โพสต์ 6 มิ.ย. 56 ปรับปรุง 8 มี.ค. 57 6,970 Views

ยาขยายหลอดลมในผู้ป่วยโรคปอดเรื้อรัง

ยาขยายหลอดลมในผู้ป่วยโรคปอดเรื้อรัง

การรักษาโรคปอดเรื้อรังที่สำคัญที่สุดอย่างหนึ่งคือ การใช้ยาเพื่อขยายหลอดลม ซึ่งมีทั้งยาชนิดรับประทานและยาพ่น อย่างไรก็ตามต้องคำนึงอยู่เสมอว่ายาขยายหลอดลมนั้นเป็นการช่วยรักษาบรรเทาอาการของโรคเท่านั้น แต่ไม่ได้ทำให้โรคนั้นดีขึ้นหรือหายขาด
 
ยาขยายหลอดลมที่นิยมใช้ในปัจจุบันแบ่งเป็น 3 กลุ่มคือ
1. ยาพวกกระตุ้นระบบประสาทซิมป์พะเตติกชนิดเบต้า
2. ยาที่กลั้นการออกฤทธิ์ของพาราซิมป์พะเตติก
3. กลุ่มยาอนุพันธ์ของแซนทีน
ยากระตุ้นประสาทซิมป์พะเตติก มีทั้งชนิดที่ออกฤทธิ์เร็วและมีฤทธิ์อยู่ในระยะเวลาสั้นๆ และมีชนิดที่ออกฤทธิ์ช้า แต่มีฤทธิ์อยู่ได้นาน เรามักใช้ยาที่ออกฤทธิ์เร็ว แต่มีฤทธิ์สั้นเป็นยาแก้อาการเมื่อมีอาการเหนื่อย ซึ่งเมื่อใช้โดยการพ่นยายาจะออกฤทธิ์ใน 5-15 นาที และอยู่ได้ประมาณ 4-6 ชั่วโมง ส่วนยาชนิดที่ออกฤทธิ์ช้า แต่มีฤทธิ์อยู่นานเป็นยาที่ใช้ประจำพ่นตามเวลาเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดอาการเหนื่อย ซึ่งอาจใช้พ่นวันละ 2-3 ครั้งได้
 
เวนโทลิน Albuterol (Proventil, Ventolin) : เป็นยาในกลุ่มกระตุ้นเบต้า ออกฤทธิ์โดยกระตุ้นตัวรับชนิดเบต้า 2 ซึ่งอยู่ที่กล้ามเนื้อเรียบของหลอดลม โดยมีฤทธิ์ต่อกล้ามเนื้อหัวใจน้อยมาก ผู้ป่วยส่วนใหญ่ได้ผลดีจากการใช้ยานี้ ยาพ่นกลุ่มนี้นิยมใช้เริ่มต้นเมื่อมีอาการเท่านั้น ถ้าไม่ดีขึ้น แพทย์อาจพิจารณาให้พ่นเป็นช่วงเวลา เช่น ทุก 3-4 ชั่วโมง ยาพ่นมีทั้งชนิดที่เป็นน้ำใส่ไปในเครื่องพ่นยา ชนิดผงแห้ง และชนิดพ่นขนาดยาคงที่ ขนาดที่ใช้ในผู้ใหญ่ พ่น 2 บีบ ทุก 3-4 ชั่วโมง ชนิดละอองยา ผสม 0.2-0.3 ซีซี ละลายยาให้เป็น 2.5 ซีซี สูดดมวันละสามครั้ง ห้ามใช้ยานี้ในผู้ที่เป็นโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะบางชนิด เมื่อใช้ร่วมกับยาพ่นชนิดไอปราโทรเปียม จะเสริมฤทธิ์ขยายหลอดลมให้มากขึ้น
 
ยาพวกธีโอไฟลีน (Theophylline) : เป็นยาขยายหลอดลมออกฤทธิ์ต่อกล้ามเนื้อของหลอดลมโดยตรง ทำให้หลอดลมขยายตัวมีทั้งยาเม็ดรับประทานและยาฉีด ยาพวกธีโอไฟลีนใช้รับประทานโดยให้วันละ 2 ครั้ง ผู้ป่วยต้องแน่ใจว่าตนเองได้ใช้ยาตามกำหนดที่แพทย์สั่ง การพ่นยาต้องพ่นโดยถูกวิธี เพราะปริมาณของยาที่พ่นเข้าไปนั้นไปถึงปอดได้เพียงแค่ 10% หรือน้อยกว่า ดังนั้นถ้าพ่นไม่ถูกวิธี โอกาสที่ยาจะลงไปถึงปอดยิ่งน้อยลงไปอีก
 
ยาต้านการทำงานของประสาทพาราซิมป์พะเตติก : ใช้เป็นยาป้องกันเพราะออกฤทธิ์ช้า จึงไม่ใช้เป็นยาแก้อาการ ใช้พ่นวันละ 4 ครั้ง ยากลุ่มนี้มียาที่ออกมาใหม่และน่าสนใจซึ่งใช้เพียงวันละครั้งก็พอ บางบริษัทได้ผลิตยาพ่นที่มีตัวยา 2 ชนิดนี้ร่วมกัน และจากการศึกษาทางการแพทย์พบว่าการใช้ยาที่มีตัวยาสองตัวร่วมกันดีกว่าการใช้ยาตัวหนึ่งตัวใดแต่อย่างเดียว
 
