โพสต์ 1 ส.ค. 56 ปรับปรุง 24 พ.ค. 57 2,546 Views

วงจรการติดต่อข้ามชนิดสัตว์ (cross-species infection)

วงจรการติดต่อข้ามชนิดสัตว์ (cross-species infection)

ของเชื้อไข้ไวรัสหวัดนก ตามปกติในสัตว์ปีกจะพบการติดเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ชนิด H1-H15 และ

N1-9 ซึ่ง H และ N สามารถจับคู่ผสมกัน แต่ชนิดที่ก่อให้เกิดโรคค่อนข้างจะจำกัดอยู่ในกลุ่มของ

H5 และ H7 ในสุกรพบอยู่ในกลุ่มของ H1N1, H1N2 และ H3N2 ส่วนในมนุษย์ส่วนใหญ่พบว่าอยู่

ในกลุ่ม H1N1, H2N2 และ H3N2 แต่ไวรัสไข้หวัดใหญ่มีการติดต่อแลกเปลี่ยนข้ามไปมาระหว่าง

สัตว์ชนิดต่างๆ ได้ เรียกว่า cross-species infection โดยปรากฎสมมติฐานการติดต่อจากนกน้ำชนิด

ต่าง ๆ มายังเป็ดหรือไก่ ผ่านสุกรที่เป็นตัวกลางผสมผสานไวรัสก่อนที่มาติดต่อถึงมนุษย์

 

โดยปกติในเซลล์ของมนุษย์จะไม่ปรากฏโมเลกุลตัวรับไวรัส (receptor) ที่มาจากสัตว์ปีก ส่วนใน

สุกรจะมีตัวรับไวรัสทั้งมนุษย์และสัตว์ปีก คนที่สัมผัสกับไก่ที่ป่วยเป็นโรคจำนวนมากแต่มีเพียงไม่กี่

คนที่ติดโรคนี้จากไก่ เนื่องจากคนส่วนใหญ่ไม่มีตัวรับให้เชื้อไข้หวัดนกเกาะ เชื้อจึงไม่สามารถทำให้

เกิดโรคในคน และไม่สามารถติดจากคนไปคน เช่นเดียวกับเชื้อเอชไอวี ไม่สามารถทำให้เกิดโรคใน

สุนัขและแมวเพราะไม่มีตัวรับให้เชื้อเอชไอวีเกาะ แต่คนบางคนอาจมีพันธุกรรมที่ต่างจากคนอื่น

ทำให้เชื้อเกาะได้ หรือได้รับเชื้อจำนวนมากๆ ทำให้มีไวรัสบางตัวสามารถเกาะได้ ถึงแม้ว่าเกาะได้

ไม่ดีแต่ก็พอเกาะได้บ้าง ทำให้เกิดโรคในคน ในกรณีติดเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ในคน ผู้ป่วยมักจะ

เสียชีวิตจากภาวะปอดอักเสบ โดยเชื้อไวรัสหรือเชื้อแบคทีเรียที่มาแทรกซ้อน แต่ในกรณีของเชื้อ

ไข้หวัดนก พบว่าจะมีการเปลี่ยนแปลงในระบบโลหิต ตับ ไต และอวัยวะต่างๆทำงานล้มเหลว เป็น

เหตุทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิตได้ในเวลาอันรวดเร็ว

 

ตามธรรมชาติของไวรัสไข้หวัดใหญ่นี้ซึ่งมีองค์ประกอบของสารพันธุกรรมซึ่งเป็น 8 ชิ้นส่วน แต่ละชิ้น

ส่วนเป็นรหัสควบคุมการสร้างโครงสร้างต่างๆ ของไวรัส รวมทั้ง H และ N ซึ่งมีความหลากหลายสุกร

จึงมีโอกาสรับเชื้อไวรัสจาก 2 แหล่งคือจากสัตว์ปีก และมนุษย์ซึ่งจะเพิ่มจำนวนอยู่ในเซลล์เดียวกัน

