โพสต์ 22 ส.ค. 56 ปรับปรุง 24 พ.ค. 57 6,367 Views

ภาวะสารน้ำในร่างกายมากผิดปกติจนเกิดเป็นพิษ

image

ภาวะสารน้ำในร่างกายมากผิดปกติจนเกิดเป็นพิษ

 เรียก ว่า water intoxication เกิดขึ้นเมื่อร่างกายได้รับสารน้ำในปริมาณที่มาก

ผิดปกติ มากจนกระทั่งเป็นอันตรายต่อเซลล์ต่างๆ ทั่วร่างกาย โดยเฉพาะอย่าง

ยิ่งเซลล์สมองด้วยกลไกของเซลล์จะทำทุกวิถีทางเพื่อรักษาสมดุล ของสารน้ำ

และเกลือแร่ ทั้งส่วนที่อยู่ในเซลล์และส่วนที่อยู่นอกเซลล์ให้ได้ ความผิดปกติ

ของสมดุลสารน้ำและเกลือแร่ ถือว่าเป็นภาวะที่อันตรายมาก ทำให้เสียชีวิตในหากไม่ได้รับการ

แก้ไขหรือบำบัดรักษาที่ถูกต้องและทันท่วงที สมดุลของสารน้ำและเกลือแร่ในร่างกายเป็น

สรีรวิทยาที่สำคัญที่สุดอย่างหนึ่งใน การดำรงชีวิตของมนุษย์ เนื่องจากมีผลกระทบต่อการทำ

หน้าที่ของเซลล์ต่างๆ ทั่วร่างกาย เกลือแร่หรือที่เรียกว่าอิเลคโตรลัยท์(electrolytes) ที่มีบทบาท

สำคัญ ได้แก่ โซเดียม
 

โปแตสเซียม คลอไรด์ และไบคาร์บอเนต ซึ่งสามารถตรวจวัดหาระดับของอิเลคโตรลัยต์ต่างๆ

เหล่านั้นในเลือดได้ และสะท้อนให้เห็นถึงความผิดปกติที่เกิดขึ้นในร่างกาย imageสมดุลของสารน้ำใน

ร่างกายเกี่ยว ข้องโดยตรงกับระดับโซเดียมในเลือด ภาวะที่สารน้ำใน

ร่างกายมากผิดปกติ จะทำให้ระดับของโซเดียมในเลือดลดต่ำ เรียกภาวะ

ดังกล่าวว่า hyponatremia โซเดียมผ่านเข้าออกเซลล์ตลอดเวลาเพื่อปรับ

ให้เข้าสู่ภาวะสมดุล ร่างกายควบคุมกลไกดังกล่าวผ่านทางหลาย

กระบวนการ รวมทั้งฮอร์โมนบางชนิดที่เข้ามาเกี่ยวข้องสาเหตุเกิดจาก

การที่เซลล์บวมน้ำ อันตรายที่เกิดขึ้นจากภาวะ water intoxication เนื่องมาจากการที่เซลล์

ต่างๆ ทั่วร่างกายเกิดภาวะบวมน้ำ ซึ่งเมื่อรุนแรงมากขึ้นจะทำให้เกิดการตายของเซลล์ แม้ว่า

ร่างกายจะพยายามแก้ไขด้วยวิธีการต่างๆ เพื่อให้กลับเข้าสู่ภาวะสมดุล แต่ถ้าไม่สำเร็จก็จะเกิด

ความเสียหายในระดับเซลล์อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้โดยปกติแล้ว ไต สามารถกรองน้ำได้วันละ

ประมาณ 15 ลิตร ดังนั้นโอกาสที่จะเกิด water intoxication จึงมีน้อยมาก ปัญหาจะเกิดขึ้นเมื่อ

ร่างกายได้รับน้ำในปริมาณที่ผิดปกติ หรืออาจจะเรียกว่าผิดธรรมชาติ เท่านั้น พบได้ในกรณีใด

บ้าง

  1.  
  2. imageภาวะ water intoxication พบได้บ่อยที่สุดในเด็กเล็กอายุ
  3. น้อยกว่า 6 เดือน โดย ที่เด็กดื่มน้ำปริมาณมากเกินกว่าที่
  4. ร่างกายจะปรับสมดุลได้ หรืออาจเกิดขึ้นในกรณีชงนมที่เจือจาง
  5. มากเกินไปจนเกิดความผิดปกติของสมดุลสาร น้ำในร่างกายเด็ก
  6.  
  7. ภาวะ water intoxication อาจเกิดขึ้นกับนักกีฬาได้ โดย ที่
  8. เมื่อนักกีฬาออกแรงมากๆเสียเหงื่อไป จะส่งผลให้โซเดียมใน
  9. ร่างกายอยู่ในระดับต่ำกว่าปกติ ถ้าหากยิ่งดื่มน้ำเปล่าเข้าไป ก็จะ
  10. ส่งผลให้โซเดียมที่มีอยู่น้อยในเลือดนั้นยิ่งเจือจางเข้าไปอีก
  11.  
  12. คนปกติอาจเกิดภาวะ water intoxication ได้ถ้าร่างกายอยู่ในภาวะขาดน้ำ (dehydrated) แล้วไปดื่มน้ำเปล่าโดยไม่มีสารเกลือแร่หรืออิเลคโตรลัยท์ร่วมอยู่ด้วยอาการของภาวะโซเดียมในเลือดต่ำผู้ป่วยมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน
  13.  
  14. อ่อนเพลีย ใน รายที่รุนแรงหรือได้รับการแก้ไขไม่ทันจะถึงขั้นหมดสติ โคม่า และเสียชีวิตได้ อาการผิดปกติที่เกิดจากภาวะสารน้ำในร่างกายมากผิดปกติจนเกิดเป็นพิษ หรือ water intoxication จะเกิดขึ้นในลักษณะเดียวกับการจมน้ำ ทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะ ปอดบวมน้ำ สมองบวม มีอาการเหมือนเมาสุรา บางรายอาจชักได้

    imageimage

    การวินิจฉัย

จากประวัติอาการ การตรวจร่างกาย และตรวจพบความผิดปกติของสารเกลือแร่หรืออิเลคโตรลัยท์

