดยรอบเข้ามาประกอบการวินิจฉัยปัจจัยเสี่ยงต่างๆ คือ

1. ผู้ป่วยที่มีภาวะตับแข็ง จากทุกสาเหตุ
2. ผู้ป่วยที่มีที่อาการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี และ ซี
3. ผู้ป่วยที่มีอาการตับอักเสบเรื้อรัง

สำหรับผู้ป่วยที่มีปัจจัยเสี่ยงสูงควรปฏิบัติดังนี้

1. ตรวจเลือด ตรวจการทำงานของตับ ตรวจค่าบ่งชี้การเป็นมะเร็งตับ ทุก 3–6 เดือน
2. ตรวจอัลตราซาวด์ทุก 6 เดือน

การป้องกันโรคมะเร็งตับ

เพื่อเป็นการหลีกเลี่ยงและป้องกันการเป็นโรคมะเร็งตับ ควรปฏิบัติดังต่อไปนี้

1. ควรรับวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบี
2. ไม่รับเลือดนอกจากกรณีจำเป็น
3. ลด งด หรือหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ทุกประเภท
4. หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารที่มีสารอะฟลาทอกซิน เช่น ถั่วลิสงคั่วที่มีสารอะฟลาทอกซิน
5. งดการฉีดยาเข้าเส้น งดการเสพยาเสพติดโดยการฉีด
6. ไม่ใช้ของมีคมร่วมกับผู้อื่น
7. ผู้ที่เป็นโรคไวรัสตับอักเสบเรื้อรัง เช่น ไวรัสบี และซี ควรดูแลและรักษาสุขภาพอย่างเคร่งครัดตามคำแนะนำของแพทย์

ที่มา : ศูนย์โรคทางเดินอาหารและตับกรุงเทพ
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม หรือรับคำปรึกษาจากแพทย์ได้ ที่นี่