อะโทรเวนท์ (Atrovent) : ตัวยาคือไอปราโทรเปียม ลักษณะทางเคมีใกล้เคียงกับอะโทรปีน มีคุณสมบัติในการละลายและยับยั้งการหลั่งสารเมือกจากเยื่อบุทางเดินหายใจส่วนบน นิยมใช้ร่วมกับยากระตุ้นเบต้า โดยพ่นยา 2-4 บีบ ทุก 4-6 ชั่วโมง ควรใช้ด้วยความระมัดระวังในผู้ป่วยที่เป็นโรคต่อมลูกหมากโตและต้อหิน
 
สไปริวา (Spiriva) : ตัวยาชื่อไทโอโทรเปียม เป็นยาขยายหลอดลมชนิดใหม่ ตัวยาออกฤทธิ์ใกล้เคียงกับไอปราโทรเปียม ยาสไปริวาเพิ่งได้รับการอนุมัติจากสำนักงานอาหารและยาประเทศสหรัฐอเมริกา ตัวยาไทโอโทรเปียมเป็นสารอนุพันธ์ของแอมโมเนีย ออกฤทธิ์ โดยกระบวนการยับยั้งตัวรับชนิด M3 ที่อยู่บนเยื่อบุทางเดินหายใจในชั้นกล้ามเนื้อเรียบ ทำให้มีฤทธิ์ขยายหลอดลม วางจำหน่ายในรูปของยาพ่น ตัวยาบรรจุเป็นผงในแค็ปซูล ขนาดบรรจุ 18 ไมโครกรัม ขนาดที่ใช้สำหรับผู้ใหญ่ พ่นวันละครั้งโดยใช้เครื่องมืออุปกรณ์พ่นยาที่ออกแบบมาเพื่อใช้ร่วมกัน

ขอขอบคุณ

Author

นพ. วรวุฒิ เจริญศิริ

ศูนย์ข้อมูลสุขภาพกรุงเทพ

172 บทความ

ผู้ประพันธ์

คำสงวนสิทธิ์

รายงานฉบับนี้เป็นการนำเสนอข้อมูลที่ได้รวบรวมจากแหล่งต่างๆ ที่น่าเชื่อถือในเชิงวิเคราะห์ มีวัตถุประสงค์ต้องการเผยแพร่เพื่อประโยชน์ด้านการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และประโยชน์แก่ส่วนรวม ไม่ได้เจตนาแนะนำข้อมูลเพื่อการวินิจฉัยโรคหรือการรักษาโรค ตลอดจนไม่ใช่เพื่อการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์หรือมีเจตนาเอื้อผลประโยชน์ทางธุรกิจใดๆ ศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพ เครือโรงพยาบาลกรุงเทพ จึงไม่ขอรับรองความถูกต้อง ครบถ้วน สมบูรณ์ และเป็นปัจจุบัน ของข้อมูลเกี่ยวกับยา โรค สาเหตุ อาการ วิธีการดูแลรักษา นวัตกรรมหรือเทคโนโลยีใหม่ๆ บางส่วนยังไม่มีการรับรองผลของการใช้งาน รวมทั้งไม่มีหลักฐานรับรองที่สมบูรณ์ครบถ้วน ดังนั้น ผู้ใช้ข้อมูล ควรใช้วิจารณญาณในการรับข้อมูลหรือปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพเพิ่มเติม หากมีการนำข้อมูลไปใช้โดยไม่ปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพ ทางศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพจะไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการใช้ หรือการอ้างอิงข้อมูลจากรายงานฉบับนี้ และศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพขอสงวนสิทธิ์ในการแก้ไข ดัดแปลงรายงานฉบับนี้โดยไม่ต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า

บทความที่เกี่ยวข้อง

สะอึก

8 มีนาคม 2556 5.590

อาการสะอึกเกิดจากการหดตัวของกล้ามเนื้อกะบังลมที่อยู่ตรงรอยต่อระหว่างช่องปอด และช่องท้องที่เกิดขึ้นเองได้โดยไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด แต่คาดว่าเกิดจากมีสิ่งมากระตุ้นเส้นประสาท 2 เส้น

ประสาทหูชั้นในอักเสบ

10 สิงหาคม 2556 3.163

สาเหตุที่พบได้บ่อยอีกโรคหนึ่งของอาการเวียนศีรษะบ้านหมุน และเมื่อมีอาการเกิดขึ้นก็มักจะมีอาการค่อนข้างรุนแรง คือ ภาวะประสาทหูชั้นในอักเสบซึ่งแยกได้เป็น 2 โรคคือ ประสาทการทรงตัวอักเสบ (Vestibular Neuronitis) กับประสาทหูชั้นในอักเสบ (Labyringthitis)

ผู้หญิงต้องรู้ ปวดศีรษะไมเกรนช่วงที่มีประจำเดือน

18 กันยายน 2558 117.386

ในช่วงก่อนมีประจำเดือนจะเกิดการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนเพศ ก่อนมีประจำเดือน 1-3 วันระดับเอสโตรเจนจะลดลงอย่างรวดเร็ว (estrogen withdrawal) จะเกิดการกระตุ้นให้ทำให้ปวดศีรษะไมเกรนได้

ค้าหาข้อมูลสุขภาพ