การดูเเลรักษาโรคข้อเข่าเสื่อมเเนวใหม่ ตอนที่ 2 (The New Concepts of Knee Osteoarthritis Treatment 2)

โรคข้อเข่าเสื่อม เป็นโรคที่อยู่คู่ผู้สูงอายุมาช้านาน ประชากรในกลุ่มคนสูงอายุที่มีจำนวนเพิ่มมากขึ้น เพราะการแพทย์ที่ก้าวหน้า อาหารการกินที่ดีขึ้น คนทั่วไป ได้รับความรู้ในการดูแลสุขภาพตัวเองมากขึ้น โดยเฉพาะประเทศไทย วัฒนธรรมที่ดี ทำให้ เรามีความกตัญญู ดูแล
ผู้สูงอายุ ไม่ทอดทิ้ง ทำให้ ในทุกหนึ่งครอบครัว มักจะมีผู้สูงอายุอยู่ด้วย หนึ่ง ถึงสองคนเสมอ

การรักษา อาการของโรคข้อเข่าเสื่อมโดยทั่วไป ก็มักจะเป็นเพียง
การให้ยาแก้ปวด แก้อักเสบมาทาน ถ้าทนได้ไม่มีอาการข้างเคียงของยาแก้อักเสบ เช่น โรคกระเพราะ ไตวาย ก็ทานยาติดต่อกันเป็นเดือนๆ สุดท้ายข้อเข่าที่ผุพังมากขึ้น ก็ต้องใช้การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมมาเป็นทางเลือก

จนกระทั่งเมื่อไม่นานมานี้ ได้มีการศึกษาและคิดค้น ขั้นตอนการรักษาข้อเข่าเสื่อมให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น ทำให้ผู้ป่วยที่มีอาการของข้อเข่าเสื่อม มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ไม่ต้องทานยาแก้อักเสบบ่อยๆ และสามารถที่จะชะลอเวลาการถูกผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมไปได้ มีผลทำให้สามารถลดจำนวนผู้ป่วยที่ต้องพึ่งพาการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมเป็นจำนวน มากครับ อีกประการหนึ่งถ้าเราใช้การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมเพียงอย่างเดียวในการรักษา โดยไม่ได้ใช้วิธีการรักษาแบบนี้เข้าร่วมในการรักษาด้วย จะพบว่า อายุการใช้งานข้อเข่าเทียมนั้นสั้นกว่าเวลาที่ข้อเทียมนั้นควรจะทนทานได้หลายปีครับ

ในตอนที่หนึ่ง ผมได้บอกเรื่องของยาที่คิดค้นขึ้นใหม่เพื่อชลอ และสร้างเสริมเซลกระดูกอ่อนในข้อเข่า ต่อไปนี้ คือ ขั้นตอนการรักษาที่เหลือครับ

2. Counseling ผมแปลง่ายๆ ว่า คือการมีเวลานั่งคุยกันครับ ทุกวันนี้เวลาผู้ป่วยไปพบแพทย์ที่โรงพยาบาลของรัฐ ยังไม่ได้นั่งเอาก้นแตะพื้นเก้าอี้เลย แพทย์ก็เขียนใบสั่งยาเรียบร้อยแล้ว และแพทย์ก็ไม่สามารถที่จะนัดดูผู้ป่วยในช่วงเวลาสั้นๆ เพื่อติดตามผลการักษาอย่างใกล้ชิดได้ เพราะกลังว่าคนไข้จะล้นโรงพยาบาลมากกว่านี้ จึงเป็นเหตุผลที่ว่า เวลาขอดูยาของคนไข้ที่มาจากโรงพยาบาลของรัฐ มักจะพบว่า ได้ยาแก้อักเสบมาทานเป็นเดือนๆ หลายๆ ถุง แต่ก็ต้องให้ความเห็นใจ และเข้าใจแพทย์ที่เสียสละทำงานให้กับโรงพยาบาลของรัฐนะครับ ตรวจคนไข้วันละ 70-100 คน โดยบางครั้งไม่ได้ทานข้าวกลางวัน แพทย์บางคนกว่าจะตรวจเสร็จในแต่ละวัน ก็ปาเข้าไป สาม ถึง สี่โมง ค่าตอบแทนก็ไม่ได้มากเท่ากับข้าราชการวิชาชีพพิเศษอื่นที่มีความรับผิดชอบมากใกล้เคียงกัน แพทย์ที่สามารถทนทำงานกับสภาพแบบนี้ได้ จึงเป็นผู้ที่เสียสละ และมีความสุขตามอัตภาพครับ

