โพสต์ 1 ก.ค. 56 ปรับปรุง 25 ก.พ. 57 2,478 Views

นักกีฬาวอลเล่ย์บอล (จีน) คอหักเป็นอัมพาต (ตอนที่ 1)

นักกีฬาวอลเล่ย์บอล (จีน) คอหักเป็นอัมพาต (ตอนที่ 1)

    ประมาณต้นเดือนมิถุนายน 2550 ที่ผ่านมา มีข่าวในหน้าหนังสือพิมพ์ว่ามีนักกีฬาวอลเล่ย์บอลชั้นนำของจีนประสพอุบัติเหตุแล้วคอหักเป็นอัมพาต อาการหนักมาก เหตุเกิดในประเทศจีน แต่เป็นข่าวไปทั่วโลกรวมทั้งประเทศไทยด้วย ทำให้ผมคิดว่าควรให้ความรู้เรื่องการบาดเจ็บต่อกระดูกสันหลังและไขสันหลังจนทำให้เกิดแขนขาอ่อนแรง (อัมพาต) ต่อท่านทั้งหลายเพื่อเป็นประโยชน์ทั้งเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการเล่นกีฬา และการใช้ชีวิตปกติของทุกคนในแต่ละวัน ที่มีโอกาสที่จะพบเห็นการเกิดอุบัติเหตุ รวมทั้งท่านทั้งหลายจะได้มีแนวความคิดในการป้องกัน และเมื่อพบเห็นแล้วก็รู้วิธีช่วยเหลือเบื้องต้นอย่างถูกวิธี เพราะมีบ่อยครั้งเมื่อเกิดอุบัติเหตุผู้ได้รับบาดเจ็บยังไม่เป็นอัมพาต แต่ระหว่างการช่วยเหลือ การเคลื่อนย้ายและการนำส่งโรงพยาบาลใกล้เคียงเกิดมีอัมพาตขึ้น

ความรู้พื้นฐานเรื่องกระดูกสันหลังและไขสันหลังที่ท่านควรทราบ

การที่แขนและขา มือและเท้าของเราสามารถขยับได้ และรับรู้ความรู้สึกว่าเย็น ร้อน แหลม คม ทื่อ เป็นเพราะเรามีระบบประสาทที่มีการสั่งการจากเนื้อสมองที่อยู่ภายใต้กระโหลกศรีษะของเรา เราขยับได้เพราะสมองสั่งการและส่งคำสั่งลงมาที่ไขสันหลัง ซึ่งอยู่ภายในช่องด้านหลังกระดูกสันหลังตั้งแต่ระดับคอจนถึงระดับบั้นเอวและจากไขสันหลังจะมีเส้นประสาทแยกออกไปตามช่องรอยต่อระหว่างกระดูกสันหลังแต่ละป้อง เพื่อไปเลี้ยงกล้ามเนื้อมัดต่างๆ ของแขนขา มือและเท้า ดังนั้นเราจึงสั่งกำมือ ยกขา ยกแขน นั่งลงได้โดยอาศัยขบวนการดังกล่าวมาแล้ว และในขณะเดียวกัน การรับความรู้สึกของผิวหนังส่วนต่างๆ ของแขนขา มือและเท้า ก็จะผ่านกลับขึ้นตามเส้นประสาท ผ่านย้อนกลับไปสู่ไขสันหลัง และไปสู่เนื้อสมอง ทำให้เรารับรู้ความรู้สึกเหล่านั้นได้อย่างดี

image

ภาพที่ 1 : กระดูกสันหลังส่วนคอถึงก้นกบ เรียงจากทาง
ซ้ายมองจากด้านหน้า ด้านข้าง และด้านหลัง

กระดูกสันหลังส่วนคอ (CERVICAL SPINES) มี 7 ปล้อง ถัดลงมาเป็นส่วนหน้าอก (THORACIC SPINES) มี 12 ปล้อง ถัดลงมาเป็นส่วนบั้นเอว (LUMBAR SPINES) มี 5 ปล้อง และถัดลงไปอีกเป็นส่วนก้น (SACRUM) และก้นกบ (COCCYX) ที่ไม่ได้แบ่งเป็นปล้องแยกจากกันอย่างชัดเจน แต่ละส่วนเชื่อมติดกันเป็นส่วนใหญ่ หากมองจากภายนอกไม่ว่าด้านหน้า ด้านหลัง ด้านข้าง ก็จะไม่เห็นว่าไขสันหลังอยู่ตรงไหน ต้องมองจากภาพตัดขวางจึงจะเห็นว่า ไขสันหลังจะอยู่ในช่องที่อยู่ด้านหลังของกระดูกสันหลัง

image
ภาพที่ 2 : ส่วนคอ
image
ภาพที่ 3 : ส่วนบั้นเอว

และที่สำคัญตัวไขสันหลัง (SPINAL CORD) ที่ต่อมาจากเนื้อสมอง (BRAIN) จะมาสิ้นสุดที่ปล้องแรกองกระดูกสันหลังระดับบั้นเอว (1st LUMBAR SPINE) ต่ำกว่านั้นจะเป็นเส้นประสาทซึ่งเป็นระบบประสาทส่วนปลาย มีคุณสมบัติที่จะฟื้นคืนสภาพได้ดีกว่าไขสันหลังหรือเนื้อสมอง ซึ่งเป็นระบบประสาทส่วนกลาง เมื่อได้อุบัติเหตุมีแรงมากระแทก

