โพสต์ 27 ส.ค. 56 ปรับปรุง 24 พ.ค. 57 7,835 Views

ปวดเข่า

อาการปวดเข่า (knee pain) 

เป็นสาเหตุสำคัญอย่างหนึ่งที่ทำให้ผู้ป่วยไม่สามารถประกอบกิจกรรมต่างๆในชีวิตประจำวันได้ตามปกติ โดยปกติข้อเข่าต้องรับน้ำหนักตัวเกือบตลอดเวลารวมทั้งอุปนิสัยของคนไทยที่ใช้เข่าในท่าพับงอ เช่น นั่งพับเพียบ นั่งขัดสมาธิ หรือการนั่งยองๆ จึงเกิดความเสื่อมของกระดูกอ่อนเร็ว

ผู้ป่วยมาพบแพทย์ด้วยอาการปวดเข่าเป็นจำนวนมาก และส่วนหนึ่งมาที่ห้องฉุกเฉินส่วนใหญ่อาการปวดเข่าชนิดเฉียบพลัน เกิดขึ้นทันทีทันใดมักเกิดจากการกระทบกระแทก บาดเจ็บ อุบัติเหตุ เช่น เอ็นฉีกขาดกระดูกอ่อนฉีกขาดส่วนในรายที่เกิดอาการปวกเข่าชนิดเรื้อรังมักเกิดจากโรคข้อเข่าเสื่อมหรืออาจเกิดจากโรคข้ออักเสบอื่นๆ ก็ได้เช่นกัน

ลักษณะโครงสร้างของข้อเข่า

ข้อเข่า ประกอบด้วยส่วนที่เป็นกระดูก 4 ชิ้น ได้แก่ กระดูกต้นขา กระดูกขาสองชิ้น และกระดูกสะบ้า ส่วนที่สำคัญอีกอย่างหนึ่งคือกระดูกอ่อนบุผิวข้อ ในเยื่อบุด้านในของข้อทำหน้าที่สร้างน้ำหล่อเลี้ยงข้อ และช่วยหล่อลื่นข้อนอกจากนี้ยังมีกล้ามเนื้อรอบๆข้อ ซึ่งช่วยเสริมความแข็งแรงและช่วยในการเคลื่อนไหวของข้อ ปลอกหุ้มด้านนอกข้อและเอ็นซึ่งเป็นส่วนของปลอกหุ้มข้อที่หนาตัวเพื่อยึดข้อให้แข็งแรงส่วนของข้อเข่ายังมีเส้นเลือดและเส้นประสาทมาเลี้ยงบริเวณนี้ด้วย

ข้อเข่าจะเคลื่ิอนไหวในแนวเดียว คืองอเข่า และเหยียดเข่าเท่านั้น ส่วนแนวอื่นสามารถขยับได้เล็กน้อย ไม่เหมือนข้ออื่นๆ ที่ต้องมีการหมุนตัว เช่น หัวไหล่ และ สะโพก การทำงานก็จะมี
กล้ามเนื้อและเอ็นพังผืดอีกมากมาเกี่ยวข้องด้วยกระดูกอ่อนที่รับน้ำหนักหรือรับการเคลื่อนไหวก็มีการซ่อมแซมตัวเองอยู่ตลอดเวลาถ้าฝึกกล้ามเนื้อและเอ็นพังผืดที่เกี่ยวข้องให้แข็งแรงและระมัดระวังไม่ให้ข้อเข่าต้องรับน้ำหนักมากๆหรือมีการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติไปจากเดิมมากๆก็จะสามารถลดการบาดเจ็บที่เกิดขึ้นกับข้อเข่าได้

อาการปวดเข่าที่เกิดจากการบาดเจ็บ

พบได้หลายรูปแบบ นักกีฬาหลายประเภทมักจะมีปัญหาบาดเจ็บที่ข้อเข่าโดยเฉพาะอย่างยิ่งนักฟุตบอลระดับซุปเปอร์สตาร์ทั้งหลายอย่างไรก็ตามเป็นที่น่าสังเกตว่าในกรณีเส้นเอ็นด้านข้างฉีกขาดส่วนใหญ่มักเกิดจากการกระทบกระแทกจากการแข่งกีฬาฟุตบอล บาสเก็ตบอลและจากการแข่งสกีเช่นเดียวกับกรณีการบาดเจ็บของเอ็นทางด้านหน้าที่มักเกิดขึ้นจากการสะดุดล้มจังหวะที่เปลี่ยนความเร็วกระทันหัน ส่วนเอ็นทางด้านหลังแตกต่างกันออกไป
เนื่องจากค่อนข้างแข็งแรงกว่าทางด้านหน้า การฉีกขาดอาจเกิดจากอุบัติเหตุได้เช่นกัน

