โพสต์ 26 ส.ค. 56 ปรับปรุง 5 มี.ค. 57 7,171 Views

หยุดหายใจ / หัวใจหยุดเต้นในขณะแข่งขันฟุตบอล

หยุดหายใจ / หัวใจหยุดเต้นในขณะแข่งขันฟุตบอล

    ในสัปดาห์ที่ผ่านมา มีข่าวฮือฮาไปทั่วโลก รวมทั้งประเทศไทยด้วย ที่มีนักฟุตบอลอดีตทีมชาติอังกฤษตั้งแต่รุ่นเยาวชน ฟาบริซ  มูอัมบ้า วัย 23 ปี  กองกลางของทีมโบลตัน  วันเดอเรอร์ส  ทีมดังในพรีเมียร์ลีกของอังกฤษ ฟุบหมดสติหยุดหายใจในนาทีที่ 41 ขณะแข่งขันกับทีม ทอตแนม ฮอตสเปอร์ โดยไม่มีการปะทะหรือมีคู่ต่อสู้อยู่ใกล้ๆเลย มีการช่วยเหลืออย่างเร่งด่วนในสนามแข่งขัน และมีการยกเลิกการแข่งขัน ขณะที่ทั้งสองทีมเสมอกันอยู่ 1:1 ทำให้มีเรื่องราวที่น่าจะนำมาให้ทุกท่านได้รับทราบ และหากท่านมีความเกี่ยวข้องกับการแข่งขันฟุตบอล ไม่ว่าจะเป็นนักฟุตบอล ผู้จัดการทีม แพทย์หรือนักกายภาพบำบัดประจำทีม ผู้จัดการสนาม หรือท่านประธานสโมสรฟุตบอล ท่านจะต้องเตรียมความพร้อมอย่างไรสำหรับเหตุการณ์เหล่านี้ ซึ่งอาจจะเกิดขึ้นได้ในอนาคต

 

สาเหตุการหยุดหายใจ / หัวใจหยุดเต้นของนักฟุตบอลในสนามฟุตบอล

ในที่นี้จะขอกล่าวเฉพาะสาเหตุที่รุนแรงและที่อาจนำไปสู่การเสียชีวติของ นักฟุตบอล เพราะสาเหตุย่อยๆ ที่อาจทำให้ผุ้เล่นหมดสติเป็นลมหรือดูเหมือนหยุดหายใจ อาจมีรายละเอียดค่อนข้างมากและอาจไม่ทำให้เกิดหัวใจหยุดเต้นอย่างทันทีทันใด

ดังนั้น ผมขอจำแนกสาเหตุของภาวะหัวใจหยุดเต้นดังนี้

  1. ในกรณีที่ผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 35-40 ปี ส่วนใหญ่จะมี สาเหตุมาจากความผิดปกติของกล้ามเนื้อ แต่นักกีฬาเหล่านี้ได้ออกกำลังกายเป็นประจำ ร่างกายและหัวใจมีการปรับตัวจนสามารถทำให้เล่นกีฬาได้อย่างดีหรือเป็นเลิศ ได้ โดยตัวนักกีฬาไม่ทราบมาก่อนของตนเองมีความผิดปกติอยู่ แต่เมื่อมีการเล่นกีฬาที่หัวใจต้องทำงานหนัก (ซึ่งอาจเท่าเดิมที่เคยทำอยู่หรืออาจมากขึ้นกว่าปกติ)  การทำงานของกล้ามเนื้อหัวใจไม่สามารถดำเนินต่อไปได้ ก็จะเป็นสาเหตุจากการหยุดหายใจ (หัวใจหยุดเต้น)
  2.  
  3. ในกรณีผู้ที่มีอายุมากกว่า 35-40 ปี ส่วนใหญ่จะมี สาเหตุมาจากการอุดตันของหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงหัวใจ ทำให้เวลาร่างกายออกแรงมาก หัวใจจะทำงานมากขึ้น แต่เลือด (ที่มีอ็อกซิเจนอยู่ด้วย) ไม่สามารถมาเลี้ยงตัวกล้ามเนื้อหัวใจได้เพียงพอ ก็จะทำให้หัวใจหยุดเต้นได้