ใครบ้างที่ท่านควรคิดว่าอาจเป็นอัมพาตหลังอุบัติเหตุ

จากสถิติในต่างประเทศพบว่าแม้แต่คนไข้ที่ถูกนำส่งโรงพยาบาลแล้วได้รับการตรวจแล้ว ยังพบว่าแพทย์ พยาบาล ไม่สามารถวิเคราะห์ได้ว่าคนไข้มีอาการของอัมพาตภายหลังอุบัติเหตุ ในรายงานหนึ่งในอเมริกา ศึกษาคนไข้ที่มีอัมพาตจากกระดูกคอหักแล้วกดไขสันหลังพบว่ามีคนไข้ 100 รายจาก 300 รายที่ผ่านห้องฉุกเฉินไป โดยไม่ทราบว่าคนไข้มีอัมพาต ซึ่งสาเหตุหลักๆ มีอยู่ 6 ประการด้วยกันที่ท่านควรระลึกถึง คือ

  1. 1. คนไข้ที่หมดสติ คนไข้ไม่สามารถบอกจุดที่เจ็บปวดได้ ไม่สามารถทำตามที่แพทย์สั่งให้ยกแขน ยกขา กำมือได้
  2.  
  3. 2. คนไข้ที่ค่อนข้างซึม คน่ไข้มีสติสัมปชัญญะไม่ดีพอที่จะร่วมมือในการตรวจเหมือนในข้อ 1. ได้
  4.  
  5. 3. คนไข้ที่มีบาดแผลบริเวณศรีษะขนาดใหญ่ การเกิดแผลขนาดใหญ่แสดงว่าได้รับแรงกระแทกอย่างรุนแรงบริเวณศรีษะ ซึ่งอาจส่งผลให้กระดูกคอหักและกดไขสันหลัง ทำให้เกิดอัมพาตได้ แต่เมื่อมาที่ห้องฉุกเฉิน แผลที่ใหญ่ เลือดที่ออกมาอาจทำให้แพทย์ พยาบาล สนใจแต่การดูแลแผลอย่างเดียว
  6.  
  7. 4. คนไข้ที่เมาสุรา คนไข้บอกไม่ได้ว่าเกิดอุบัติเหตุอย่างไร อาจไม่ร่วมมือในการตรวจ บางครั้งมีอาเจียน เลอะเทอะเป็นเศษอาหารกลิ่นเหม็น บางคนเอะอะโวยวาย หากมีบาดแผลที่บริเวณศรีษะ ก็ขอให้พึงระวังว่าอาจมีกระดูกสันหลังส่วนคอ หรือหลังหัก
  8.  
  9. 5. คนไข้ที่มีการบาดเจ็บหลายแห่งทั่วร่างกาย เช่น มีแผลที่ศรีษะ ลำตัว กระดูกแขนขาอาจจะหัก ต้องใช้เฝือกอ่อนดามเอาไว้ บางคนเสียเลือดมากหมดสติ บอกรายบะเอียดและลองให้ขยับแขนขาไม่ได้
  10.  
  11. 6. คนไข้ที่อายุมากและมีประวัติหกล้มหน้ากระแทก แล้วมีอัมพาตครีงซีก ทำให้เกิดมีความเข้าใจต่อว่าเกิดอัมพาตครึ่งซีกจากเส้นเลือดไปเลี้ยงสมองตีบตัน

หากท่านบพเห็นคนไข้ได้รับอุบัติเหตุ และสงสัยว่ามีกระดูกสันหลังหักและอาจมีการกดทับไขสันหลัง ท่านควรจะปฏิบัติอย่างไร?