ซึ่งเปิดโอกาสให้มีการจับคู่ชิ้นส่วนของ RNA เกิดเป็นไวรัสย่อยชนิดใหม่ ตามกระบวนการที่เรียกว่า

genetic reassortment ซึ่งกระบวนการดังกล่าวอาจทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงแอนติเจนของไวรัส

ปรากฏเป็นคู่หมายเลขใหม่ของ H และ N (antigenic shift)

 

 

ซึ่งหากทำให้เกิดการติดเชื้อขึ้นในมนุษย์ จะเป็นไว

รัสใหม่ซึ่งมนุษย์ไม่เคยสัมผัส และไม่เคยมีภูมิคุ้มกันต่อเชื้อใหม่นั้น อาจทำให้เกิดโรครุนแรงและ

หากสามารถติดต่อจากมนุษย์หนึ่งไปสู่อีกมนุษย์หนึ่งได้ ก็อาจทำให้เกิดการระบาดได้ในพื้นที่กว้าง

ออกไป ทางวงการแพทย์ตื่นเต้นตั้งแต่เมื่อตรวจพบว่า เชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ H5N1 ทำให้เกิดโรค

ในคน แม้เพียงไม่กี่คนในระยะแรก ทั้งนี้เนื่องจากบทเรียนจากอดีตพบว่าถ้าเชื้อจากไข้หวัดนกและ

เชื้อจากไข้หวัดคนไปติดในคนคนเดียวกันหรือสัตว์ตัวเดียวกันมีโอกาสที่เชื้อจะผสมกัน เรียกว่า

reassortment ได้ ทำให้เกิดไวรัสสายพันธุ์ใหม่ที่มีความรุนแรงเหมือนไข้หวัดนกและสามารถติด

คนได้เหมือนไข้หวัดคน ถ้ามีเชื้อชนิดนี้เกิดขึ้นจะเกิดการระบาดไปทั่วโลก เพราะไม่เคยมีคนใดมี

ภูมิคุ้มกันต่อเชื้อนี้มาก่อน คนอาจจะตายหลายล้านคนเหมือนไก่ การป้องกันในคนทำยากกว่ามาก

เพราะเราไม่สามารถเอาคนที่สัมผัสโรคมาทำลายเหมือนไก่ได้ และเชื้อไข้หว้ดใหญ่ในคนติดง่าย

กว่าเชื้อโคโรนาไวรัสซารส์ (SARS) มาก

 

ล่าสุดทางสถาบันสุขภาพของสหรัฐอเมริกา National Institute of Health คาดการณ์ว่าอาจจะมีการ

แพร่ระบาดของเชื้อไวรัส H5N1 ในมนุษย์ชนิดที่เรียกว่า epidemics ในบางประเทศของเอเชีย โดย

เฉพาะอย่างยิ่งประเทศไทยและเวียดนาม ภายในฤดูหนาวของปี 2004 ที่กำลังจะมาถึงนี้ ส่วนการ

ระบาดไปทั่วโลกหรือที่เรียกว่า pandemics อาจจะเกิดขึ้นไปปีถัดไปคือ 2005 ซึ่งเมื่อถึงเวลานั้น

การพัฒนายาต้านไวรัสและวัคซีนสำหรับไวรัส H5N1 คงจะสามารถนำมาใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

มากยิ่งขึ้น และเมื่อปลายเดือนกันยายนที่ผ่านมานี้ กระทรวงสาธารณสุขของสหรัฐแถลงข่าวการเตรี

ยมสั่งซื้อวัคซีนที่ถือว่าเป็นวัคซีนในขั้นทดลอง (experimental vaccine) สำหรับเชื้อไวรัส H5N1

ผลิตโดยบริษัท Aventis จำนวน 2,000,000 doses มูลค่าสิบสองล้านเหรียญดอลลาร์สหรัฐเพื่อ

เตรียมไว้ให้กับบุคลากรทางการแพทย์ที่มีโอกาสเสี่ยงต่อการติดเชื้อนี้จากผู้ป่วยโดยไม่คาดคิดมา

ก่อน

 