อาการปวดเข่าที่เกิดจากโรคข้อเข่าเสื่อม

ซึ่งเป็นโรคที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ สังเกตได้ว่าปัจจุบันมีผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมมากขึ้นทุกวันความรุนแรงแตกต่างกันไป มากบ้างน้อยบ้าง สาเหตุที่ทำให้ข้อเข่าเสื่อมได้แก่ น้ำหนักตัวมาก อายุเกิน 40 ปีมีความเสี่ยงต่ออาการปวดข้อเข่าการยืนหรือนั่งงอเข่านานๆ การมีลักษณะเข่าโก่งออกนอกหรือโค้งเข้าในอาจเกิดจากสาเหตุใดก็ตามที่
ทำให้กล้ามเนื้อรอบข้อเข่าอ่อนแรง เช่นได้รับบาดเจ็บ ส่วนปัจจัยส่งเสริมอื่นๆ เช่น ขาดอาหาร หญิงวัยหมดประจำเดือนการได้รับยาฉีดเข้าข้อ โรคข้ออักเสบจากสาเหตุอื่น เช่น โรคเกาต์โรครูมาตอยด์

ข้อแนะนำการปฏิบัติตัวในโรคข้อเข่าเสื่อม

1.  ควบคุม และลดน้ำหนักตัว ซึ่งจากการศึกษาพบว่า น้ำหนักตัวที่ลดลงจะแปรผันโดยตรงกับการลดอัตราการเสื่อมของข้อเข่า

2.  หลีกเลี่ยงการใช้ข้อเข่าที่ไม่ถูกต้อง ซึ่งทำให้เกิดแรงกดในข้อเข่าที่มากเกินไปโดยเฉพาะการนั่งยองๆ การขัดสมาธิ พับเพียบ หรือการคุกเข่า และ
หลีกเลี่ยงการขึ้นลงบันได

3.  ใช้อุปกรณ์รัดข้อเข่า โดยเฉพาะเวลายืนเดิน

4.  ใช้ไม้เท้าค้ำยันหรืออุปกรณ์ช่วยพยุงเดิน เพื่อลดแรงกดที่หัวเข่า

5.  รับประทานยาตามคำแนะนำของแพทย์

6.  ออกกำลังกาย และบริหารข้อเข่าอย่างสม่ำเสมอ

อาการปวดเข่าที่เกิดจากการวิ่ง

พบว่าเป็นการบาดเจ็บที่ผิวกระดูกอ่อนของกระดูกสะบ้า ส่วนใหญ่เกิดจากการที่กระดูกสะบ้ามีรูปทรงไม่ปกติหรือวิ่งมากไปบางรายวิ่งไม่ถูกเทคนิค ทำให้การลื่นไหลของกระดูกสะบ้า ระหว่างที่มีการเหยียดและงอเข่าไม่สะดวก เมื่อวิ่งมากๆจะทำให้แรงเค้นเกิดขึ้นมารวมกันอยู่ที่ผิวกระดูกอ่อน เมื่อมากขึ้นเรื่อยๆจะมีการทำลายกระดูกอ่อนผิวข้อของกระดูกสะบ้า ยิ่งถ้างอเข่ามากๆจะเกิดแรงอัดที่กระดูกสะบ้ามากทำให้ผิวกระดูกอ่อนถูกทำลายมากขึ้นไปอีกดังนั้นการวิ่งที่งอเข่ามากๆ เช่นการวิ่งขึ้นหรือลงที่สูง หรือที่ลาดเอียงชัน จึงทำให้เกิดอาการปวดเข่าได้ง่ายอีกสาเหตุหนึ่งที่ทำให้มีการทำลายของผิวกระดูกอ่อนที่พบได้บ่อยๆ ก็คือกล้ามเนื้อต้นขาไม่แข็งแรงทำให้ไม่มีตัวที่จะดึงรั้งกระดูกสะบ้าไว้เมื่อมีการเคลื่อนไหวผิวกระดูกอ่อนของกระดูกสะบ้าจะไปถูไถกับกระดูกของข้อเข่าทำให้มีการทำลายกระดูกผิวข้อได้

การบริหารข้อเข่า

เป็นการบริหารกล้ามเนื้อเหนือเข่าหรือกล้ามเนื้อควอดไดรเซ็บส์ ซึ่งเป็นกล้ามเนื้อมัดใหญ่ที่สุดของร่างกายและสำคัญที่สุดของข้อเข่าทำหน้าที่ร่วมกับเนื้อเยื้ออื่นๆ เพื่อทำให้ข้อเข่าแข็งแรง และมั่นคงถ้ากล้ามเนื้อมัดนี้
แข็งแรง จะทำให้ไม่ปวดเข่า และเข่าทำหน้าที่ได้ตามปกติ กล้ามเนื้อที่
แข็งแรง จะมีลักษณะเมื่อเกร็งกล้ามเนื้อค้างไว้ แล้วจับดูกล้ามเนื้อจะแน่นแข็งและคลำได้มัดกล้ามเนื้อชัดเจนโดยทั่วไปเราสามารถฟื้นฟูกล้ามเนื้อให้มีลักษณะเช่นนี้ได้จากการบริหารซึ่งในระยะ 2-4 สัปดาห์แรกของการเริ่มต้น
ให้บริหารบ่อยๆ วันละ 4-6 รอบโดยเกร็งกล้ามเนื้อ รอบละ 5-10 ครั้ง เมื่อ
กล้ามเนื้อ แข็งแรงดีแล้ว ให้คงสภาพความแข็งแรงโดยการบริหารทุกวัน วันละ 1-2 รอบ

