โพสต์ 27 ส.ค. 58 ปรับปรุง 3 ส.ค. 58 1,227 Views

คนแก่

คำแทงใจผู้ก้าวเข้าสู่วัยสูงอายุ เพราะมันมีนัยยะที่บ่งบอกความเสื่อมที่ต้องยอมรับ แต่เอาเฮอะคนพูดถ้าไม่แก่บ้างก็ให้มันรู้ไป แต่ฉันว่าเรียก “ผู้สูงอายุ”ดีกว่าไหมอ่ะ มันดูให้เกียรติและถนอมน้ำใจกันมากเลย
 
ด้วยสังคมโลกกำลังเดินหน้าเข้าสู่สังคมผู้สูงวัยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ คำว่า สังคมผู้สูงอายุ (Aging Society)หมายถึง สังคมที่มีสัดส่วนของประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไปมากกว่าร้อยละ 10 ของประชากรทั้งประเทศ (สำนักงานสถิติแห่งชาติ) นับจากปีพ.ศ.2543 นับวันประชากรกลุ่มนี้ก็จะเพิ่มอย่างต่อเนื่อง ขณะเดียวกันคนที่อยู่ในวัยแรงงานก็จะมีน้อยลงเพราะความนิยมในการมีบุตร 4-8 คนเหมือนในอดีตคุณตาคุณยายวัย 80 ปีขึ้นไปหาได้ยากเต็มที พ่อแม่คือคนรุ่นฉันซึ่งเป็นคนวัย 50 ปีขึ้นไปจะมีลูกกัน1-2 คนต่อครอบครัว แล้วจะไปเพิ่มเพื่อชดเชยกันง่ายไหมล่ะ ต้องวางแผนกันข้ามรุ่นกันเลย
 
แม่ฉันเริ่มเตรียมตัวตั้งแต่ผ่าตัดเข่าสองข้างเมื่ออายุ 71 ปี (ประมาณปี2545) หลังไปทุกข์ทรมาณที่ญี่ปุ่นเมื่อ 13 ปีที่แล้ว ดีที่ไปปวดที่นั่นเพราะคนญี่ปุ่นเตรียมความพร้อมด้านสาธารณูปโภคให้ผู้สูงอายุมานานหลายสิบปี แม่ไม่ต้องเดินขึ้นบันไดมากเกิน การก้าวเท้าก็ไม่ต้องยกสูงมาก ไม่มีสิ่งกีดขวางทางเดินให้ได้สะดุดหรือตกหลุมบ่อเพราะทางเท้าทรุดหรือตกท่อ ใช้บันไดเลื่อนและลิฟท์ต่อกันไปตามสถานที่ต่างได้ หลังผ่าตัดแม่ทำห้องน้ำที่มีราวจับรูปตัว L ไว้ใช้ยันตัวหลังใช้ชักโครก ห้องน้ำแยกส่วนเปียกและแห้งชัดเจน มีพรมกันลื่นแบบไม่กักน้ำและต้องตากแห้งทุกวันกันตะไคร่จับเพราะลองมาแล้วหลายแบบ ฉันแนะนำใช้แบบที่เลียนแบบไม้ไผ่และมียางกันลื่นไม่ติดพื้นห้องน้ำ
 
แม่ต้องถูกผ่าตัดหลังอีก 6 ปีให้หลังคือตอนอายุ 78 ปี เพราะมือเย็นปลูกต้นไม้ขึ้นงามจึงชอบลากอ่างบัวหนักๆ กับเด็กในบ้านจนกระดูกบั้นเอวกดทับเส้นประสาทเท้าชาไป 3 ปี ไม่ปวดนะแต่ไม่ชอบชาที่ฝ่าเท้าเลยไปให้คุณหมอผ่าให้ โดยเลือกคุณหมอคนที่สองเพราะแม่ไม่ชอบถูกดุ ภายหลังแม่จึงทำอ่างล้างหน้าให้สูงขึ้นอีกนิดเพื่อจะได้ไม่ก้มมากหลังเป็นมนุษย์ Iron Woman เพราะหลังดามด้วยเหล็กมากกว่า 5 ท่อน แม่ไปแอบนวดแผนไทยซึ่งก็ช่วยแฮะเจ้าของเป็นพยาบาลฉันเลยไม่แย้งมาก ทุกวันนี้อายุ 84 ยังซนชอบยกกระถางและเสี่ยงเดินบนพื้นเจิ่งนองน้ำให้ใจหายเล่นกลัวหกล้ม แต่เธอก็จะใช้วอล์คเคอร์แบบสี่ขาก็พอได้
 
