โพสต์ 20 ก.พ. 57 ปรับปรุง 4 พ.ค. 57 2,653 Views

ยุงร้ายกว่าเสือ

ยุงร้ายกว่าเสือ

ยุง(mosquito)จัดอยู่ในสัตว์จำพวกแมลง มี 6 ขา ลำตัวเป็นปล้อง มีปีก 1 คู่ อีก 1 คู่หดหายไป หรืออาจเหลือเป็นปุ่มอยู่ติดหลังปีก ใช้เป็นประโยชน์ในการทรงตัวหรือบิน ยุงมีระยะการเจริญเติบโต แบ่งเป็น 4 ระยะ เริ่มจากระยะไข่ - ลูกน้ำ - ตัวโม่ง - ตัวเต็มวัย

 

นิสัยของยุงแตกต่างจากแมลงชนิดอื่นๆ บางประการ ยุงตัวผู้และยุงตัวเมียจะมีจำนวนเท่าๆ กัน ส่วนใหญ่แล้วตัวผู้จะออกจากลูกน้ำก่อน หลังจากตัวเมียออกจากลูกน้ำไม่นานก็จะผสมพันธุ์กันได้ นับเป็นสัตว์ที่ผสมพันธุ์ได้ในเวลาอันรวดเร็วเมื่อเทียบกับอายุขั

ยุงตัวเมียเท่านั้นที่ดูดกินเลือดตัวเมียจะบินได้ไกลและมีชีวิตยาวกว่าตัวผู้ ความสามารถในการบินของยุงมีลักษณะเฉพาะของยุงแต่ละชนิด มีความสำคัญในแง่ระบาดวิทยาและการป้องกันโรค เช่น ยุงลายจะไม่บินไกลมักอาศัยอยู่ตามบ้านเรือน ส่วนยุงก้นปล่อง และยุงรำคาญ จะบินได้ไกล พบว่ายุงก้นปล่องบางชนิดบินได้ไกล 10-20 กม. นอกจากนี้ยังมีบางชนิดสามารถบินไกลถึง 32 กม.หรือไกลกว่านั้นการกินเลือดของยุงแต่ละชนิดมีลักษณะเฉพาะ เช่น บางชนิดกินเลือดวัว ควาย ม้า และสัตว์เลี้ยงต่างๆ บางชนิดกินเลือดคน เวลาที่ออกหากินก็ไม่เหมือนกัน บ้างก็ออกหากินเวลากลางคืน บ้างก็ออกหากินเวลากลางวัน โดยทั่วไปวงจรชีวิตของยุงมีระยะเวลาประมาณ 1 - 2 เดือน แต่บางขณะหากสภาพภูมิอากาศไม่อำนวย ชีวิตของยุงก็อาจจะสั้นเข้ามาอีกตามสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไป

ยุงและการนำโรค

(1) ยุงลายเป็นที่ทราบกันดีว่ายุงลายเป็นตัวการสำคัญในการนำโรคไข้เลือดออกในประเทศไทย ยุงลายชอบอาศัยอยู่ตามบ้านเรือน กล่าวคือบริเวณรอบๆ บ้าน หรือภายในบ้านแหล่งเพาะพันธุ์ได้แก่ ภาชนะที่มีน้ำขังค่อนข้างสะอาด เช่น ตุ่มน้ำ ถังซีเมนต์ใส่น้ำอาบ น้ำรองขาตู้กับข้าว ยางรถยนต์เก่าๆ กระป๋อง เป็นต้นช่วงเวลาที่ยุงลายชอบออกหากินที่สุดคือช่วงเช้าเวลาประมาณ 9.00 - 11.00 น. และช่วงบ่ายประมาณ 14.00 - 16.00 น.

(2) ยุงรำคาญเป็นพาหะนำโรคไข้สมองอักเสบ บางชนิดเป็นตัวการนำโรคไข้เหลืองและโรคเท้าช้าง อย่างไรก็ตามพบว่าบางชนิดไม่ได้นำโรคอะไรเลยนอกจากทำความรำคาญเนื่องจาก เมื่อกัดจะทำให้คันได้มาก บางคนอาจมีอาการแพ้เกิดเป็นแผลพุพองได้ แหล่งเพาะพันธุ์ได้แก่ ตามแหล่งน้ำเน่า ตามท้องทุ่งนา หรือทุ่งหญ้าที่มีน้ำขัง ช่วงเวลาที่ชอบออกหากินที่สุดคือช่วงเวลากลางคืน ตั้งแต่พลบค่ำจนประมาณตีสอง แล้วจะค่อยๆ ลดจำนวนลงเมื่อเริ่มสว่าง จัดเป็นสัตว์นักท่องราตรีจำพวกหนึ่ง

