โพสต์ 1 ส.ค. 56 ปรับปรุง 24 พ.ค. 57 2,508 Views

ไวรัส

ไวรัส

เมื่อประมาณ 5-6 ปีที่แล้ว เกิดการระบาดของเชื้อไวรัสครั้งใหญ่ที่ประเทศมาเลเซียก่อให้เกิดโรคไข้สมองอักเสบในคน จากการติดตามผู้ป่วยพบว่าภายในเวลา 6 เดือน มีผู้ป่วยชาวมาเลเซียรวมทั้งสิ้น 112 ราย เสียชีวิต 56 ราย และจากการศึกษาถึงสาเหตุของโรคตามหลักระบาดวิทยาพบว่าเกิดจากเชื้อไวรัส 2 ชนิด ชนิดแรกเป็นเชื้อที่รู้จักกันดีในทางห้องปฏิบัติการทั่วโลก มีชื่อว่าฟลาวิไวรัส Flavivirus แต่ที่น่าประหลาดใจคือทางห้องวิจัยไวรัสยังสามารถแยกเชื้อไวรัสชนิดใหม่ที่ไม่เคยรู้จักมาก่อนในขณะนั้น โดยทำการเพาะเชื้อดังกล่าวได้จากการตรวจน้ำไขสันหลังของผู้ป่วยโรคไข้สมองอักเสบ ในที่สุดพบว่าเป็นเชื้อไวรัสสายพันธุ์ใหม่ในตระกูล Paramyxovirus

 

มาถึงการแพร่ระบาดของไวรัส SARS ในขณะนี้ ปรากฎหลักฐานหลายประการที่เชื่อว่าเกิดจากเชื้อ

พารามิกโซไสรัส Paramyxovirus และโคโรนาไวรัส Coronavirus ผู้เชี่ยวชาญหลายท่านแสดง

ความเห็นว่ามีความเป็นไปได้สูงที่โรคนี้อาจจะเริ่มต้นด้วยการติดเชื้อชนิดหลังก่อน แล้วทำให้เชื้อ

ชนิดแรกทวีความรุนแรงในการก่อโรคขึ้นอย่างมาก ด้วยกลไกที่ยังไม่ทราบแน่ชัดในขณะนี้ คำ

อธิบายในเบื้องต้นมีหลายประการ อาจเป็นเชื้อสายพันธุ์ใหม่ที่ไม่เคยพบมาก่อน หรืออาจเกิดเชื้อ

เดิมที่กลายพันธุ์ หรือเป็นเชื้อไวรัสที่ติดต่อมาจากสัตว์ (และบางคนตั้งข้อสงสัยว่าอาจเป็นสายพันธุ์

ที่หลุดออกมาจากห้องปฏิบัติการโรงงานผลิตอาวุธชีวภาพ)

 

ตัวอย่างไวรัสที่แพร่มาจากสัตว์ เป็นที่ทราบกันดีว่าสัตว์หลายชนิดแพร่เชื้อไวรัสได้ง่ายมาก เช่น

สุกร และม้า เป็นต้น แต่เชื้อไวรัสเหล่านี้มักจะมีค้างคาวกินผลไม้เป็นพาหะของโรคตามธรรมชาติ

สามารถพิสูจน์ในโดยตรวจพบภูมิคุ้มกันในเลือดของค้างคาวกินผลไม้ เชื้อไวรัสนี้สามารถทดลอง

ทำให้ติดในสัตว์ต่าง ๆ ได้ เช่น ม้า แมว หนูตะเภา โดยสัตว์เหล่านี้จะแสดงอาการป่วยรุนแรง ขณะที่

ค้างคาวกินผลไม้และกระต่ายมีการติดเชื้อ แต่ไม่แสดงอาการของโรค ส่วนสุนัข ไก่ หนูบ้าน และหนู

ทดลอง ไม่ติดเชื้อไวรัสพวกนี้

ธรรมชาติของไวรัสบางประการ

(1) ชีวิตส่วนใหญ่ของไวรัสอยู่ภายในเซลล์ของร่างกาย เนื่องจากไม่สามารถเจริญเติบโตและเพิ่ม

จำนวนได้เมื่ออยู่นอกเซลล์ ด้วยเหตุนี้เองที่ทำให้ภูมิคุ้มกันของร่างกายมนุษย์จึงมีโอกาสน้อยที่จะ

ได้พบกับตัวไวรัสโดยตรงเมื่อเกิดการติดเชื้อขึ้น

 

(2) การแพร่เชื้อของไวรัสส่วนใหญ่จะแพร่กระจายด้วยวิธีออกมาอยู่นอกเซลล์ก่อนแล้วจึงเข้าไปสู่

เซลล์อื่น ไวรัสส่วนใหญ่แพร่กระจายด้วยวิธีนี้ในระยะใดระยะหนึ่งของวงจรชีวิต โดยเฉพาะอย่างยิ่ง

ไวรัสที่ก่อให้เกิดโรคระบบทางเดินหายใจ เช่น ไวรัสไข้หวัด ไวรัสไข้หวัดใหญ่ เป็นต้น สังเกตได้ว่า