แม่ชอบทานอาหารเก่าเก็บ ฉันแอบโยนทิ้งประจำเลี่ยงการปะทะ เช่นถั่วกวนแม่ค้าบอกเก็บในตู้เย็นได้3-4 วันแม่ฉันเก็บเป็นอาทิตย์แถมใช้ไมโครเวฟอุ่นอีกเสี่ยงเป็นมะเร็งซะ ชอบทานขนมน้ำกระทิเช่นเต้าส่วนที่เก็บนานๆใต้ช่องเย็น ดื่มน้ำอัดลมที่บอกน้ำตาลน้อย ชอบทานฝรั่งดองน้ำบ๊วยที่ปอกเป็นชิ้นเล็กๆที่บางทีเปลี่ยนสีเป็นช้ำๆจิ้มน้ำตาลพริกเกลือเพราะไม่ชอบกินทีปอกที ขนมปังหมดอายุบ่อยครั้ง ซื้อขนมทีเก็บเต็มตู้เย็น และที่สำคัญอ้างว่าน้ำตาลในเลือดของฉันดี ก็ทานยาเบาหวานน่ะสิถึงมีค่าที่คุณหมอรับได้ เป็นการอ้างที่ฉันละขี้เกียจเถียง อาหารเช้าไม่เคยสลับสับเปลี่ยนคือไข่ดาวสองใบเขี่ยไข่แดงให้สมุนในบ้านกินจนสัตวแพทย์บอก “เลิกให้เขาเถอะครับสุนัขอ้วนเกินไปแล้ว” และแม่ดื่มกาแฟที่โฆษณาว่าไขมันต่ำ ก็เพราะคุณหมอให้ยาลดไขมันไงถึงเอาอยู่
 
มาลองดูพ่อฉันบ้างในวัย 86 ฉัน หลายปีก่อนความที่มีปัญหาควบคุมความดันไม่ได้ดีสูงมากต่ำมากสลับกัน อายุรแพทย์โรคหัวใจให้ไปสแกนสมองพบเนื้อสมองขาวเป็นจุด ได้รับการผ่าตัดใส่ลวดถ่างเส้นเลือด และได้ยาควบคุมความดันและยาละลายลิ่มเลือด ทานยามื้อเช้าเป็นหอบ รวมทั้งไม่สามารถออกกำลังแรงๆ ได้จึงเดินแบบเตาะแตะ นั่งดูโทรทัศน์ทั้งวัน เลยเกิดปัญหาท้องผูก ดื่มน้ำวันละ 2 ลิตรก็ไม่แก้ปัญหา เพราะไม่สามารถทานผักหรือของเหนียวๆได้เพราะฟันเหลือน้อยซี่และอยู่ห่างกันทานอาหารยากขึ้น ถ้าจะถอนฟันแพทย์บอกต้องหยุดยาละลายลิ่มเลือด 5 วันก็เสี่ยงลิ่มเลือดอุดตันอีกเลยทนไป
 