ประโยชน์การบริหารข้อเข่า

จะช่วยลดอาการปวด บวม ส่งเสริมการเสริมน้ำไขข้อของเยื่อบุผิวข้อทำให้กระดูกอ่อนผิวข้อแข็งแรง เพราะน้ำไขข้อ กล้ามเนื้อเหนือเข่าแข็งแรง รองรับน้ำหนักได้ดีและเหยียดเข่าและเดินได้อย่างมั่นคงอีกทั้งช่วยชะลอความเสื่อมของข้อเข่าอีกด้วย

ขอขอบคุณ

Author

นพ. วรวุฒิ เจริญศิริ

ศูนย์ข้อมูลสุขภาพกรุงเทพ

174 บทความ

ผู้ประพันธ์

คำสงวนสิทธิ์

รายงานฉบับนี้เป็นการนำเสนอข้อมูลที่ได้รวบรวมจากแหล่งต่างๆ ที่น่าเชื่อถือในเชิงวิเคราะห์ มีวัตถุประสงค์ต้องการเผยแพร่เพื่อประโยชน์ด้านการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และประโยชน์แก่ส่วนรวม ไม่ได้เจตนาแนะนำข้อมูลเพื่อการวินิจฉัยโรคหรือการรักษาโรค ตลอดจนไม่ใช่เพื่อการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์หรือมีเจตนาเอื้อผลประโยชน์ทางธุรกิจใดๆ ศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพ เครือโรงพยาบาลกรุงเทพ จึงไม่ขอรับรองความถูกต้อง ครบถ้วน สมบูรณ์ และเป็นปัจจุบัน ของข้อมูลเกี่ยวกับยา โรค สาเหตุ อาการ วิธีการดูแลรักษา นวัตกรรมหรือเทคโนโลยีใหม่ๆ บางส่วนยังไม่มีการรับรองผลของการใช้งาน รวมทั้งไม่มีหลักฐานรับรองที่สมบูรณ์ครบถ้วน ดังนั้น ผู้ใช้ข้อมูล ควรใช้วิจารณญาณในการรับข้อมูลหรือปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพเพิ่มเติม หากมีการนำข้อมูลไปใช้โดยไม่ปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพ ทางศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพจะไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการใช้ หรือการอ้างอิงข้อมูลจากรายงานฉบับนี้ และศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพขอสงวนสิทธิ์ในการแก้ไข ดัดแปลงรายงานฉบับนี้โดยไม่ต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า

บทความที่เกี่ยวข้อง

ข้อเข่าเสื่อม

27 สิงหาคม 2556 3.886

ข้อเข่าเสื่อมเป็นโรคข้อกระดูกเสื่อม ที่พบได้บ่อยมาก ในบรรดาข้อกระดูกเสื่อมทั้งหลาย ข้อเข่าจะเกิดขึ้นในผู้สูงอายุทุกคนก็ว่าได้ เพราะการใช้งานตั้งแต่คนเราเริ่มต้นตั้งแต่อายุ 1 ขวบ เดิน วิ่ง กระโดดโลดเต้น ล้วนแล้วแต่มีแรงไปกระทำที่ข้อเข่าทั้งสิ้น

จำเป็นต้องใช้ไหมขัดฟันหรือไม่

6 มิถุนายน 2556 2.332

ปกติแล้วฟันของคนเราจะวางตัวอยู่บนเส้นเหงือก หรือชิดติดกับฟันข้างเคียง การแปรงฟันอย่างถูกต้องจะสามารถทำความสะอาดตัวฟันด้านบดเคี้ยว ด้านติดกระพุ้งแก้ม และด้านลิ้น หรือเพดานได้ง่าย ด้านประชิดของฟันหัวท้ายยากที่ขนแปรงจะเข้าไปสัมผัส และทำความสะอาดได้

ข้อแนะนำในการเลือกซื้ออุปกรณ์ ออกกำลังกาย

17 กุมภาพันธ์ 2557 2.674

ท่านที่กำลังตัดสินใจ ที่จะเริ่มต้นการออกกำลังกายเพื่อสุขภาพ หรือท่านที่ออกกำลังกายอยู่แล้วด้วยวิธีการต่างๆ เช่น การเดิน การวิ่ง การเต้นแอโรบิค ถ้าหากท่านเริ่มเบื่อ หรือมีเวลาน้อยลงที่จะต้องเดินทางไปศูนย์ออกกำลังกาย ท่านอาจพิจารณาหาซื้ออุปกรณ์

ค้าหาข้อมูลสุขภาพ