การจัดบริการทางการแพทย์ฉุกเฉินในสนามแข่งขันฟุตบอล

  1. เพื่อให้ท่านผู้อ่านเข้าใจในภาพรวม ผมขอให้ข้อมูลดังนี้ แต่ละทีมฟุตบอลที่เข้าร่วมการแข่งขันควรต้องมีเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ประจำ ทีม ได้แก่ แพทย์ประจำทีม นักกายภาพบำบัดประจำทีม ซึ่งปัจจุบันยังไม่มีกฎระเบียบแน่ชัดว่าต้องมีอย่างแน่นอน แต่ในอนาคตทางสหพันธ์ฟุตบอลแห่งเอเชีย หรือ เอเอฟซี จะออกกฎระเบียบออกมาให้ทีมชาติของแต่ละประเทศที่เข้าร่วมการแข่งขันจะต้องมี แพทย์ประจำทีมติดตามทีมไปด้วย ดังนั้นฝ่ายจัดการแข่งขัน โดยเฉพาะฝ่ายจัดบริการทางการแพทย์จึงต้องทราบข้อมูลเบื้องต้นว่า มีทีมใดบ้างที่ไม่มีแพทย์ประจำทีม / นักกายภาพบำบัด
     
  2. ในปัจจุบัน การแข่งขันทัวร์นาเมนต์นานาชาติที่เอเอฟซีรับผิดชอบส่งผู้ควบคุมการแข่งขัน ชาวต่างชาติเข้ามาดูแลเรื่องการจัดการแข่งขัน ฝ่ายจัดการแข่งขันจะต้องเตรียมรถพยาบาล จำนวน 2 ชุด พร้อมแพทย์ประจำสนาม 1 ท่าน เพื่อ ให้มีความพร้อมในการดูแลภาวะฉุกเฉินในสนามแข่งขัน พร้อมที่จะนำผู้บาดเจ็บส่งไปยังโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุด และ/หรือ โรงพยาบาลที่รับผิดชอบในการแข่งขันนั้นๆ การที่จำเป็นต้องมีรถพยาบาล 2 คัน เพราะเมื่อถึงคราวที่ต้องส่งโรงพยาบาลและการแข่งขันยังไม่เสร็จสิ้น อาจมีกรณีฉุกเฉินรายต่อไปเกิดขึ้นได้
    สำหรับอุปกรณ์ช่วยชีวิตขั้นสูงนั้น หมายถึง อุปกรณ์ทางการแพทย์ที่จำเป็นต้องใช้ในการช่วยฟื้นคืนชีพ (CPR- Cardio Pulmonary Resuscitations) ในภาวะที่ผู้ป่วยหัวใจหยุดเต้น ไม่หายใจหรือหมดสติ เช่น เครื่องกระตุกไฟฟ้าหัวใจ (Defibrillator) เครื่องมือสำหรับใส่ท่อหายใจเข้าไปยังหลอดลมรวมทั้งยาที่จำเป็นสำหรับการ ช่วยชีวิตในภาวะวิกฤต

     
  3. เปลสนาม จะต้องมีเปลพร้อมเจ้าหน้าที่ 4 ท่าน จำนวน 2 ชุด เพราะในขณะขนผู้เล่นออก  จากสนามการแข่งขันและการแข่งขันดำเนินต่อไป อาจเกิดการปะทะและมีการบาดเจ็บที่จำเป็นต้องใช้เปลอีกรายหนึ่งในเวลาไล่ เลี่ยกันได้ การจัดเปลสนามจึงต้องมี 2 ชุด และในข้อกำหนดของฟีฟ่าที่เขียนเอาไว้เกี่ยวกับเจ้าหน้าที่เปล ก็คือ จะต้องเป็นบุคลากรทางการแพทย์ที่ได้รับการฝึกอบรมในการเคลื่อนย้ายผู้ป่วย ด้วยการคำนึงถึงความปลอดภัยของผู้เล่นเป็นหลัก โดยเฉพาะในกรณีการบาดเจ็บของกระดูกสันหลัง กระดูกคอ เวลาปะทะกันอย่างรุนแรง การเคลื่อนย้ายผิดวิธีอาจทำให้เกิดอัมพาตขึ้นได้ นอกจากนี้แพทย์ประจำสนาม 1 ท่าน (Pitch Doctor) จะต้องคอยเฝ้าติดตามการแข่งขันว่าในบางกรณี อาจต้องลงไปในสนามพร้อมเวรเปล เพื่อประเมินความรุนแรงและควบคุมการเคลื่อนย้าย
     