ฉันต้องพยายามจัดเมนูเช้าที่ทานง่ายไม่น่าเบื่อเช่นซีเรียลและนม กล้วยน้ำว้า ปลาแซลมอนในน้ำเกลือผสมมายองเนสแบบไขมันต่ำ ทานกับขนมปังหรือวางบนแคร็กแกอร์ สลัดซุปเห็ดซุปข้าวโพดเพิ่มซีเรียล ไข่ม้วนเติมด้วยผลแช่แข็งสามสี ขนมปังไข่ดาวไส้กรอกแฮมถั่วขาว ขนมปังทาด้วยเนยถั่วและแยม สลับด้วยนม โยเกิร์ต อาโวคาโดราดด้วยนมข้นกล้วย มะละกอ มะม่วง น้ำมะเขือเทศ น้ำลูกพรุน ข้าวต้ม โจ๊ก ความที่มื้อเช้าทานได้น้อย ก็จะต้องมีหวานๆติดตู้เย็น หรือกล้วยตาก คุกกี้ระหว่างมื้อ
ฉันพยายามปั่นน้ำแบบสมู้ทตี้ให้มีส่วนผสมหลากหลายเช่นแบล็คเบอรี่ ราสเบอรี่แช่แข็งผสมโยเกิร์ตไขมันต่ำผสมกล้วยน้ำว้าหรือกล้วยหอมเติมน้ำมะเขือเทศ นมไขมันต่ำ เพิ่มความหวานด้วยน้ำผึ้งแท้และสลับด้วยมะม่วงสุก แตงโม มะละกอ สับปะรดอย่างน้อยสูตรของฉันก็มีส่วนผสม 5 อย่างในแต่ละแก้ว แต่พ่อไม่สะใจ ทานยาจีนอีก 2 แก้ว ทำแบบนี้ทุก 2 วัน บางวันท้องเสียซะจนบักโกรก นั่งตาลอยเพลีย ฉันจึงต้องติดน้ำเกลือแร่ในตู้เย็นไว้ไม่ให้ขาดเพราะผู้สูงอายุเสียน้ำและเกลือแร่มากไม่ได้ ต้องวัดความดันเปรียบเทียบไว้ ดีที่ทั้งพ่อและแม่ต้องพบหมอตรวจเลือดทุก 3 เดือน ความที่มีเรื่องจุกจิกให้หาหมอบ่อยๆ ฉันจัดกล่องยาและตีตารางยาให้พ่อทานเองไม่หลง คุยกับเพื่อนได้ความคิดดีเริ่มจัดแฟ้มรายการยาและพบแพทย์ ให้พ่อแม่เวลาไปหาต่างโรงพยาบาลจะได้ไม่ตกข้อมูลยาที่ทาน พ่อฉันมีข้อดีมากคือเคยวัดความจำได้ 28 เต็ม 30 ดีกว่าฉันซะอีก ไม่หลงเวลาจัดยาเอง แต่แพทย์บอกอย่าประมาทอาจจัดยาพลาดขาดหรือเกิน
 
สมัยหนุ่มๆช่วงรับราชการอยู่หัวเมืองเวลาอากาศเย็นจัด พ่อจะจามทีเสียงดังเป็น 10 ครั้งจนรำคาญ ภายหลังจับได้ว่าเป็นโรคภูมิแพ้เช่นไรฝุ่น ขนสุนัข ต้องติดยาแก้แพ้อย่างที่ปลอดภัยไว้ที่บ้าน เร็วๆนี้แม่ต้องปรับตัวไม่แต่งหน้าในห้องนอนเก็บทุกอย่างที่ก่อฝุ่นแต่อาการพ่อยังมีจามให้ได้ยินช่วงเย็น ติดตั้งเครื่องฟอกอากาศก็ไม่หยุดจาม หาคุณหมอภูมิแพ้ก็ยังจาม ภายหลังจับอีกได้ตอนไปตรวจตาหลังทำผ่าตัดต้อกระจก คุณหมอบอกว่าคุณตามีขนตาขึ้นแทงหรือข่วนจนเยื่อบุตาอักเสบต้องไปถอนขนตาอ่อนข้างละ 10 กว่าเส้นทุกเดือน หลังๆมันย่ามใจขึ้นเร็วขึ้นบางครั้งถอนทุก 2 สัปดาห์ ฉันมาเรียนรู้ว่านอกจากน้ำตาเทียมธรรมดาแล้วยังมีน้ำตาเทียมแบบหนืดใช้หยอดตา ร่วมกับป้ายเจลตาลดการอักเสบ การเช็ดตาก็มีผ้าเช็ดไขมันรอบตาเพราะผู้สูงอายุอาจล้างไขมันไม่หมด คุณหมอตาบอกรักษาโดยจี้เย็นก็ได้แต่ไม่แนะนำ วันหยุดของฉันจึงเป็นวันพาพ่อแม่ไปหาหมอโดยปริยาย 
นอกจากงานอดิเรกพาพ่อถอนขนตาทุกบ่อยยังมีเรื่องผิว ผู้สูงอายุจะมีผิวแห้งมากๆๆเกาซะ ก็ต้องมาตรวจรับยาบางครั้งเป็นหนักผิวหนังที่หลังและข้อเท้าแห้งแข็งเป็นผื่นสีแดงต้องมาตรวจรับเสตอรอยด์เป็นระยะ ฉันต้องคอยสังเกตสีผิวถ่ายรูปมาให้แพทย์ดูและรายงานแพทย์เพราะพ่อก็เบื่อนะที่มีแต่บ้านร้านอาหารและโรงพยาบาล เลยต้องอ้อนวอนขอแพทย์สั่งยา พ่อต้องรับยาทาและสบู่เหลวอาบน้ำสำหรับภูมิแพ้ผิวและโลชั่นหลายแบบจนมาเจอแบบปัจจุบันที่ค่อนข้างราคาสูงแต่ดีมากๆ การอาบน้ำอุ่นจัดไม่ควรใช้สบู่เยอะ ผิวผู้สูงอายบอบบางมาก
 
