โพสต์ 3 ก.ย. 58 ปรับปรุง 12 มิ.ย. 60 4,130 Views

พันธุกรรมกับความเสี่ยงในการเกิดมะเร็ง

มะเร็งนับเป็นสาเหตุการตายอันดับต้นๆ ของมนุษย์ สาเหตุของการเกิดมะเร็งเกิดขึ้นได้จากปัจจัยต่างๆ เช่น การติดเชื้อไวรัสบางชนิด การรับประทานอาหารหรือการได้รับสารพิษที่มีสารก่อมะเร็ง สารดังกล่าวสามารถทำให้สารพันธุกรรมภายในเซลล์เกิดการเปลี่ยนแปลงและเสียหายขึ้นได้ จนนำไปสู่การกลายพันธุ์ (Mutation) และพัฒนาไปเป็นมะเร็ง โดยปกตินั้นการเกิดมะเร็งไม่ได้เกิดจากความผิดปกติของยีนเพียงยีนเดียว แต่เกิดจากความผิดปกติของยีนมากมายที่สะสมเป็นระยะเวลานานจนเกิดการพัฒนาเป็นเซลล์มะเร็งในที่สุด โดยยีนที่เกี่ยวข้องกับมะเร็งจะแบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ ยีนต้านมะเร็ง ยีนก่อมะเร็ง และยีนที่เกี่ยวข้องกับการซ่อมแซมดีเอ็นเอ มะเร็งที่พบส่วนใหญ่มักอยู่ในประเภทมะเร็งที่เกิดขึ้นเอง (Sporadic Cancer) แต่มีมะเร็งบางชนิดที่สามารถสืบทอดทางพันธุกรรม (Hereditary Cancer) ซึ่งเกิดจากการได้รับยีนที่ผิดปกติมาจากบิดาหรือมารดา สามารถพบได้ประมาณ 10-15 เปอร์เซนต์ มะเร็งประเภทนี้จึงจัดเป็นปัจจัยเสี่ยงชนิดหนึ่งที่ต้องเฝ้าระวังเมื่อมีคนในเครือญาติเป็นมะเร็ง

โดยทั่วไปผู้ป่วยจะมาพบแพทย์เมื่อมีอาการของมะเร็ง ซึ่งมักจะอยู่ในระยะท้ายของโรคแล้ว เนื่องจากในระยะเริ่มต้นของมะเร็งมักไม่ปรากฏอาการ ดังนั้นหากเราสามารถตรวจพบความผิดปกติได้ในระยะแรกก็จะสามารถทำให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาตั้งแต่เนิ่นๆและมีโอกาสที่จะรักษาให้หายขาดได้มากกว่าปล่อยให้มะเร็งลุกลามในระยะท้าย ปัจจุบันนี้มีวิธีการตรวจทางพันธุกรรม ซึ่งเป็นการตรวจหาความผิดปกติของยีนที่เกี่ยวข้องกับการเกิดและการรักษามะเร็ง โดยสามารถตรวจพบได้ในระยะต้นหรือก่อนจะเกิดมะเร็งทำให้แพทย์สามารถคาดการณ์ ประเมินความเสี่ยง หรือวินิจฉัยมะเร็ง และสามารถนำไปสู่การวางแผนเพื่อป้องกัน หรือรักษามะเร็งได้อย่างมีประสิทธิภาพและเกิดประโยชน์กับผู้ป่วยมากที่สุด


ใครที่ควรตรวจหายีนที่มีปัจจัยเสี่ยงต่อมะเร็ง

  • มีประวัติครอบครัวบ่งชี้ถึงความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งที่สืบทอดทางพันธุกรรม
  • สามารถตรวจสอบการเปลี่ยนแปลงของยีนได้ชัดเจนว่า มี หรือ ไม่มี
  • ผลการตรวจให้ข้อมูลที่ช่วยชี้นำการดูแลทางการแพทย์ในอนาคต

ลักษณะใดที่บ่งชี้ว่ามีความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งที่สืบทอดทางพันธุกรรม

  • มีสมาชิกในครอบครัวเป็นมะเร็งเมื่ออายุยังน้อย
  • มีมะเร็งหลายชนิดเกิดขึ้นในคนเดียวกัน
  • เกิดมะเร็งในอวัยวะที่มีเป็นคู่ โดยเกิดมะเร็งทั้ง 2 ข้าง
  • มีญาติใกล้ชิดเป็นมะเร็งชนิดเดียวกัน
  • เกิดมะเร็งในสภาวะที่ไม่พบบ่อย เช่น มะเร็งเต้านมในเพศชาย
  • มีความผิดปกติแต่กำเนิด เช่น ก้อนที่ผิวหนังหรือกระดูก ที่สัมพันธ์กับกลุ่มอาการของมะเร็งทางพันธุกรรม
  • มีเชื้อชาติที่เสี่ยงต่อการเกิดกลุ่มอาการของโรคมะเร็งทางพันธุกรรม