การนั่งคุยกัน คือ วิธีการที่จะสืบค้นถึงต้นตอการก่อโรคของข้อเข่าเสื่อม ในแต่ละคน ซึ่งจะมีไม่เหมือนกัน ปัจจุบันเป็นที่ยอมรับว่า การนั่งคุยกันอย่างนี้ เป็นวิธีการรักษาข้อเข่าเสื่อมที่ได้ผลมากที่สุดครับ บางครั้งก็เหมือนเส้นผม
บังภูเขาที่ผู้ป่วย และญาติมองไม่เห็น ต้องพึ่งแพทย์เป็นผู้ชี้ทางออก เพราะพฤติกรรม บางอย่างของคนไข้เอง
นั่นแหละครับ ที่เป็นตัวกระตุ้นทำให้ ข้อเข่าเสื่อมทรุดหนักเร็วขึ้น เช่นบางคนอาจจะเดินขึ้นลงบันไดบ่อยๆ วันละหลายเที่ยว ข้อเข่าที่จะถูกเสียดสีมากทุกครั้งที่มีการใช้งานลักษณะนี้ก็จะผุพังเร็วขึ้น บางคนชอบซื้อของ และหิ้วของหนักๆตลอดเวลา ทั้งที่ไม่จำเป็น ของใช้บางอย่างในกระเป๋าบางสิ่งก็ไม่ได้หยิบมาใช้ครับ แต่ก็ทนหิ้วไปเรื่อยๆ ทุกวัน เปรียบเหมือนเราขับรถที่บันทุกของหนักตลอดเวลา นอกจากจะเปลืองน้ำมันรถแล้ว ช่วงล่างของรถก็จะทรุดและพังเร็วขึ้น ต้องเปลี่ยนอะไหล่บ่อยๆ

เหล่านี้ครับ ถ้าไม่มีเวลานั่งคุยกัน แพทย์ก็คงไม่สามารถแนะนำให้ท่านแก้ปัญหาได้ เวลาที่ผู้ป่วยและญาติเวลาเข้าไปพบแพทย์ จึงไม่ใช่การนั่งมองหน้าคุณหมออย่างเดียว ครับ มีคำถามอย่าเกรงใจ และใช้เวลาในการเข้าพบแพทย์ให้คุ้มค่า

การเรียนรู้ปัญหาร่วมกันของผู้ป่วย ญาติ และแพทย์ผู้รักษา จะกลายเป็นตัวกระตุ้นที่ทำให้ผู้ป่วยมีกำลังใจ ที่จะแก้ปัญหาโดยตัวผู้ป่วยเองเปรียบเหมือนกับเราปล่อยให้เด็กตัวเล็กที่หัดเดินแล้วล้มลง เพียงแต่รอเวลาให้เด็กต้วน้อยมีกำลังลุกขึ้นเองโดยที่เราไม่ต้องรีบเข้าไปช่วยพยุงตัว เด็กก็จะเดินเองได้ อย่างรวดเร็ว

สรุป สิ่งที่เราจะได้จากการที่มีเวลานั่งคุยกัน ในห้องตรวจมีดังนี้ครับ

1. ได้ทราบถึงปัจจัยก่อโรคของผู้ป่วยที่ซ่อนอยู่ โดยที่ผู้ป่วยเป็นผู้สร้างมันขึ้นมาเอง เช่น การมีน้ำหนักตัวที่มากเกินไป การนั่งยองๆ ติดต่อกันเป็นเวลานานๆ หรือการทานยาแก้อักเสบติดต่อกันมาเป็นระยะเวลานานๆ
2. นำสิ่งที่เป็นต้นเหตุย้อนกลับมาถามผู้ป่วย เพื่อให้ผู้ป่วย
   ตระหนักถึงสิ่งที่ไม่ถูกต้อง และจะต้องแก้ไข หรือเปลี่ยนแปลงพฤติกรรรม เพื่อทำให้การรักษาข้อเข่าเสื่อมมีประสิทธิภาพมากขึ้น
3. ให้ญาติได้มีส่วนร่วมในการรับฟัง และรู้เรื่องของผู้ป่วย เพราะบางครั้งผู้ป่วยต้องความช่วยเหลือ ความเข้าใจที่อยู่
   ใกล้ตัวภายในบ้านของตัวเอง เพื่อจะเป็นสะพานก้าวข้าม ในการรักษาโรคนี้ ที่น่าแปลกใจ ก็คือมีญาติผู้ป่วยบางคนที่อยู่บ้านเดียวกัน โดยเฉพาะลูกชายแทบจะไม่ได้รู้เรื่องข้อมูลของ
   ผู้ป่วยที่ เป็นโรคข้อเข่าเสื่อมมานาน การที่มีญาติมีความรู้เรื่องสุขภาพมากขึ้น จะช่วยเป็นหูเป็นตาให้กับแพทย์อีกแรง ในการควบคุมพฤติกรรมก่อโรคของผู้ป่วยเอง และให้ความช่วยเหลือเบื้องต้น ยามที่ผู้ป่วยต้องการ

โดยที่การได้เรียนรู้ปัญหาของตัวเองจะทำให้ผู้ป่วยเข้าใจ และสามารถเปลี่ยนพฤติกรรมในการเอาใจใส่สุขภาพตัวเองได้ดีมากขึ้น อาการปวดข้อเข่าที่เคยเป็นอยู่บ่อยๆ จึงสามารถหายไปได้ โดยไม่ต้องพึ่งยาแก้อักเสบแม้แต่นิดเดียวครับ

ในครั้งต่อไป เวลาพาญาติมาพบแพทย์กระดูก จะต้องเข้าไปในห้องตรวจด้วย อย่ามัวแต่นั่งรอ และ อ่านหนังสือพิมพ์อยู่ด้านนอกครับ แล้วท่านอาจจะพบว่า การดูแลรักษาข้อเข่าเสื่อมนั้นง่ายนิดเดียว สบายกาย คลายปวดเข่าครับ