07
Dec 05
User Rating:  / 3
PoorBest 

imageโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุเป็นชนิดที่เกิดจากหัวใจห้องบนเรียกว่า atrial fibrillation (AF) ซึ่งโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะชนิดนี้พบได้ในผู้ป่วยโรคปอด โรคหัวใจขาดเลือด โรคลิ้นหัวใจ โรคกล้ามเนื้อหัวใจบางชนิด ความดันโลหิตสูง และพบบ่อยในผู้สูงอายุในผู้ป่วยที่มีหัวใจเต้นผิดปกติชนิดนี้บางราย อาจเกิดลิ่มเลือดเล็กๆ ขึ้นภายในหัวใจ ลิ่มเลือดเล็กๆ เหล่านี้อาจหลุดลอยไปอุดหลอดเลือดเลี้ยงสมองและเป็นต้นเหตุของการเกิดอัมพฤกษ์-อัมพาตขึ้นได้

โดยทั่วไปแล้ว โรคหัวใจเต้นผิดจังหวะถือเป็นโรคหัวใจชนิดหนึ่งเกิดจากมีจุดหรือตำแหน่งบางตำแหน่งในหัวใจที่กำเนิดกระแสไฟฟ้าผิดปกติ หรือมีจุดวงจรลัดไฟฟ้าเล็กๆ ภายในหัวใจ เนื่องจากความผิดปกติดังกล่าวมีขนาดเล็กจึงไม่มีผลต่อการทำงานของหัวใจ ซึ่งแตกต่างจากโรคหัวใจชนิดอื่นที่มักจะมีพยาธิสภาพขนาดใหญ่ เช่น ที่ลิ้นหัวใจ กล้ามเนื้อหัวใจ หรือหลอดเลือดหัวใจ และพบร่วมกับการทำงานของหัวใจที่ผิดปกติ

image

สาเหตุของหัวใจเต้นผิดจังหวะ มักไม่ทราบสาเหตุเป็นส่วนใหญ่ ส่วนหนึ่งเกิดจากมีจุดกำเนิดไฟฟ้าผิดปกติที่หัวใจ หรือมีวงจรลัดไฟฟ้าผิดปกติ ซึ่งมักเป็นมาตั้งแต่เกิด แต่โดยทั่วไปจะแสดงอาการเมื่ออายุ 20-40 ปีขึ้นไป มีปัจจัยหลายอย่างที่ทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะกำเริบ เช่น การออกกำลังกาย แอลกอฮอล์ ชา กาแฟ ยาบางชนิด ความเครียด ความวิตกกังวล กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด เป็นต้น บางครั้งผู้ป่วยไม่ทราบว่าเป็นโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ ดังนั้นแนะนำให้สงสัยในกรณีที่มีอาการดังกล่าวข้างต้น และควรพบแพทย์เพื่อซักประวัติและตรวจร่างกายอย่างละเอียดในกรณีมีอาการวูบ เป็นลม หมดสติ มีอาการใจสั่นอย่างรุนแรง หรือเหนื่อยมาก โดยขณะที่มีอาการควรรีบไปพบแพทย์โดยเร็ว

การวินิจฉัยโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะใช้การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจที่เรียกว่า ECG หรือ electrocardiogramเป็นหลักสำคัญ อย่างไรก็ตามการตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจจะพบความผิดปกติเมื่อผู้ป่วยมีอาการขณะตรวจ ผู้ป่วยที่ไม่มีอาการขณะตรวจ อาจไม่พบความผิดปกติ ทำให้ไม่สามารถวินิจฉัยโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะได้ ในกรณีเช่นนี้อาจใช้การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจแบบพกติดตัวตลอด 24 ชั่วโมง หรือที่เรียกว่า Holter monitoring ซึ่งเป็นการตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจชนิดหนึ่ง

การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ เป็นการตรวจเพื่อวินิจฉัยโรคและภาวะผิดปกติของหัวใจเบื้องต้น เช่น การเต้นของหัวใจ ผิดจังหวะ ภาวะหัวใจหยุดเต้นชั่วขณะ กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด กล้ามเนื้อหัวใจหนาตัว ขนาดและผนังหัวใจที่โตผิดปกติ เป็นต้น คลื่นไฟฟ้าหัวใจหรือกราฟหัวใจ เป็นการตรวจจับกระแสไฟฟ้าที่ออกมาจากหัวใจ หัวใจคนเราเป็นอวัยวะที่ประกอบไปด้วยส่วนของกล้ามเนื้อหัวใจที่แข็งแรงทำงานตลอดเวลา การที่กล้ามเนื้อหัวใจจะทำงานบีบตัวได้นั้น จะต้องอาศัยไฟฟ้ากระตุ้นไฟฟ้านี้ก็มาจากหัวใจเอง โดยจะปล่อยไฟฟ้าออกมาเป็นจังหวะ จากหัวใจห้องบนขวาลงมายังหัวใจห้องล่าง ขณะที่ไฟฟ้าผ่านกล้ามเนื้อหัวใจ กล้ามเนื้อหัวใจจะเกิดการหดตัวและตามมาด้วยการคลายตัว หัวใจจึงบีบตัวไล่เลือดจากห้องบนมายังห้องล่างอย่างสัมพันธ์กัน เมื่อนำเอาตัวจับสัญญาณไฟฟ้ามาวางไว้ที่หน้าอกใกล้หัวใจ ก็สามารถบันทึกไฟฟ้าที่ออกจากหัวใจนี้ได้

imageส่วนการบันทึกคลื่นไฟฟ้าหัวใจ 24 ชั่วโมง เป็นการบันทึกสภาวะคลื่นไฟฟ้าหัวใจตลอด 24 ชั่วโมง เพื่อตรวจวินิจฉัยภาวะหัวใจ เต้นผิดจังหวะ และหาสาเหตุของอาการใจเต้นใจสั่น อาการวูบ การตรวจวิเคราะห์หัวใจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ 24 ชม. ทำโดยติดเครื่องบันทึกคลื่นไฟฟ้าหัวใจ 24 ชั่วโมงไว้กับตัว โดยผู้ป่วยสามารถกลับไปพักที่บ้าน หรือทำงานได้ตามปกติ ไม่ต้องนอนพักที่โรงพยาบาล และเมื่อครบกำหนด 24 ชั่วโมงแล้ว จึงกลับมาถอดเครื่องและรอรับทราบผลการตรวจวิเคราะห์จากแพทย์ การตรวจวิธีนี้เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่อาจจะมีปัญหาใจสั่นผิดปกติเป็นครั้งคราว หน้ามืดคล้ายจะเป็นลม อยู่เสมอ เวียนศีรษะ ใจเต้นแรงผิดปกติเป็นประจำ แต่บางครั้งขณะมาพบแพทย์อาการดังกล่าวก็ไม่ปรากฎ ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ ณ เวลาที่ไม่มีอาการก็ปกติ ทำให้ไม่ทราบว่าอาการใจสั่นเกิดจากหัวใจเต้นผิดจังหวะหรือไม่