(3) ยุงก้นปล่องเป็นพาหะนำโรคไข้มาลาเรีย ในประเทศไทยพบว่ามี 4 ชนิดแต่ละชนิดมีแหล่งเพาะพันธุ์ที่แตกต่างกัน ชนิดที่ 1 เพาะพันธุ์ตามลำธารที่มีน้ำใสสะอาดเอื่อยๆ มีหญ้าขึ้นตามขอบและมีแสงแดดส่องถึงจะไม่เพาะพันธ์ในแหล่งน้ำนิ่ง หรือไหลแรงๆ ชอบอยู่ตามเชิงเขา ในตอนกลางวันจะบินมาเกาะพักตามบ้านเรือนบริเวณมืดๆ ชอบดูดกินเลือดคน ชนิดที่ 2เพาะพันธุ์ตามแหล่งน้ำตื้น มีร่มเงา เช่นปลักตมของสัตว์ รองเท้าส้ตว์ และแหล่งน้ำชั่วคราวที่มีน้ำใส มีใบไม้แห้ง ขอบอยู่ตามเขา และป่าเชิงเขากัดคนตอนกลางคืนตั้งแต่ประมาณสี่ทุ่มและมากที่สุดหลังเที่ยง คืน สำหรับชนิดที่ 3 เพาะพันธุ์ตามแหล่งน้ำกร่อยที่รับแสงแดดมาก ๆ และมีสาหร่ายทะเล ส่วนชนิดที่ 4 พวกนี้เพาะพันธุ์ตามน้ำพุ น้ำซึม น้ำซับ และลำธารเล็กๆ ที่มีแสงแดดส่องถึงบ้างและเกาะพักตามพุ่มไม้เตี้ยๆ โรคมาลาเรียจัดเป็นปัญหาที่สำคัญของประเทศไทยและประเทศในเขตโซนร้อน

(4) ยุงเสือนำโรคเท้าช้าง โดยจะไข่ในแหล่งน้ำที่มีพืชลอยอยู่ ได้แก่ พวกจอก จอกหูหนู ผักตบชวา รวมทั้งแหล่งนำที่มีหญ้าบางชนิดขึ้นอยู่ พบมากทางจังหวัดในภาคใต้ เช่น จังหวัดชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช พัทลุง ปัตตานี นราธิวาส และจังหวัดที่อยู่ตามแนวชายแดนไทย - พม่า เช่น แม่ฮ่องสอน ตากกาญจนบุรี เพชรบุรี และระนอง

 

วิธีการป้องกันและการกำจัดยุ

(1) การปรับปรุงสิ่งแวดล้อมควรทำความสะอาดและทำลายเศษภาชนะที่มีน้ำขัง เช่น ยางรถยนต์ กระป๋อง ขวด กะลา หรือภาชนะอื่นไดที่สามารถกักเก็บน้ำได้ ตุ่มน้ำควรมีฝาปิดถมพื้นดินที่เป็นหลุมเป็นบ่อให้หมด ทำทางระบายน้ำให้สามารถระบายน้ำได้ ที่ลุ่มชายทะเลจัดให้มีคูคลองเป็นตาข่ายเพื่อให้น้ำทะเลขึ้นถึงจะได้ชะล้าง แหล่งเพาะพันธุ์ยุงหรือเพื่อให้ปลาชนิดกินลูกน้ำเข้ามาถึงได้ กำจัดหญ้าที่ปกคลุม ขอบทางระบายน้ำเพราะเป็นแหล่งหลบซ่อนของลูกน้ำ ควรใช้คราดหรือจอบชักลากเอาจอกแหน และผักตบชวาทิ้งให้หมด ควรจัดโครงการเก็บทำลาย สิ่งปฏิกูลต่างๆ เพื่อป้องกันน้ำเน่า ควรติดมุ้งลวดตามบ้านเรือน อาคารโรงนอน เพื่อป้องกันยุง