  4. ห้องพยาบาล หรือ Medical Room สนามแข่งขันทุกแห่งจะ ต้องมีห้องพยาบาลพร้อมอุปกรณ์พื้นฐาน    ซึ่งส่วนใหญ่จะใช้จากส่วนที่มีอยู่ในรถแอมบูลานซ์และนำไปติดตั้ง เตรียมพร้อมไว้ในกรณีที่นำผู้ป่วยเข้าไปรักษาเบื้องต้นอยู่ในห้องพยาบาล และในบางสนามที่ผู้เขียนเคยเห็นว่าในต่างประเทศ จะมีตู้ยาพร้อมยาจำเป็นพื้นฐาน ที่คนทั่วไปอาจหยิบออกมาใช้ได้ เสมือนหนึ่งเป็นตู้ยาสามัญประจำบ้าน หรือตู้ยาสามัญประจำสนามการแข่งขัน มีรายชื่อยาพร้อมกับข้อมูลสรรพคุณเบื้องต้น รวมทั้งขนาดยาที่ควรใช้ มีวันเวลาบอกไว้สำหรับวันหมดอายุของยาและเวชภัณฑ์ที่อยู่ในตู้ยา เช่นที่สนามแข่งขันฟุตบอลของเมืองแคนเบอร์รา ประเทศออสเตรเลีย ใน บางประเทศ เช่น ญี่ปุ่น มีกฎหมายออกมาว่าต้องมีอุปกรณ์ AED (Automatic External Defibrillator)  หรือเครื่องกระตุกไฟฟ้าหัวใจแบบอัตโนมัติ สำหรับคนทั่วไป ที่ไม่ใช่บุคลากรทางการแพทย์ก็สามารถใช้งานได้โดยมีคำแนะนำเป็นเสียงเทปให้ ผู้ที่ต้องการใช้อุปกรณ์ เออีดี นี้ปฏิบัติตามเป็นขั้นตอนไปเรื่อยๆ โดยหากใช้ผิดพลาดก็จะไม่มีอันตรายใดๆ ต่อตัวผู้ป่วย ซึ่งผมได้พบ เห็นในบริเวณห้องเปลี่ยนเครื่องแต่งตัวในสนามแข่งขันขนาดไม่ใหญ่นัก ในการแข่งขันฟุตบอลไซตามะคัพ ที่เมืองไซตามะ ประเทศญี่ปุ่น สำหรับเครื่องกระตุกไฟฟ้าหัวใจฉุกเฉินนี้ มีการติดตั้งอยู่ทั่วไปในสถานที่สาธารณะของประเทศสหรัฐอเมริกา เช่น สนามบินทุกแห่ง ซึ่งจะต้องมีจำนวนเครื่องที่เหมาะสมต่อพื้นที่นั้นๆด้วย และเครื่องชนิดนี้ได้ออกแบบมาให้คนทั่วไป อาจหาซื้อไว้ในบ้านของตนเอง หากมีสมาชิกบางรายของครอบครัว อาจเกิดภาวะหัวใจหยุดเต้นได้
     
  5. โรงพยาบาลที่มีความพร้อมและอยู่ใกล้สนามแข่งขันมากที่สุด เรา จะต้องมีการวางแผนและประสานงานไว้ล่วงหน้าว่า ในวันที่มีการแข่งขัน ในกรณีฉุกเฉินมาก รถแอมบูลานซ์จากในสนามอาจต้องแวะไปที่ห้องฉุกเฉินของรพ.ต่างๆที่อยู่ใกล้ที่ สุด เพื่อความปลอดภัยของผู้ป่วยที่อยู่ในรถพยาบาลขณะนั้น และได้รับการประเมินแล้วว่าต้องได้รับการรักษาทันที
     
  6. การบริการทางการแพทย์สำหรับผู้ชมและผู้อยู่ในบริเวณใกล้เคียงสนามแข่ง ขัน ในการแข่งขันนัดสำคัญๆที่มีผู้ชมต็มความจุของสนามแข่งขัน และมีผู้ที่มาและไม่สามารถเข้าชมในสนามแข่งขันได้ การจัดบริการทางการแพทย์จะต้องคำนึงถึงคนกลุ่มนี้ด้วย ตลอดจนอาจเกิดเหตุการณ์ร้ายแรงขึ้น ทำให้มีผู้บาดเจ็บครั้งเดียวเป็นจำนวนมากๆ (Mass Casualty)

ผมในฐานะประธานฝ่ายแพทย์ของสมาคมฟุตบอลแห่งประเทศไทย จะได้ร่วมมือกับบริษัททีพีแอล และสโมสรฟุตบอลที่เข้าแข่งขันฟุตบอลไทยพรีเมียร์ลีก จัดการฝึกซ้อมการช่วยชีวิตนักฟุตบอลในสนามแข่งขัน โดยจำลองสถานการณ์เหมือนจริงและมีการทำเวิร์คชอปให้แก่บุคลากรของแต่ละสโมสร เพื่อให้มีแนวทางปฏิบัติที่เป็นรูปธรรม โดยทางทีพีแอลจะประสานงานติดต่อกับทางสโมสรต่อไป.