ข้อมูลที่สำคัญและควรรู้บางประเด็นจาก Centers for Disease Control and prevention (CDC)

 

(1) Although avian influenza A viruses do not usually infect humans,

several instances of human infections and outbreaks of avian influenza have been reported since 1997. Most cases of avian influenza infection in humans are thought to have resulted from contact with infected poultry or contaminated surfaces. However, there is still a lot to learn about how different subtypes and strains of avian influenza virus might affect humans. For example, it is not known how the distinction between low pathogenic and highly pathogenic strains might impact the health risk to humans. Of the documented cases of human infection with avian influenza viruses, illnesses caused by highly pathogenic viruses appear to be more severe.

Because of concerns about the potential for more widespread infection in the human population, public health authorities closely monitor outbreaks of human illness associated with avian influenza. To date, human infections with avian influenza viruses detected since 1997 have not resulted in sustained human-to-human transmission. However, because influenza viruses have the potential to change and gain the ability to spread easily between people, monitoring for human infection and person-to-person transmission is important. (See “Influenza Pandemics” for more information.)

(2) Instances of Avian Influenza Infections in Humans Confirmed instances of avian influenza viruses infecting humans since 1997 include:

  • H5N1, Hong Kong, 1997 : Avian influenza A (H5N1) infections occurred in both poultry and humans. This was the first time an avian influenza virus had ever been found to transmit directly from birds to humans. During this outbreak, 18 people were hospitalized and six of them died. To control the outbreak, authorities killed about 1.5 million chickens to remove the source of the virus. Scientists determined that the virus spread primarily from birds to humans, though rare person-to-person infection was noted.
  • H9N2, China and Hong Kong, 1999 : Avian influenza A H9N2 illness was confirmed in two children. Both patients recovered, and no additional cases were confirmed. The evidence suggested that poultry was the source of infection and the main mode of transmission was from bird to human. However, the possibility of person-to-person transmission could not be ruled out. Several additional human H9N2 infections were reported from mainland China in 1998-99.
  • H7N2, Virginia, 2002 : Following an outbreak of H7N2 among poultry in the Shenandoah Valley poultry production area, one person was found to have serologic evidence of infection with H7N2.
  • H5N1, China and Hong Kong, 2003 : Two cases of avian influenza A (H5N1) infection occurred among members of a Hong Kong family that had traveled to China. One person recovered, the other died. How or where these two family members were infected was not determined. Another family member died of a respiratory illness in China, but no testing was done.
  • H7N7, Netherlands, 2003 : The Netherlands reported outbreaks of influenza A (H7N7) in poultry on several farms. Later, infections were reported among pigs and humans. In total, 89 people were confirmed to have H7N7 influenza virus infection associated with this poultry outbreak. These cases occurred mostly among poultry workers. H7N7-associated illness included 78 cases of conjunctivitis (eye infections) only; 5 cases of conjunctivitis and influenza-like illnesses with cough, fever, and muscle aches; 2 cases of influenza-like illness only; and 4 cases that were classified as “other.” There was one death among the 89 total cases The death occurred in a veterinarian who visited one of the affected farms and developed acute respiratory distress syndrome and complications related to H7N7 infection. The majority of these cases occurred as a result of direct contact with infected poultry; however, Dutch authorities reported three possible instances of transmission from poultry workers to family members. Since that time, no other instances of H7N7 infection among humans have been reported.
  • H9N2, Hong Kong, 2003 : H9N2 infection was confirmed in a child in Hong Kong. The child was hospitalized but recovered.
  • H7N2, New York, 2003 : In November 2003, a patient with serious underlying medical conditions was admitted to a hospital in New York with respiratory symptoms. One of the initial laboratory tests identified an influenza A virus that was thought to be H1N1. The patient recovered and went home after a few weeks. Subsequent confirmatory tests conducted in March 2004 showed that the patient had been infected with an H7N2 avian influenza virus. An investigation to determine the source of infection is ongoing.
  • H5N1, Thailand and Vietnam, 2004 : In January 2003, outbreaks of highly pathogenic influenza A (H5N1) in Asia were first reported by the World Health Organization. The outbreaks are ongoing among bird populations in a number of Asian countries and human cases were still being reported in Thailand and Vietnam in March 2004. Visit http://www.cdc.gov/flu/avian/outbreaks/h5n1.htm, http://www.oie.int and http://www.who.int/en/ for more information.
  • H7N3 in Canada, 2004 : In February 2004, human infections of H7N3 among poultry workers were associated with an H7N3 outbreak among poultry. The H7N3-associated illnesses consisted of eye infections.