ด้วยการแพร่กระจายแบบนี้ ช่วยให้เซลล์ภูมิคุ้มกันของร่างกายมีโอกาสได้พบกับตัวไวรัสและ

สามารถทำลายเชื้อได้ การนำวัคซีนมาใช้จึงเป็นประโยชน์อย่างยิ่ง

 

(3) ในขณะที่ไวรัสบางชนิด ตัวอย่างเช่นไวรัสเริม ใช้วิธีการที่แตกต่างกันออกไป โดยจะแพร่ไปสู่

เซลล์ที่อยู่ติดกันผ่านทางรูรั่วระหว่างเซลล์ โดยที่ไม่ต้องออกมาจากเซลล์แล้วเข้าไปสู่เซลล์อื่น

ไวรัสในกลุ่มนี้จะใช้กลไกเหมือนกันทั้งหมดส่งผลให้ก่อโรคที่คล้ายคลึงกัน ความรู้เรื่องนี้มีความ

สำคัญในการผลิตยาเพื่อใช้บำบัดรักษาโรคเริม งูสวัด โรคติดเชื้อไวรัสบางชนิดในคนไข้เอดส์

เป็นต้น

 

(4) วิธีสุดท้ายเป็นพฤติกรรมของไวรัสเอดส์ โดยยีนของไวรัสซึ่งเป็นสารพันธุกรรมสำคัญจะเข้าไป

รวมตัวกับยีนของเซลล์มนุษย์ เมื่อเซลล์มนุษย์ที่ติดเชื้อไวรัสแบ่งตัวได้เซลล์ใหม่ เซลล์ที่เกิดใหม่

จะมียีนของไวรัสอยู่ด้วย ทำให้ผิวของเซลล์ใหม่ผิดปกติและจะถูกกำจัดไปโดยระบบภูมิคุ้มกันของ

ร่างกาย นับตั้งแต่มีการระบาดของไวรัสเฮชไอวี/เอดส์เป็นต้นมา ทำให้แพทย์และนักวิทยาศาสร์

เข้าใจกลไกการติดเชื้อแบบนี้มากขึ้น และนำมาสู่การพัฒนาวิธีการบำบัดรักษาอย่างมากมาย

มหาศาลในปัจจุบัน

 

สงครามไวรัส - สงครามอิรัก??

 

หากลองเปรียบเทียบสงครามไวรัสกับสงครามอิรักขณะนี้ อาจช่วยให้เห็นภาพได้คร่าวๆ ดังนี้ เมื่อ

เกิดการติดเชื้อ ผู้ป่วยได้รับเชื้อเช่นจากการโดยสารเครื่องบิน การสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ติดเชื้อ เจ้าไวรัส

ก่อเหตุจะโหมบุกกระหน่ำ จำเพาะเจาะจงไปที่ระบบทางเดินหายใจ มุ่งให้เกิดปอดอักเสบติดเชื้อ

รุนแรงจนกระทั่งการหายใจล้มเหลวและเสียชีวิตในที่สุด แน่นอนที่สุดเซลล์ในร่างกายมนุษย์ก็ต้อง

ต่อสู้ ต่อต้านอย่างเต็มกำลังรบ บางครั้งไวรัสใช้วิธีรบทะลุทะลวงเข้ายึดครองดินแดนให้ได้เพื่อยึด

พื้นที่ให้มากที่สุด ถือเป็นจุดแตกหักของชัยชนะในสงคราม นั่นหมายถึงต้องแพร่กระจายเข้าไปใน

เซลล์ของร่างกายมนุษย์ให้ได้ เกิดเป็นโรคขึ้นและทำลายเนื้อเยื่อ อวัยวัที่เกี่ยวข้องให้ได้

 

จึงปรากฎอาการที่เด่นชัด เช่น ไข้สูง ปวดหัว ปวดเมื่อยตามเนื้อตัว คลื่นไส้อาเจียน เรียกรวมๆว่า

เป็นกลุ่มอาการของการติดเชื้อไวรัส แต่จะเกิดขึ้นอย่างรุนแรงและอาการทวีมากขึ้นเรื่อยๆ ต่อมา

ปรากฎอาการของระบบใดระบบหนึ่งที่ชัดเจน เช่น อาการทางระบบทางเดินหายใจ ไอ หอบเหนื่อย

เป็นต้น และประการสุดท้ายที่น่าสนใจเป็นอย่างยิ่ง คือจริงหรือที่ไวรัสทำลายเซลล์ของร่างกายโดย

เฉพาะอย่างยิ่งเซลล์ในระบบภูมิคุ้มกันได้ด้วย ทำได้อย่างไร? มิฉะนั้นโรคนี้ก็จะเป็นการติดเชื้อไวรัส

ธรรมดาที่ไม่อันตรายถึงชีวิต เปรียบเสมือนเป็น "หวัดธรรมดา" ไม่ใช่ "หวัดมรณะ" อาจเปรียบเทียบ