  1. 1. หากผู้ได้รับอุบัติเหตุหมดสติ บอกอะไรเราไม่ได้เลย ให้ดูแลและเคลื่อนย้ายบุคคลนั้นเสมือนหนึ่งว่าเป็นผู้ที่มีกระดูกสันหลังหัก และอาจมีการกดทับไขสันหลัง
  2.  
  3. 2. หากผู้ได้รับอุบัติเหตุไม่หมดสติ ถามตอบ พูดจาโต้ตอบ หรือพอที่จะพยักหน้าหรือสื่อสารกับเราได้บ้าง ท่านควรปฏิบัติดังนี้
    • สอบถามจุดหรือตำแหน่งที่มีอาการเจ็บปวด เพราะกระดูกสันหลังหักหรือเคลื่อน จะต้องมีอาการปวดตามแนวกระดูกสันหลัง จึงได้ประเมินเบื้องต้นว่าอาจมีการบาดเจ็บที่ใด
    •  
    • ทดสอบให้ลองขยับนิ้วมือ กำมือ ข้อมือ ข้อศอก/ ปลายนิ้วเท้า ข้อเท้า เข่า ต้นขา โดยให้ผู้ได้รับอุบัติเหตุค่อยๆ ขยับด้วยตนเอง (หากสงสัยแขน ชา ข้างนั้นหัก ก็ไม่ต้องทำ) การอ่อนแรงหรือขยับไม่ได้ ทำให้นึกถึงภาวะอัมพาต
    •  
    • ท่าที่ดีและพร้อมในการเคลื่อนย้าย คือ ท่านนอนหงาย แต่หากท่านพบผู้รับบาดเจ็บอยู่ในท่าอื่นๆ ท่านไม่จำเป็นต้องรีบจัดเปลี่ยนท่าให้มานอนหงาย จนกว่าจะแน่ใจว่าไม่มีปัญหาในการเคลื่อนย้าย โดยมีผู้รู้มาช่วย

เนื้อที่สำหรับสัปดาห์นี้หมดแล้วครับ พบกันใหม่พฤหัสบดีหน้าครับ

ขอขอบคุณ

Author

นายแพทย์ ไพศาล จันทรพิทักษ์

ศัลยศาสตร์ออร์โทพีดิกส์ (กระดูกและข้อ)

180 บทความ

ผู้ประพันธ์

คำสงวนสิทธิ์

รายงานฉบับนี้เป็นการนำเสนอข้อมูลที่ได้รวบรวมจากแหล่งต่างๆ ที่น่าเชื่อถือในเชิงวิเคราะห์ มีวัตถุประสงค์ต้องการเผยแพร่เพื่อประโยชน์ด้านการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และประโยชน์แก่ส่วนรวม ไม่ได้เจตนาแนะนำข้อมูลเพื่อการวินิจฉัยโรคหรือการรักษาโรค ตลอดจนไม่ใช่เพื่อการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์หรือมีเจตนาเอื้อผลประโยชน์ทางธุรกิจใดๆ ศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพ เครือโรงพยาบาลกรุงเทพ จึงไม่ขอรับรองความถูกต้อง ครบถ้วน สมบูรณ์ และเป็นปัจจุบัน ของข้อมูลเกี่ยวกับยา โรค สาเหตุ อาการ วิธีการดูแลรักษา นวัตกรรมหรือเทคโนโลยีใหม่ๆ บางส่วนยังไม่มีการรับรองผลของการใช้งาน รวมทั้งไม่มีหลักฐานรับรองที่สมบูรณ์ครบถ้วน ดังนั้น ผู้ใช้ข้อมูล ควรใช้วิจารณญาณในการรับข้อมูลหรือปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพเพิ่มเติม หากมีการนำข้อมูลไปใช้โดยไม่ปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพ ทางศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพจะไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการใช้ หรือการอ้างอิงข้อมูลจากรายงานฉบับนี้ และศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพขอสงวนสิทธิ์ในการแก้ไข ดัดแปลงรายงานฉบับนี้โดยไม่ต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า

บทความที่เกี่ยวข้อง

ศูนย์บริการโลหิตแห่งชาติ สภากาชาดไทย

24 กันยายน 2556 2.914

ศูนย์ บริการโลหิตแห่งชาติสภากาชาดไทย มีหน้าที่ความรับผิดชอบโดยตรงเกี่ยวกับงานบริการโลหิตแห่งชาติ ที่มีความสำคัญ และจำเป็นอย่างยิ่งต่อการดำรงชีวิตประจำวันของคนไทยทุกคนทั้งประเทศ

เนื้องอกมดลูก โรคที่พบบ่อยในสตรีวัยเจริญพันธุ์

12 สิงหาคม 2558 4.065

เนื้องอกมดลูกสามารถเกิดได้ทุกตำแหน่งของมดลูก ก้อนเนื้องอกสามารถเติบโตอย่างช้าๆ หรือรวดเร็วก็ได้ไม่แน่นอน

แรงบันดาลใจในการออกกำลังกายในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 (ชนิดไม่ต้องพึ่งอินซูลิน (NIDDM))

16 ตุลาคม 2558 2.348

การออกกำลังกายที่เหมาะสมและสม่ำเสมอสามารถทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดต่ำลงได้ เพราะว่าร่างกายจะต้องใช้พลังงานในขณะที่ออกกำลังกาย และแหล่งพลังงานที่สำคัญที่สุดในร่างกายก็คือน้ำตาล หากออกกำลังกายให้เพียงพอร่างกายจะใช้น้ำตาลในเลือดเพื่อเปลี่ยนไปเป็นพลังงาน

ค้าหาข้อมูลสุขภาพ