(2) การใช้สารเคมีในการป้องกันและการกำจัด

2.1 ใส่ทรายอะเบตในถังคอนกรีต ตุ่มเก็บน้ำอาบ หรือใต้ถุนอาคารสถานที่ทำงาน และบ้านพักที่มีแหล่งน้ำขังและไม่สามารถระบายน้ำ หรือถมได้
2.2 ภายในอาคารสถานที่ทำงาน หรือภายในบ้านพัก สามารถใช้เคมีชนิดฉีดพ่นกำจัดแมลงที่มีขายอยู่ทั่วไปฉีดพ่นกำจัดได้ ควรใช้ด้วยความระมัดระวัง
2.3 ในหน่วยงานทั่วไป หากเกินขีดความสามารถของหน่วย อาจขอรับการสนับสนุนการฉีดพ่นเคมีสารกำจัดแมลงจากศูนย์มาลาเรีย หน่วยมาลาเรีย หรือส่วนมาลาเรียของสาธารณสุขในพื้นที่ได้ทุกแห่ง

คำสงวนสิทธิ์

รายงานฉบับนี้เป็นการนำเสนอข้อมูลที่ได้รวบรวมจากแหล่งต่างๆ ที่น่าเชื่อถือในเชิงวิเคราะห์ มีวัตถุประสงค์ต้องการเผยแพร่เพื่อประโยชน์ด้านการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และประโยชน์แก่ส่วนรวม ไม่ได้เจตนาแนะนำข้อมูลเพื่อการวินิจฉัยโรคหรือการรักษาโรค ตลอดจนไม่ใช่เพื่อการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์หรือมีเจตนาเอื้อผลประโยชน์ทางธุรกิจใดๆ ศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพ เครือโรงพยาบาลกรุงเทพ จึงไม่ขอรับรองความถูกต้อง ครบถ้วน สมบูรณ์ และเป็นปัจจุบัน ของข้อมูลเกี่ยวกับยา โรค สาเหตุ อาการ วิธีการดูแลรักษา นวัตกรรมหรือเทคโนโลยีใหม่ๆ บางส่วนยังไม่มีการรับรองผลของการใช้งาน รวมทั้งไม่มีหลักฐานรับรองที่สมบูรณ์ครบถ้วน ดังนั้น ผู้ใช้ข้อมูล ควรใช้วิจารณญาณในการรับข้อมูลหรือปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพเพิ่มเติม หากมีการนำข้อมูลไปใช้โดยไม่ปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพ ทางศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพจะไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการใช้ หรือการอ้างอิงข้อมูลจากรายงานฉบับนี้ และศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพขอสงวนสิทธิ์ในการแก้ไข ดัดแปลงรายงานฉบับนี้โดยไม่ต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า

บทความที่เกี่ยวข้อง

การเช็ดตัวเมื่อเด็กมีไข้

19 กุมภาพันธ์ 2557 878

การมีไข้เป็นสิ่งบ่งบอกว่ามีความผิดปกติเกิดขึ้นในร่างกาย ซึ่งอาจไม่ใช่เรื่องรุนแรงเสมอไป อย่างไรก็ตาม ไข้ในเด็กอาจทำให้เด็กงอแง ที่สำคัญอาจมีอาการชักตามมา การดูแลไม่ให้ไข้สูงเกินขีดอันตราย ทำได้โดยการให้เด็กรับประทานยาลดไข้

“โรคไทรอยด์เป็นพิษ” น่ากลัวจริงหรือ

3 สิงหาคม 2556 3.921

เมื่อเอ่ยถึงโรค “ไทรอยด์เป็นพิษ” เชื่อ ว่าหลายท่านอาจไม่รู้จักหรือไม่คิดว่าจะรุนแรงได้มากถึงขั้นทำให้การทำงาน ของสมองและหัวใจผิดปกติตามที่เป็นข่าวของ “แม่ทุม” ปทุมวดี โสภาพรรณ ซึ่งป่วยเป็นโรคไทรอยด์เป็นพิษชนิดรุนแรงจนทำให้เกิดอาการเบลอ เพ้อ เห็นภาพหลอน

การรักษาผู้ติดยาม้า

7 มิถุนายน 2556 1.204

ผู้ที่ติดยาม้าหรือยาบ้าส่วนใหญ่จะได้แก่ ผู้ที่ทำงานในเวลากลางคืน ผู้ใช้แรงงาน หรือผู้ที่ต้องทำงานติดต่อกันเป็นเวลานาน เช่น พนักงานขับรถโดยสารหรือรถบรรทุก ผู้ใช้แรงงานในโรงงานอุตสาหกรรม ผู้หญิงที่ทำงานกลางคืน ตลอดจนนักเรียน นักศึกษาที่หักโหมในการดูหนังสือ

ค้าหาข้อมูลสุขภาพ