โพสต์ 22 ส.ค. 56 ปรับปรุง 24 พ.ค. 57 3,249 Views

การตรวจไตและทางเดินปัสสาวะโดยการฉีดสี

การตรวจไตและทางเดินปัสสาวะโดยการฉีดสี

 

เรียกว่า intravenous pyelography (IVP) มีประโยชน์อย่างยิ่งในการวินิจฉัยโรคของระบบทางเดินปัสสาวะที่สำคัญได้แก่ โรคนิ่วที่ตำแหน่งต่างๆ (stones) ไม่ว่าจะเป็นนิ่วในเนื้อไต นิ่วที่กรวยไต นิ่วทีท่อไต นิ่วในกระเพาะปัสสาวะ หรือนิ่วในท่อปัสสาวะ เป็นต้น วินิจฉัยโรคเนื้องอกชนิดต่างๆ (tumors) ทั้งชนิดเนื้องอกธรรมดาและเนื้องอกที่เป็นมะเร็งร้าย รวมทั้งวินิจฉัยความผิดปกติในการทำหน้าที่ของระบบขับถ่ายปัสสาวะตั้งแต่ไต ท่อไต กระเพาะปัสสาวะ จนถึงท่อปัสสาวะ การตรวจ IVP ถือเป็นการตรวจทางรังสีวิทยาที่สำคัญที่สุดอย่างหนึ่งและช่วยในการวินิจฉัยโรคของระบบทางเดินปัสสาวะได้เป็นอย่างดี

 

 

การตรวจไตและทางเดินปัสสาวะโดยการฉีดสี เป็นการตรวจที่ไม่ต้องนอนโรงพยาบาล เมื่อทำเสร็จแล้วก็สามารถกลับบ้านได้ แต่ทั้งนี้ผู้ป่วยต้องเสียเวลานานพอสมควรกับกระบวนการตรวจซึ่งมีหลายขั้นตอนด้วยกัน ขั้นตอนการตรวจ IVP เริ่มต้นด้วยการฉีดสีเข้าไปในเส้นเลือดดำที่บริเวณแขน จากนั้นเมื่อสีที่ฉีดเข้าไปกระจายไหลเวียนอยู่ในกระแสเลือด จะถูกกรองโดยไตเพื่อขับออกมาทางน้ำปัสสาวะ เป็นที่ทราบดีอยู่แล้วว่าไตเป็นอวัยวะที่มีหน้าที่กรองสารต่างๆที่ร่างกายไม่ต้องการออกจากร่างกาย โดยขบวนการกรองของไตและระบบทางเดินปัสสาวะเริ่มต้นที่หน่วยไตเข้าสู่ท่อเล็กๆภายในไต ผ่านมาทางท่อไตทั้งสองข้าง มาเก็บกักไว้ในกระเพาะปัสสาวะ และขับถ่ายออกจากร่างกายทางท่อปัสสาวะในที่สุด

 

สีที่ใช้ในการตรวจ IVP เป็นสารไอโอดีน (iodine dye) ซึ่งเป็นสารทึบแสงที่สามารถถ่ายภาพเอ็กซเรย์โดยจะเห็นปรากฎเป็นสีขาวบนแผ่นฟิล์มเมื่อนำมาล้างแล้ว การที่สีดังกล่าวเป็นสารทึบแสงทำให้รังสีแพทย์สามารถให้การวินิจฉัยทางรังสีวิทยาได้เป็นอย่างดี อย่างไรก็ตาม เนื่องจากสีที่ใช้ในการตรวจ IVP เป็นสารไอโอดีนซึ่งก่อให้เกิดปฏิกิริยาแพ้ที่รุนแรงได้ ดังนั้นแพทย์จำเป็นต้องสอบถามประวัติการแพ้สารไอโอดีน เช่นเคยแพ้อาหารทะเลหรือไม่ ทุกครั้งก่อนทำการตรวจด้วยสารดังกล่าว ถือเป็นเรื่องที่สำคัญที่ผู้ป่วยควรทราบประการหนึ่ง

 