ในเลือด

แนวทางการรักษา
  • รักษาได้โดยการให้สารอิเลคโตรลัยท์ทางหลอดเลือด เช่น hypertonic saline (salt) solution ซึ่งถ้ารักษาได้ทันท่วงที ก่อนที่เซลล์ทั่วร่างกายจะบวมมาก จนกระทั่งเซลล์ตาย ถ้ารักษาได้ทันผู้ป่วยจะหายเป็นปกติภายในเวลา 2-3 วัน
  •  
  • ติดตามตรวจวัดระดับอิเลคโตรลัยท์ในเลือดอย่างสม่ำเสมอ
  •  
  • การรักษาภาวะเสียสมดุลของสารน้ำและเกลือแร่ในร่างกายต้องกระทำแบบค่อยเป็นค่อยไป ไม่เร็วหรือช้าจนเกินไป

    image

    วิธีป้องกัน คำแนะนำในการป้องกันคือ ให้ ดื่มน้ำเมื่อรู้สึกกระหายเท่านั้น เพราะ
  • ร่างกายมีกลไกทางสรีรวิทยาที่รู้ว่าเมื่อไรร่างกายต้องการน้ำ สำหรับคนที่เล่นกีฬาหนักๆ ควรดื่มเครื่องดื่มเกลือแร่ในปริมาณพอสมควร และไม่ควรดื่มน้ำเปล่าในปริมาณมาก

 

ขอขอบคุณ

Author

นพ. วรวุฒิ เจริญศิริ

ศูนย์ข้อมูลสุขภาพกรุงเทพ

174 บทความ

ผู้ประพันธ์

คำสงวนสิทธิ์

รายงานฉบับนี้เป็นการนำเสนอข้อมูลที่ได้รวบรวมจากแหล่งต่างๆ ที่น่าเชื่อถือในเชิงวิเคราะห์ มีวัตถุประสงค์ต้องการเผยแพร่เพื่อประโยชน์ด้านการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และประโยชน์แก่ส่วนรวม ไม่ได้เจตนาแนะนำข้อมูลเพื่อการวินิจฉัยโรคหรือการรักษาโรค ตลอดจนไม่ใช่เพื่อการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์หรือมีเจตนาเอื้อผลประโยชน์ทางธุรกิจใดๆ ศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพ เครือโรงพยาบาลกรุงเทพ จึงไม่ขอรับรองความถูกต้อง ครบถ้วน สมบูรณ์ และเป็นปัจจุบัน ของข้อมูลเกี่ยวกับยา โรค สาเหตุ อาการ วิธีการดูแลรักษา นวัตกรรมหรือเทคโนโลยีใหม่ๆ บางส่วนยังไม่มีการรับรองผลของการใช้งาน รวมทั้งไม่มีหลักฐานรับรองที่สมบูรณ์ครบถ้วน ดังนั้น ผู้ใช้ข้อมูล ควรใช้วิจารณญาณในการรับข้อมูลหรือปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพเพิ่มเติม หากมีการนำข้อมูลไปใช้โดยไม่ปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพ ทางศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพจะไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการใช้ หรือการอ้างอิงข้อมูลจากรายงานฉบับนี้ และศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพขอสงวนสิทธิ์ในการแก้ไข ดัดแปลงรายงานฉบับนี้โดยไม่ต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า

บทความที่เกี่ยวข้อง

การปฐมพยาบาลผู้บาดเจ็บกระดูกหัก ข้อเคลื่อน

27 สิงหาคม 2556 5.124

กระดูกหัก (Fracture) กระดูกหักแบบปิด (Closed Fracture) การหักของกระดูกประเภทที่ไม่มีบาดแผลติดต่อกับภายนอกร่างกาย การรักษาทำได้ง่ายโดยการดึงกระดูกที่หักให้เข้าที่แล้วเข้าเฝือก หรือยึดตรึงกระดูกให้อยู่นิ่งด้วยวิธีอื่น ๆ

ขี้หูเรื่องเล็กๆที่น่าสนใจ

8 สิงหาคม 2556 7.604

ขี้หูมีประโยชน์อะไรบ้าง? คำถามเหล่านี้เป็นคำถามที่หลาย ๆ คน เคยอยากทราบแต่ไม่ได้ค้นหาคำตอบและก็ปล่อยให้ผ่านไปจากความคิดของเรา บางคนคงเคยคิดว่าขี้หูมีไว้ให้แคะ ปกติแล้วขี้หูจะมีกลิ่นและลักษณะเฉพาะตัวบางคนอาจมีขี้หูแห้ง บางคนอาจมีขี้หูเป็นขี้ผึ้ง (WAX)

อาหารกระป๋อง

5 มิถุนายน 2556 1.850

อาหารกระป๋อง เป็นอาหารที่บรรจุกระป๋องภายใต้สูญญากาศ หรือมีการไล่อากาศออกก่อนปิดฝา

ค้าหาข้อมูลสุขภาพ