เคียงกับสงครามอิรัก คล้ายๆวิธีหนอนบ่อนไส้ สงครามจิตวิทยา ปล่อยข่าวสร้างสถานการณ์ หรือ

สร้างแนวร่วม รวมทั้งสงครามผ่านสื่อสาธารณะ และสงครามข้อมูลข่าวสาร

 

ในเร็ววันนี้คงมีข้อมูลรายละเอียดเพิ่มเติมที่น่าสนใจหลายประการจากห้องปฏิบัติการทั่วโลก ไม่ว่าจะ

เป็นการตรวจเพื่อวินิจฉัยหรือการตรวจเพาะเชื้อเพื่อยืนยันโรค นอกเหนือจากการวินิจฉัยทางคลินิก

ส่วนการผลิตวัคซีนและยารักษาที่เฉพาะเจาะจงคงยังทำไม่ได้เร็วนัก แต่ก็จะไม่นาน ตัวอย่างที่เห็น

 

ได้ชัดคือกรณีผลิตวัคซีนแอนแทรกซ์ (ABthrax) เพื่อเตรียมใช้ในสงครามชีวภาพที่กระทำไดสำเร็จ

อย่างรวดเร็วและคาดไม่ถึงด้วยเทคโนโลยีพันธุวิศวกรรมศาสตร์

 

ขอขอบคุณ

Author

นพ. วรวุฒิ เจริญศิริ

ศูนย์ข้อมูลสุขภาพกรุงเทพ

174 บทความ

ผู้ประพันธ์

คำสงวนสิทธิ์

รายงานฉบับนี้เป็นการนำเสนอข้อมูลที่ได้รวบรวมจากแหล่งต่างๆ ที่น่าเชื่อถือในเชิงวิเคราะห์ มีวัตถุประสงค์ต้องการเผยแพร่เพื่อประโยชน์ด้านการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และประโยชน์แก่ส่วนรวม ไม่ได้เจตนาแนะนำข้อมูลเพื่อการวินิจฉัยโรคหรือการรักษาโรค ตลอดจนไม่ใช่เพื่อการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์หรือมีเจตนาเอื้อผลประโยชน์ทางธุรกิจใดๆ ศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพ เครือโรงพยาบาลกรุงเทพ จึงไม่ขอรับรองความถูกต้อง ครบถ้วน สมบูรณ์ และเป็นปัจจุบัน ของข้อมูลเกี่ยวกับยา โรค สาเหตุ อาการ วิธีการดูแลรักษา นวัตกรรมหรือเทคโนโลยีใหม่ๆ บางส่วนยังไม่มีการรับรองผลของการใช้งาน รวมทั้งไม่มีหลักฐานรับรองที่สมบูรณ์ครบถ้วน ดังนั้น ผู้ใช้ข้อมูล ควรใช้วิจารณญาณในการรับข้อมูลหรือปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพเพิ่มเติม หากมีการนำข้อมูลไปใช้โดยไม่ปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพ ทางศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพจะไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการใช้ หรือการอ้างอิงข้อมูลจากรายงานฉบับนี้ และศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพขอสงวนสิทธิ์ในการแก้ไข ดัดแปลงรายงานฉบับนี้โดยไม่ต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า

บทความที่เกี่ยวข้อง

โรคพิษสุนัขบ้า...ไม่ได้บ้าแค่สุนัข !!

2 สิงหาคม 2556 3.251

ช่วงนี้เราคงจะได้ยินข่าวเรื่องของสุนัขบ้าที่ระบาดอยู่ทั่วกรุง จนทำให้หลายๆคนรู้สึกหวาดระแวงเมื่อมีสุนัขจรจัดเข้าใกล้ๆ แต่เชื่อไหมคะว่า “พิษสุนัขบ้า” นอกจากจะติดจากสุนัขแล้ว เจ้าสัตว์เลี้ยงแสนน่ารักรอบๆตัวเรา เช่น แมว หนูแฮมสเตอร์ กระรอก กระต่าย

โรคเรื้อนกวาง

6 มิถุนายน 2556 1.820

โรคเรื้อนกวาง เป็นโรคผิวหนังซึ่งไม่ได้เกิดจากเชื้อโรค แต่เกิดจากการควบคุมการทำงานของเซลล์ไม่ดี โรคนี้เป็นโรคเรื้อรัง เป็น ๆ หาย ๆ เป็นได้ทั้งเพศชายและเพศหญิง และมักเป็นในคนที่มีอายุระหว่าง 15 - 30 ปี

ปัญหายาเสพติดของวัยรุ่น

7 มิถุนายน 2556 4.673

ยาเสพติดเป็นปัญหาสังคมที่ยิ่งใหญ่ ที่ต้องการการแก้ไขอย่างจริงจัง และอย่างจริงใจ ของผู้ที่เกี่ยวข้อง แต่เหนือสิ่งอื่นใด ถ้าท่านเป็นวัยรุ่นที่เลือกหัวข้อนี้ ขอบอกทันทีเลยว่า ท่านคือส่วนที่สำคัญที่สุดในการแก้ปัญหา

ค้าหาข้อมูลสุขภาพ