นอกจากพ่อที่ผ่าตัดต้อกระจกแม่ฉันก็ถูกผ่าตัดด้วยแถมไม่ต้องใส่แว่นสายตาเพราะจักษุแพทย์ได้ฝังเลนส์ตา ทำให้ มองเห็นได้ชัดแจ๋วดีกว่าตาลูกซะอีก ในบางครั้งเราจึงเห็นผู้เฒ่าสองคนใส่แว่นดำเหมือนจิ๊กโก๋ ไปในที่ต่างๆดูกวนประสาทดี ด้วยตาสู้แสงจ้ามากไม่ได้ แต่สองคนถือไม้เท้ารวม 6 ขาเลยให้อภัยจิ๊กโก๋ 
 
ผู้สูงอายุชายทุกรายต้องตรวจต่อมลูกหมากเหมือนผู้สูงอายุหญิงตรวจภายใน พ่อฉันถูกพบว่าเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากเมื่ออายุ 78 ปีต้องขอบพระคุณแพทย์ที่ใส่ใจตรวจพบ ต้องผ่าตัดและทานยาฮอร์โมนต่อเนื่องมาเกิน 7 ปี แล้ว และฉีดยาฮอร์โมนมาหลายปี ยังควบคุมค่าPSAได้ ดีมากๆ โล่งอกไม่ต้องเกร็งกับอีกเรื่อง
 
การนอนบ่อยครั้งไม่หลับ มาพบจิตแพทย์ แนะนำให้นอนกลางวันได้แต่ไม่ควรนอนยิงยาว ให้ดื่มน้ำเป็นระยะมากตลอดวันก่อน 6 โมงเย็น ก่อนนอนให้ดื่มน้อยมากเพราะจะได้ไม่ลุกถ่ายปัสสาวะบ่อยจะนอนไม่เต็มอิ่ม และทานยาช่วยให้หลับปรับอารมณ์ไม่ให้เศร้าหมอง การออกกำลังน้อยเพราะขาดแรงจูงใจ ในอดีตพ่อจะหล่อมากเป็นนักกีฬามหาวิทยาลัย พอเกษียณทำงานต่ออีกหลายปีไปสะดุดที่สุวรรณภูมิแขนร้าวในวัย 70 กว่า เลยเลิกเปลี่ยนเป็นซึมขาดแรงจูงใจ ฉันจะกระตุ้นว่าไปเดินตอนเย็นกันก็ไม่ไป อาศัยเดินวนๆในบ้าน เตะแข้งขา ย่อเข่าทำตลกให้ดูพอไม่ให้ลูกบ่น สำคัญคือดูโทรทัศน์จนก้นแบน ฉันต้องส่งเสียงก่อนออกมาทำงานตอนเช้าว่า “พ่อขาเดินบ้าง แกว่งแขนบ้าง และอย่าลืมขมิบก้น ก้นแฟบแย้ว”
 
สิ่งบันเทิง เท่าที่ทำได้คือพาไปทานข้าวนอกบ้าน ดูหนังกันอารมณ์เศร้าหมองและเป็นภาคบังคับให้เดินเอง บังคับพ่อเที่ยวยากมาก แต่แม่ง่ายมาก จนต้องอาศัยทานข้าวนอกบ้านแล้วขับรถพาวนดูกรุงเทพผ่านทางด่วน ผ่านที่ทำงานหรือรำลึกที่สุดชิกในยุคของเขาเช่นเยาวราช ขนาดนั่งรถยังขอดูโทรทัศน์จากแทบเล็ตเพรติดโทรทัศน์ตอน “แก่” บางครั้งคุณตาคุณยายคุยกันไม่เท่าไหร่ก็ขัดแย้งตามประสา ก็หันหน้าไปคนละทาง และต้องขอบคุณน้องสาวทั้งสองของฉันที่จะพาหลานๆมาทานข้าวกับคุณตาคุณยายสัปดาห์ละครั้งให้คลายเหงา
 