(3) Transmission of Influenza A Viruses Between Animals and People

Influenza A viruses are found in many different animals, including ducks, chickens, pigs, whales, horses, and seals. However, certain subtypes of influenza A virus are specific to certain species, except for birds which are hosts to all subtypes of influenza A. Subtypes that have caused widespread illness in people either in the past or the current period are H3N2, H2N2, H1N1, and H1N2. H1N1 and H3N2 subtypes have caused outbreaks in pigs and H7N7 and H3N8 viruses have caused outbreaks in horses.

Influenza A viruses normally seen in one species sometimes can cross over and cause illness in another species. For example, up until 1998, only H1N1 viruses circulated widely in the U.S. pig population. However, in 1998, H3N2 viruses from humans were introduced into the pig population and caused widespread disease among pigs.

Avian influenza viruses may be transmitted to humans in two main ways :

  • Directly from birds or from avian virus-contaminated environments to people.
  • Through an intermediate host, such as a pig.

Influenza viruses have eight separate gene segments. The segmented genome allows viruses from different species to mix and create a new influenza A virus if viruses from two different species infect the same person or animal. For example, if a pig were infected with a human influenza virus and an avian influenza virus at the same time, the viruses could reassort and produce a new virus that had most of the genes from the human virus, but a hemagglutinin and/or neuraminidase from the avian virus. The resulting new virus might then be able to infect humans and spread from person to person, but it would have surface proteins (hemagglutinin and/or neuraminidase) not previously seen in influenza viruses that infect humans.

This type of major change in the influenza A viruses is known as antigenic shift. Antigenic shift results when a new influenza A subtype to which most people have little or no immune protection infects humans. If this new virus causes illness in people and can be transmitted easily from person to person, an influenza pandemic can occur.

It also is possible that the process of reassortment could occur in a human. For example, a person could be infected with avian influenza and a human strain of influenza at the same time. These viruses could reassort to create a new virus that had a hemagglutinin from the avian virus and other genes from the human virus. Theoretically, influenza A viruses with a hemagglutinin against which humans have little or no immunity that have reassorted with a human influenza virus are more likely to result in sustained human-to-human transmission and pandemic influenza. Thus, careful evaluation of influenza viruses recovered from humans who are infected with avian influenza is very important to identify reassortment if it occurs.

While it is unusual for people to get influenza infections directly from animals, sporadic human infections and outbreaks caused by certain avian influenza A viruses and pig influenza viruses have been reported. (For more information see Avian Influenza Infections in Humans.) These sporadic human infections and outbreaks, however, rarely result in sustained transmission among humans.

(4) Influenza Pandemics

An influenza pandemic is a global outbreak of influenza and occurs when a new influenza A virus emerges among people, spreads, and causes disease worldwide. Past influenza pandemics have led to high levels of illness, death, social disruption and economic loss.

There were three pandemics in the 20th century. All of them spread worldwide within 1 year of being detected. They are :

  • 1918-19, "Spanish flu," [A (H1N1)], caused the highest number of known flu deaths: more than 500,000 people died in the United States, and 20 million to 50 million people may have died worldwide. Many people died within the first few days after infection and others died of complications soon after. Nearly half of those who died were young, healthy adults.
  • 1957-58, "Asian flu," [A (H2N2)], caused about 70,000 deaths in the United States. First identified in China in late February 1957, the Asian flu spread to the United States by June 1957.
  • 1968-69, "Hong Kong flu," [A (H3N2)], caused approximately 34,000 deaths in the United States. This virus was first detected in Hong Kong in early 1968 and spread to the United States later that year. Type A (H3N2) viruses still circulate today. Both the 1957-58 and 1968-69 pandemic viruses were a result of the reassortment of a human virus with an avian influenza virus. The origin of the 1918 pandemic virus is not clear.