การตรวจทางพันธุกรรมทำอย่างไร

ท่านสามารถนัดพบแพทย์ เพื่อขอคำปรึกษาและแนะนำการตรวจยีนที่เหมาะสมสำหรับท่าน การตรวจทางพันธุกรรมใช้สิ่งส่งตรวจเพียงเล็กน้อยจากท่าน ได้แก่ เลือด น้ำลาย หรือสำลีพันปลายไม้ขูดจากกระพุ้งแก้ม เป็นต้น จากนั้นจะส่งไปยังห้องปฏิบัติการที่เชี่ยวชาญการตรวจยีนนั้นๆ ซึ่งโดยทั่วไปจะใช้เวลาหลายอาทิตย์ หรือนานกว่านั้นสำหรับยีนบางตัว ผลการตรวจจะส่งกลับมายังแพทย์ที่ท่านเข้ารับปรึกษาเพื่อนัดท่านมารับฟังผล และข้อมูลที่เหมาะสมในการดูแลสุขภาพของท่านต่อไป

ขอขอบคุณ

Author

ศ.พญ. เลิศลักขณา ภู่พัฒน์

ชำนาญพิเศษ อายุรศาสตร์

1 บทความ

ผู้ประพันธ์

คำสงวนสิทธิ์

รายงานฉบับนี้เป็นการนำเสนอข้อมูลที่ได้รวบรวมจากแหล่งต่างๆ ที่น่าเชื่อถือในเชิงวิเคราะห์ มีวัตถุประสงค์ต้องการเผยแพร่เพื่อประโยชน์ด้านการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และประโยชน์แก่ส่วนรวม ไม่ได้เจตนาแนะนำข้อมูลเพื่อการวินิจฉัยโรคหรือการรักษาโรค ตลอดจนไม่ใช่เพื่อการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์หรือมีเจตนาเอื้อผลประโยชน์ทางธุรกิจใดๆ ศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพ เครือโรงพยาบาลกรุงเทพ จึงไม่ขอรับรองความถูกต้อง ครบถ้วน สมบูรณ์ และเป็นปัจจุบัน ของข้อมูลเกี่ยวกับยา โรค สาเหตุ อาการ วิธีการดูแลรักษา นวัตกรรมหรือเทคโนโลยีใหม่ๆ บางส่วนยังไม่มีการรับรองผลของการใช้งาน รวมทั้งไม่มีหลักฐานรับรองที่สมบูรณ์ครบถ้วน ดังนั้น ผู้ใช้ข้อมูล ควรใช้วิจารณญาณในการรับข้อมูลหรือปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพเพิ่มเติม หากมีการนำข้อมูลไปใช้โดยไม่ปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพ ทางศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพจะไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการใช้ หรือการอ้างอิงข้อมูลจากรายงานฉบับนี้ และศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพขอสงวนสิทธิ์ในการแก้ไข ดัดแปลงรายงานฉบับนี้โดยไม่ต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า

บทความที่เกี่ยวข้อง

อาหารเสริมของเด็ก

19 กุมภาพันธ์ 2557 1.004

อาหารเสริมของเด็ก เมื่อแรกคลอดอาหารหลักของเด็กทารก คือ นมค่ะ ซึ่งอาจจะเป็นนมแม่หรือ นมกระป๋องก็แล้วแต่ พออายุประมาณ 4 เดือน ขึ้นไป แพทย์ก็จะแนะนำให้เด็กเริ่มรับประทานอาหารเสริม เพื่อให้เขาได้รับสารอาหารต่างๆ ได้มากขึ้น

โรคกระเพาะปัสสาวะอักเสบ (Cystitis)

22 สิงหาคม 2556 5.343

พบมากกว่าร้อยละ 70 ของโรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ พบบ่อยในเพศหญิงในช่วงวัยรุ่นและวัยเจริญพันธุ์ สาเหตุ ที่โรคนี้พบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชายหลายเท่า เนื่องจากท่อปัสสาวะของผู้หญิงสั้น

สมองฝ่อในผู้สูงอายุ

17 กุมภาพันธ์ 2557 23.003

สมองฝ่อในผู้สูงอายุ สมองฝ่อเป็นความผิดปกติของสมอง โดยเฉพาะด้านความจำที่เสื่อมลงไปทีละน้อย มีการเสื่อมของเซลล์สมอง มีจำนวนเซลล์น้อยลง สาเหตุที่แท้จริงยังไม่ทราบ แต่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุประมาณ 75 ปีขึ้นไป

ค้าหาข้อมูลสุขภาพ