ในการตรวจไตและทางเดินปัสสาวะโดยการฉีดสี intravenous pyelography นั้น ภาพถ่ายเอ็กซเรย์ที่ได้จากการตรวจทั้งหมดจำเป็นต้องถ่ายภาพรังสีหลายครั้ง และต่อเนื่องกันไปในช่วงเวลาที่ต่างๆกัน อีกทั้งยังจำเป็นต้องถ่ายภาพสุดท้ายหลังจากปัสสาวะออกจนหมด ทั้งนี้พึงระลึกไว้เสมอว่าอัตราการขับถ่ายสีซึ่งเป็นสารไอโอดีนของผู้ป่วยแต่ละคนอาจแตกต่างกันไปได้บ้าง กล่าวโดยสรุป หลักสำคัญในการตรวจไตและทางเดินปัสสวาะด้วยการฉีดสี คือพิจารณาลักษณะโครงสร้างของไตและทางเดินปัสสาวะที่ปรากฎบนแผ่นฟิล์มเอ็กซเรย์ และพิจารณาความสามารถในการทำหน้าที่ของไตในการกรองสีซึ่งเป็นสารไอโอดีนได้มากน้อยประการใด การตรวจ IVP จึงมีแผ่นฟิล์มจำนวนมากเพื่อให้รังสีแพทย์วินิจฉัยเมื่อการกระบวนการตรวจทางรังสีวิทยาเสร็จสิ้นลง

ขอขอบคุณ

Author

นพ. วรวุฒิ เจริญศิริ

ศูนย์ข้อมูลสุขภาพกรุงเทพ

186 บทความ

ที่ปรึกษา

คำสงวนสิทธิ์

รายงานฉบับนี้เป็นการนำเสนอข้อมูลที่ได้รวบรวมจากแหล่งต่างๆ ที่น่าเชื่อถือในเชิงวิเคราะห์ มีวัตถุประสงค์ต้องการเผยแพร่เพื่อประโยชน์ด้านการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และประโยชน์แก่ส่วนรวม ไม่ได้เจตนาแนะนำข้อมูลเพื่อการวินิจฉัยโรคหรือการรักษาโรค ตลอดจนไม่ใช่เพื่อการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์หรือมีเจตนาเอื้อผลประโยชน์ทางธุรกิจใดๆ ศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพ เครือโรงพยาบาลกรุงเทพ จึงไม่ขอรับรองความถูกต้อง ครบถ้วน สมบูรณ์ และเป็นปัจจุบัน ของข้อมูลเกี่ยวกับยา โรค สาเหตุ อาการ วิธีการดูแลรักษา นวัตกรรมหรือเทคโนโลยีใหม่ๆ บางส่วนยังไม่มีการรับรองผลของการใช้งาน รวมทั้งไม่มีหลักฐานรับรองที่สมบูรณ์ครบถ้วน ดังนั้น ผู้ใช้ข้อมูล ควรใช้วิจารณญาณในการรับข้อมูลหรือปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพเพิ่มเติม หากมีการนำข้อมูลไปใช้โดยไม่ปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพ ทางศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพจะไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการใช้ หรือการอ้างอิงข้อมูลจากรายงานฉบับนี้ และศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพขอสงวนสิทธิ์ในการแก้ไข ดัดแปลงรายงานฉบับนี้โดยไม่ต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า

บทความที่เกี่ยวข้อง

The ~11~ Programme โปรแกรม ~11~ เพื่อป้องกันการบาดเจ็บของนักฟุตบอล

18 กุมภาพันธ์ 2557 2.400

F-MARC หรือ FiFA Medical Assessment and Research Center เป็นศูนย์การวิเคราะห์ วิจัย ในด้านเวชศาสตร์การกีฬาของฟีฟ่า ตั้งขึ้นมาตั้งแต่ปี 1994 แพทย์เวชศาสตร์การกีฬาทางด้านฟุตบอล

เอ็นฝ่าเท้าอักเสบ (Plantar Faciitis)

1 กรกฎาคม 2556 2.588

ภาวะปวดส้นเท้าในคนทั่วๆ ไป และในผู้ที่เล่นกีฬา (รวมทั้งนักกีฬาทั้งสมัครเล่นและนักกีฬาอาชีพ) เกิดขึ้นได้บ่อยๆ จนต้องมาพบแพทย์ออร์โธปิดิกส์ หรือแพทย์เกี่ยวกับโรคกระดูก กล้ามเนื้อและข้อต่อ เพื่อรับการรักษาและคำแนะนำ ซึ่งภาวะเหล่านี้ส่วนใหญ่จะเป็นเรื้อรัง

โรคครรภ์เป็นพิษ

17 กุมภาพันธ์ 2557 1.922

สภาวะที่มีความดันโลหิตสูงในขณะตั้งครรภ์ และร่วมกับมีการบวมและพบไข่ขาวในปัสสาวะ บ่งถึงสภาวะครรภ์พิษ ซึ่งเป็นความผิดปกติที่จะนำไปสู่การสูญเสียชีวิตได้ทั้งมารดาและทารก ถ้าไม่ได้รับการรักษา ครรภ์พิษจะรุนแรงมากจนชัก

ค้าหาข้อมูลสุขภาพ