ในวันที่ฉันไม่ว่างพาไปโรงพยาบาลฝากน้องสาวดูแล เธอมาเล่าว่าเด็กน้อยสองคนจะตามใจตัวเองเป็นที่สุดคนหนึ่งจะนั่งคนหนึ่งจะเดิน ไปซ้ายอีกคนบอกขวา กินร้านนี้อีกคนเอาอีกร้าน แล้วบอกถามทำไม(ยะ) ในที่สุดน้องสาวฉันก็เข้าใจแล้วว่าสาวโสดที่ต้องดูแลพ่อแม่รวม 6 ขา (มีไม้เท้าคนละอัน)ทำไมถึงอดทนขนาดนี้ด้ายยยย ก็ฉันก็คนแก่นะจ๊ะ

ขอขอบคุณ

คำสงวนสิทธิ์

รายงานฉบับนี้เป็นการนำเสนอข้อมูลที่ได้รวบรวมจากแหล่งต่างๆ ที่น่าเชื่อถือในเชิงวิเคราะห์ มีวัตถุประสงค์ต้องการเผยแพร่เพื่อประโยชน์ด้านการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และประโยชน์แก่ส่วนรวม ไม่ได้เจตนาแนะนำข้อมูลเพื่อการวินิจฉัยโรคหรือการรักษาโรค ตลอดจนไม่ใช่เพื่อการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์หรือมีเจตนาเอื้อผลประโยชน์ทางธุรกิจใดๆ ศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพ เครือโรงพยาบาลกรุงเทพ จึงไม่ขอรับรองความถูกต้อง ครบถ้วน สมบูรณ์ และเป็นปัจจุบัน ของข้อมูลเกี่ยวกับยา โรค สาเหตุ อาการ วิธีการดูแลรักษา นวัตกรรมหรือเทคโนโลยีใหม่ๆ บางส่วนยังไม่มีการรับรองผลของการใช้งาน รวมทั้งไม่มีหลักฐานรับรองที่สมบูรณ์ครบถ้วน ดังนั้น ผู้ใช้ข้อมูล ควรใช้วิจารณญาณในการรับข้อมูลหรือปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพเพิ่มเติม หากมีการนำข้อมูลไปใช้โดยไม่ปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพ ทางศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพจะไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการใช้ หรือการอ้างอิงข้อมูลจากรายงานฉบับนี้ และศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพขอสงวนสิทธิ์ในการแก้ไข ดัดแปลงรายงานฉบับนี้โดยไม่ต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า

บทความที่เกี่ยวข้อง

World Kidney Day 2013

15 กุมภาพันธ์ 2557 823

ในปีพ.ศ. ๒๕๕๖ เป็นปีที่มีการรณรงค์ ให้มีความตื่นตัวในเรื่อง โรคไตวายเฉียบพลัน หรือ ภาวะที่ทำให้ไตเสียหายได้ เนื่องจากผู้ป่วยโรคไตส่วนใหญ่ไม่รู้ตัวว่าเป็นโรคไตจนกระทั่งป่วยมากจนเป็น

วงจรการติดต่อข้ามชนิดสัตว์ (cross-species infection)

1 สิงหาคม 2556 1.262

วงจรการติดต่อข้ามชนิดสัตว์ (cross-species infection) ของเชื้อไข้ไวรัสหวัดนก ตามปกติในสัตว์ปีกจะพบการติดเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ชนิด H1-H15 และ N1-9 ซึ่ง H และ N สามารถจับคู่ผสมกัน แต่ชนิดที่ก่อให้เกิดโรคค่อนข้างจะจำกัด

ฟันปลอม : ชนิดรากฟันเทียม

6 มิถุนายน 2556 1.488

เมื่อไม่นานมานี้ ถ้าใครสักคนได้สูญเสียฟันธรรมชาติไปทางเลือกเดียวก็คือ การใส่ฟันปลอม แต่ปัจจุบันนี้ได้ถูกเปลี่ยนไปแล้ว รากฟันเทียมมีประสิทธิภาพดีมาก ข้อดีของมันคือ คุณจะมีฟันปลอมที่ดูเหมือน และมีความรู้สึกใกล้เคียงฟันธรรมชาติที่สุด

ค้าหาข้อมูลสุขภาพ