Once a new pandemic influenza virus emerges and spreads, it typically becomes established among people and circulates for many years. The U.S. Centers for Disease Control and Prevention and the World Health Organization conduct extensive surveillance programs to monitor the occurrence of influenza activity worldwide, including the emergence of potential pandemic strains of influenza virus.

 

ขอขอบคุณ

Author

นพ. วรวุฒิ เจริญศิริ

ศูนย์ข้อมูลสุขภาพกรุงเทพ

174 บทความ

ผู้ประพันธ์

คำสงวนสิทธิ์

รายงานฉบับนี้เป็นการนำเสนอข้อมูลที่ได้รวบรวมจากแหล่งต่างๆ ที่น่าเชื่อถือในเชิงวิเคราะห์ มีวัตถุประสงค์ต้องการเผยแพร่เพื่อประโยชน์ด้านการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และประโยชน์แก่ส่วนรวม ไม่ได้เจตนาแนะนำข้อมูลเพื่อการวินิจฉัยโรคหรือการรักษาโรค ตลอดจนไม่ใช่เพื่อการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์หรือมีเจตนาเอื้อผลประโยชน์ทางธุรกิจใดๆ ศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพ เครือโรงพยาบาลกรุงเทพ จึงไม่ขอรับรองความถูกต้อง ครบถ้วน สมบูรณ์ และเป็นปัจจุบัน ของข้อมูลเกี่ยวกับยา โรค สาเหตุ อาการ วิธีการดูแลรักษา นวัตกรรมหรือเทคโนโลยีใหม่ๆ บางส่วนยังไม่มีการรับรองผลของการใช้งาน รวมทั้งไม่มีหลักฐานรับรองที่สมบูรณ์ครบถ้วน ดังนั้น ผู้ใช้ข้อมูล ควรใช้วิจารณญาณในการรับข้อมูลหรือปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพเพิ่มเติม หากมีการนำข้อมูลไปใช้โดยไม่ปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพ ทางศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพจะไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการใช้ หรือการอ้างอิงข้อมูลจากรายงานฉบับนี้ และศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพขอสงวนสิทธิ์ในการแก้ไข ดัดแปลงรายงานฉบับนี้โดยไม่ต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า

บทความที่เกี่ยวข้อง

กล่องเสียงอักเสบ

10 สิงหาคม 2556 3.376

กล่องเสียงอักเสบอาจเกิดจากการติดเชื้อ เช่น ไวรัส แบคทีเรีย วัณโรค เป็นต้นหรืออาจเกิดจากการใช้เสียงมากเกินไปเช่น ตะโกน ตะเบ็ง ร้องเพลงนานๆโดยทั่วไปผู้ป่วยมักมีอาการระคายเคืองในคอ เจ็บคอ เสียงแหบหรือพูดไม่มีเสียง อาจมีอาการไอหรือเสมหะร่วมด้วย

เนื้องอกของสายเสียง

10 สิงหาคม 2556 2.780

เนื้องอกของสายเสียงคือ การมีก้อนเนื้อที่ไม่ร้ายแรงอยู่บนสายเสียงซึ่งจะมีผลทำให้เกิดภาวะเสียงแหบได้ส่วนใหญ่เกิดจากการใช้เสียงผิดวิธีมีการตะเบ็งตะโกนพูดนานๆ เค้นเสียงร้องเพลงนานๆ

พิษของการดื่มแอลกอฮอล์

16 กรกฎาคม 2558 119.860

แอลกอฮอล์ ออกฤทธิ์กดประสาท มีการเสพติดทั้งทางร่างกายและจิตใจ ทั้งเบียร์และสุราเป็นเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ มีคุณค่าทางอาหารต่ำแต่มีแคลอรี่สูง

ค้าหาข้อมูลสุขภาพ