ผู้สูงอายุบางรายพบว่า หัวใจเกิดการเต้นผิดจังหวะขึ้น โดยที่บางครั้งก็ไม่มีสาเหตุหรือปัจจัยอื่นๆ เกี่ยวข้อง นอกจากเรื่องของอายุ หัวใจเต้นผิดจังหวะ ที่พบบ่อยคือ จากห้องบน หรือที่เรียกว่า atrial fibrillation (AF) ชนิดนี้พบได้ในผู้ป่วยโรคปอด โรคหัวใจ ขาดเลือด โรคลิ้นหัวใจ โรคกล้ามเนื้อหัวใจบางชนิด ความดันโลหิตสูง และพบบ่อยในผู้สูงอายุ ในผู้ป่วยที่มีหัวใจเต้นผิดปกติชนิดนี้ อาจเกิดลิ่มเลือดเล็กๆ ขึ้นภายในหัวใจ ลิ่มเลือดเล็กๆ เหล่านี้อาจหลุดลอย ไปอุดหลอดเลือดเลี้ยงสมองได้ เป็นต้น เหตุของการเกิด อัมพฤกษ์ อัมพาต ขึ้น การรักษาอาจแบ่งเป็นสองกลุ่ม คือ รักษาโดยเปลี่ยนให้หัวใจกลับมาเต้นอย่างปกติ อาจด้วยยา รักษาด้วยไฟฟ้า หรือรักษาโดยใช้คลื่นวิทยุ นอกจากนี้อาจพิจารณารักษาด้วยยาเพียงคุมไม่ให้หัวใจเต้นเร็วเกินไปเท่านั้น บางรายจำเป็นต้องได้รับยาละลายลิ่มเลือดร่วมด้วย ทั้งนี้ การรักษาในแต่ละรายจะขึ้นกับลักษณะของผู้ป่วยและแพทย์ผู้รักษาด้วย

โรคหัวใจเต้นผิดจังหวะส่วนใหญ่มีวิธีการรักษาที่แตกต่างกันไปถ้าไม่มีอาการ หรืออาการไม่รุนแรง อาจไม่ต้องรักษา แต่พยายามหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นที่ทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะ เช่น ความเครียด ยาบางชนิด ชา กาแฟ แอลกอฮอล์ เป็นต้น ถ้ามีอาการพอสมควร อาจพิจารณารักษาด้วยการรับประทานยา ในกรณีหัวใจเต้นเร็วผิดจังหวะ เกิดจากทางลัดวงจรไฟฟ้าในปัจจุบันมีวิธีจะรักษาให้หายขาดได้ถึงร้อยละ 95 โดยจี้ด้วยคลื่นไฟฟ้าผ่านสายสวนหัวใจ การรักษาดังกล่าวสามารถทำได้ตามโรงพยาบาลใหญ่ๆ ในประเทศไทย

ยากระตุ้นหัวใจที่ควรรู้จักชนิดหนึ่งคือดิจิตาลิส Digitalis กลุ่มยา จัดเป็นยากระตุ้นหัวใจ ชื่อสามัญคือ ดิจิทัลลิส Digitalis ดิจ็อกซิน Digoxin ชื่อการค้าคือ ลาน็อกซิน Lanoxin ลานิท็อป Lanitop โทล็อกซิน Toloxin กลไกการออกฤทธิ์ โดยกระตุ้นการบีบตัวของกล้ามเนื้อหัวใจให้แรงขึ้น ลดอัตราการเต้นของหัวใจในผู้ป่วยหัวใจเต้นผิดจังหวะบางชนิด ยานี้ยังอาจนำไปใช้ในการรักษาภาวะหัวใจล้มเหลวหรือหัวใจวายที่เกิดจากกล้ามเนื้อหัวใจบีบตัวน้อยได้ นอกเหนือจากใช้รักษาโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ ผลแทรกซ้อนที่สำคัญ คือ ระดับยาเกินขนาด อาจทำให้เป็นพิษถึงกับเสียชีวิตได้ ยากลุ่มนี้มีใช้กว่า 100 ปี แต่เพิ่งมีการศึกษาในผู้ป่วยหัวใจล้มเหลวว่าไม่ได้ช่วยลดอัตราตาย แต่ช่วยให้อาการดีขึ้นบ้าง ปัจจุบันนิยมใช้น้อยลง แต่ยังจำเป็นในกรณีที่มีหัวใจเต้นผิดจังหวะร่วมด้วย ยานี้เป็นพิษง่าย ควรตรวจดูปริมาณยาในเลือดเป็นครั้งคราว

ที่มา : นพ.วรวุฒิ เจริญศิริ
ศูนย์ข้อมูลสุขภาพกรุงเทพ

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม หรือรับคำปรึกษาจากแพทย์ได้ ที่นี่

Share