โพสต์ 5 ส.ค. 56 ปรับปรุง 24 พ.ค. 57 6,245 Views

กายวิภาคของเส้นประสาท

กายวิภาคของเส้นประสาท

กระดูกสันหลังของมนุษย์เป็นกระดูกที่มีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับระบบประสาทมากที่สุดในร่างกาย เนื่องจากต้องรับหน้าที่ปกป้องเส้นประสาทส่วนไขสันหลังซึ่งต่อยื่นยาวออกมาจากสมองตั้งแต่ฐานสมองจนมาถึงกระดูกสันหลังส่วนเอวไขสันหลังที่ยื่นยาวออกมาจากสมองนี้เป็นศูนย์รวมเส้นประสาทที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของร่างกายทำหน้าที่บังคับควบคุมการทำงานของทั้งแขน 2 ข้าง ขา 2 ข้างอวัยวะส่วนช่องอกช่องท้อง รวมทั้งอวัยวะขับถ่ายและสืบพันธ์ดังนั้นหากมีความผิดปกติของเส้นประสาทไขสันหลังหรือปลายประสาทที่ต่อออกจากเส้นประสาทไขสันหลังนี้เกิดขึ้นก็สามารถทำให้เกิดความผิดปกติของการเคลื่อนไหวแขน การเคลื่อนไหวขาและอวัยวะต่างๆ ภายในร่างกายได้ บริเวณคอ หรือ Cervical spine จะมีเส้นประสาทไขสันหลังทอดผ่านและมีเส้นประสาทฝอย (Nerve root) ยื่นยาวออกมาจากไขสันหลังส่วนคอ (Cervical spinal cord) ในแต่ละปล้องของกระดูกสันหลังส่วนคอนั้นๆ โดยเส้นประสาทที่ยื่นยาวออกมาทั้ง 2 ข้างซ้ายขวาจะเป็นเส้นประสาทที่ใช้ควบคุมการทำงานของแขนทั้ง 2 ข้างรวมทั้งความรู้สึก ไม่ว่าจะเป็นความรู้สึก เจ็บ เย็น ร้อนความรู้สึกว่าแขนขา อยู่ใน Position ใดๆ

ในภาวะที่เกิดความผิดปกติของไขสันหลังส่วนคอหรือเส้นประสาทฝอยส่วนคอนี้ สามารถก่อให้เกิดความผิดปกติของการเคืล่อยไหวและความรู้สึกของแขนทั้ง 2 ข้างได้อาทิเช่น มีการกดทับเส้นประสาทหรือไขสันหลังส่วนคออาจก่อให้เกิดการอ่อนแรงของแขน หรืออาการชาแขนเกิดขึ้นได้พบบ่อยในโรคหมอนรองกระดูกคอทับเส้นประสาท (Cervical Disc Herniation) โรคกระดูกคอเสื่อมทับเส้นประสาท (Cervical Spondylosis with Radiculopaty) และโรคอุบัติเหตุกระดูกคอทับเส้นประสาท (Cervical Spine Trauma) เป็นต้นเนื่องจากบริเวณไขสันหลังส่วนคอและเส้นประสาทส่วนคอนี้ศูนย์รวมของเส้นประสาทที่สำคัญดังนั้นหากมีความผิดปกติ มีการกดทับเส้นประสาทเกิดขึ้นเรามักให้ความสำคัญและจำเป็นต้องรีบให้การรักษาเส้นประสาทในส่วนล่างต่อจากคอ เป็นเส้นประสาทไขสันหลังส่วนหน้าอกหรือทรอแร๊คติกพาคมักป็นส่วนทีให้ความรู้สึกของบริเวณผิวหนังส่วนหน้าอกและผิวหนังบริเวณด้านหลังส่วนหน้าอก นอกจากนี้ยังควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้อแผ่นหลัง