ขอขอบคุณ

Author

นายแพทย์ ไพศาล จันทรพิทักษ์

ศัลยศาสตร์ออร์โทพีดิกส์ (กระดูกและข้อ)

52 บทความ

ผู้ประพันธ์

คำสงวนสิทธิ์

รายงานฉบับนี้เป็นการนำเสนอข้อมูลที่ได้รวบรวมจากแหล่งต่างๆ ที่น่าเชื่อถือในเชิงวิเคราะห์ มีวัตถุประสงค์ต้องการเผยแพร่เพื่อประโยชน์ด้านการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และประโยชน์แก่ส่วนรวม ไม่ได้เจตนาแนะนำข้อมูลเพื่อการวินิจฉัยโรคหรือการรักษาโรค ตลอดจนไม่ใช่เพื่อการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์หรือมีเจตนาเอื้อผลประโยชน์ทางธุรกิจใดๆ ศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพ เครือโรงพยาบาลกรุงเทพ จึงไม่ขอรับรองความถูกต้อง ครบถ้วน สมบูรณ์ และเป็นปัจจุบัน ของข้อมูลเกี่ยวกับยา โรค สาเหตุ อาการ วิธีการดูแลรักษา นวัตกรรมหรือเทคโนโลยีใหม่ๆ บางส่วนยังไม่มีการรับรองผลของการใช้งาน รวมทั้งไม่มีหลักฐานรับรองที่สมบูรณ์ครบถ้วน ดังนั้น ผู้ใช้ข้อมูล ควรใช้วิจารณญาณในการรับข้อมูลหรือปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพเพิ่มเติม หากมีการนำข้อมูลไปใช้โดยไม่ปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพ ทางศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพจะไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการใช้ หรือการอ้างอิงข้อมูลจากรายงานฉบับนี้ และศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพขอสงวนสิทธิ์ในการแก้ไข ดัดแปลงรายงานฉบับนี้โดยไม่ต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า

บทความที่เกี่ยวข้อง

กลยุทธ์ 333 สยบโรคไข้ปวดข้อยุงลาย

18 กรกฎาคม 2556 3.182

กลยุทธ์ 333 สยบโรคไข้ปวดข้อยุงลาย เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน 2552 นายวิทยา แก้วภราดัย รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข พร้อมด้วย นายสุรเชษฐ์ แวอาแซ ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงสาธารณสุข นายแพทย์หม่อมหลวงสมชาย จักรพันธุ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค

โรคหย่อนสมรรถภาพทางเพศคืออะไร ?

15 กุมภาพันธ์ 2557 2.309

การสำรวจในประเทศไทยเมื่อปี พ.ศ. 2542 ในชายไทยทั่วประเทศจำนวน 1,250 รายพบว่า มีชายไทยเป็นโรคหย่อนสมรรถภาพทางเพศร้อยละ 37.5 โดยมีอาการตั้งแต่น้อยๆ คือ ร่วมเพศไม่สำเร็จแค่บางครั้งจนถึงไม่สามารถที่จะร่วมเพศได้เลย

การเสียชีวิตของนักกีฬาในสนามแข่งขัน (ตอนที่ 1)

17 กุมภาพันธ์ 2557 3.361

การเสียชีวิตของนักกีฬาเทนนิส ระดับเยาวชน ที่กำลังแข่งขันกันในรายการ "ดันลอป – ลอนเทนนิสพัฒนาฝีมือสร้างชื่อทีมชาติ รอบมาสเตอร์ ประจำปี 2552" เกิดขึ้นในสนามของศูนย์พัฒนากีฬาเทนนิสแห่งชาติ เมืองทองธานี เมื่อวันที่ 25 ธันวาคม 2552 นับเป็นข่าวใหญ่ในแวดวงกีฬา

ค้าหาข้อมูลสุขภาพ