การรักษาด้วยไฟฟ้า

การรักษาด้วยไฟฟ้าเป็นวิธีการรักษาชนิดหนึ่งสำหรับผู้ป่วยจิตเวช เรียกชื่อว่า Electroconvulsive therapy เรียกย่อว่า ECT เป็นการทำให้ชักโดยใช้กระแสไฟฟ้าในปริมาณที่เหมาะสม ผ่านเข้าไปในสมองทางขั้วตัวนำไฟฟ้าซึ่งวางไว้บริเวณขมับทั้งสองข้างหรือข้างเดียว ปริมาณกระแสไฟฟ้าที่ผ่านเข้าไปในสมองผู้ป่วย โดยทั่วไปอยู่ในช่วงระหว่าง 70-150 โวลท์ เวลาที่ปล่อยกระแสไฟฟ้าประมาณ 0.5-2 วินาที และมีผลให้เกิดการชักประมาณ 30-60 วินาที จึงจะมีผลต่อการรักษาที่มีประสิทธิภาพ เป็นการชักเกร็งของฝ่าเท้าและกล้ามเนื้อมัดใหญ่ประมาณ 10-15 วินาที และเป็นการกระตุกของกล้ามเนื้อเป็นจังหวะประมาณ 30 วินาที

ผู้ป่วยที่ใช้ ECT รักษาได้ผลดี ได้แก่ กลุ่มโรคซึมเศร้าและโรคจิตเภท (Pschizophrenia) ผู้ป่วยโรคซึมเศร้าที่มีอาการรุนแรง ไม่ตอบสนองต่อการใช้ยาต้านซึมเศร้า หรือมีความเสี่ยงสูงในการฆ่าตัวตาย รวมถึงผู้ป่วยที่ไม่ยอมกินน้ำ กินอาหาร ที่อาจทำให้เสียชีวิตได้ ผู้ป่วยกลุ่มนี้เมื่อเข้ารับการรักษาด้วยไฟฟ้าแล้วได้ผลดีอาการดีขึ้นถึงร้อยละ 80 ส่วนผู้ป่วยโรคจิตเภทที่ใช้ยารักษาโรคจิตแล้วอาการต่างๆไม่ดีขึ้น เมื่อหันมาใช้การรักษาด้วย ECT ช่วยให้อาการดีขึ้นได้ถึงร้อยละ 70

ผู้ป่วยส่วนมากต้องทำ ECT คนละประมาณ 6-10 ครั้ง และบางคนอาจต้องทำ ECT มากถึง 20-25 ครั้ง จึงจะเห็นผลของการรักษา โดยทำ ECT ทุกวันเว้นวัน หรือ 3 ครั้งในหนึ่งสัปดาห์ การรักษาด้วย ECT ทำในผู้ป่วยที่รับไว้รักษาในโรงพยาบาลเพราะต้องดูแลใกล้ชิดหลังทำ อาจเป็นแบบไม่ดมยาสลบหรือแบบดมยาสลบ โดยใช้ายาสลบชนิดออกฤทธิ์ระยะสั้นและยาลดการเกร็งของกล้ามเนื้อ เพื่อไม่ให่เกิดการเกร็งของกล้ามเนื้อรุนแรงขณะชัก ในระหว่างดมยาสลบผู้ป่วยต้องได้รับออกซิเจนตลอดเวลา

ขณะทำ ECT ในช่วงที่ปล่อยกระแสไฟฟ้าเข้าไปในตัวผู้ป่วย ต้องตรวจเช็คความดันโลหิตและการเต้นของหัวใจ ความดันโลหิตอาจสูงหรือต่ำไม่สม่ำเสมอ ในขณะที่อัตราการเต้นของหัวใจอาจช้าหรือเร็วมากกว่าปกติ แต่ส่วนใหญ่ไม่เป็นอันตรายแต่อย่างใด หลังทำ ECT ช่วงสั้นอาจมีอาการงุนงง สับสนชั่วคราว ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ และคลื่นไส้ได้บ้างเล็กน้อย ในระยะยาวอาจมีความจำบกพร่องในช่วงที่อยู่ในโรงพยาบาล อาการเหล่านี้เป็นผลมาจากการเจ็บป่วยที่ยาวนาน

สำหรับกลไกในการรักษา ECT เป็นวิธีการรักษาที่มีการใช้มาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน เพราะยังเป็นวิธีที่ปลอดภัยและได้ผลทางการรักษาที่ดี ส่วนกลไกการทำงานของ ECT ที่ทำให้ผู้ป่วยอาการดีขึ้น เชื่อว่าเกิดจากการที่กระแสไฟฟ้าที่ผ่านเข้าไปในสมอง ช่วยกระตุ้นให้มีการหมุนเวียนและปรับสมดุลของสารเคมีในสมอง หรือที่เรียกว่าสารสื่อประสาท หลายชนิด ชนิดที่สำคัญและได้รับการศึกษาอย่างกว้างขวาง คือ serotonin, norepinephrine และ dopamine ซึ่งส่งผลดีต่อการรักษาและช่วยให้ควบคุมอาการผิดปกติของโรคทางจิตเวชได้เป็นอย่างดี

ที่มา : นพ.วรวุฒิ เจริญศิริ
ศูนย์ข้อมูลสุขภาพกรุงเทพ

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม หรือรับคำปรึกษาจากแพทย์ได้ ที่นี่