ไขสันหลังและเส้นประสาทส่วนที่ 3 (Lumbar) หรือส่วนเอว เป็นเช่นเดียวกันกับไขสันหลังส่วนคอที่ให้การควบคุมการทำงานต่อขา 2 ข้างเส้นประสาทฝอยแต่ละเส้นที่แยกออกมาจากข้อกระดูกสันหลังส่วนเอวแต่ละระดับนั้นจะให้การควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้อขาแต่ละมัด โดยเส้นประสาทฝอยเหล่านั้นกลับมารวมกันเป็นเส้นประสาทเส้นใหญ่ลงไปเลี้ยงขา 2 ข้างนอกจากให้กำลังแล้วยังให้ความรู้สึกของขาทั้ง 2 ข้าง ดังนั้นหากมีการกดทับเส้นประสาทส่วนเอวเกิดขึ้นผู้ป่วยอาจมีอาการของการอ่อนแรงของขา ความไม่รู้สึกหรือการชาของขารวมทั้งอาจมีปัญหาการทำงนของระบบขับถ่ายเช่นเดียวกันเนื่องจากเส้นประสาทส่วนเอว หรือ Lumbar นี้ต้องอยู่ใกล้กับหมอนรองกระดูกส่วนเอวและกระดูกแข็งส่วนเอวซึ่งรับน้ำหนักมากกว่ากระดูกส่วนคอเราจึงพบว่ามีปัญหาเส้นประสาทถูกกดทับได้บ่อย อาทิเช่น หมอนรองกระดูกส่วนเอวเคลื่อนทับเส้นประสาทจะไปทับเส้นประสาทที่ให้การเลี้ยงความรู้สึกส่วนส่วนขาหรือให้ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อขา ผู้ป่วยอาจจะมาพบแพทย์ด้วยอาการปวดร้าวจากสะโพกไปถึงปลายเท้า หรือภาวะอ่อนแรงของขาอย่างไม่ทราบสาเหตุก็เป็นได้โดยรวมแล้วเส้นประสาทที่วิ่งตามแนวยาวตลอดตั้งแต่ฐานสมองจนถึงไขสันหลังนั้นนับเป็นเส้นประสาทที่ใช้ในการควบคุมดูแล นอกจากทั้งแขนและขาทั้ง 2 ข้างแล้วยังควบคุมดูแลระบบอัตโนมัติต่างๆ ภายในร่างกายได้เป็นอย่างดี

ขอขอบคุณ

Author

นาวาอากาศเอก นพ. ทายาท บูรณกาล

ผู้อำนวยการศูนย์กระดูกสันหลังครบวงจร รพ.กรุงเทพ

19 บทความ

ผู้ประพันธ์

คำสงวนสิทธิ์

รายงานฉบับนี้เป็นการนำเสนอข้อมูลที่ได้รวบรวมจากแหล่งต่างๆ ที่น่าเชื่อถือในเชิงวิเคราะห์ มีวัตถุประสงค์ต้องการเผยแพร่เพื่อประโยชน์ด้านการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และประโยชน์แก่ส่วนรวม ไม่ได้เจตนาแนะนำข้อมูลเพื่อการวินิจฉัยโรคหรือการรักษาโรค ตลอดจนไม่ใช่เพื่อการนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์หรือมีเจตนาเอื้อผลประโยชน์ทางธุรกิจใดๆ ศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพ เครือโรงพยาบาลกรุงเทพ จึงไม่ขอรับรองความถูกต้อง ครบถ้วน สมบูรณ์ และเป็นปัจจุบัน ของข้อมูลเกี่ยวกับยา โรค สาเหตุ อาการ วิธีการดูแลรักษา นวัตกรรมหรือเทคโนโลยีใหม่ๆ บางส่วนยังไม่มีการรับรองผลของการใช้งาน รวมทั้งไม่มีหลักฐานรับรองที่สมบูรณ์ครบถ้วน ดังนั้น ผู้ใช้ข้อมูล ควรใช้วิจารณญาณในการรับข้อมูลหรือปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพเพิ่มเติม หากมีการนำข้อมูลไปใช้โดยไม่ปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพ ทางศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพจะไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการใช้ หรือการอ้างอิงข้อมูลจากรายงานฉบับนี้ และศูนย์วิจัยสุขภาพกรุงเทพขอสงวนสิทธิ์ในการแก้ไข ดัดแปลงรายงานฉบับนี้โดยไม่ต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า

บทความที่เกี่ยวข้อง

4 ปี ฟีฟ่ามีรายได้ 126,000 ล้านบาท

26 สิงหาคม 2556 3.518

หนังสือฟีฟ่าแมกกาซีนเล่มล่าสุด (เม.ย.54) ได้ลงบทความเกี่ยวกับผลการดำเนินงานตลอดระยะ 4 ปี (2007-2010) ของคณะกรรมการบริหารฟีฟ่า ภายใต้การนำของประธานฟีฟ่า มร.โจเซฟ เอส. แบลตเลอร์

การรักษาไซนัสด้วยบอลลูน (Balloon Sinuplasty)

5 สิงหาคม 2556 5.587

เป็นการรักษาไซนัสอักเสบเรื้อรัง โดยการใช้บอลลูนเพื่อไปขยายรูเปิดของโพรงอากาศไซนัส (คล้ายๆกับการใช้บอลลูนเพื่อขยายหลอดเลือดหัวใจ)เพื่อทำให้เกิดการระบายสารคัดหลั่ง หรือน้ำมูก น้ำหนอง จากโพรงอากาศไซนัสทำให้ผู้ป่วยหายจากโรคไซนัสอักเสบเรื้อรังได้

วิตามินซีกับต่อมน้ำลาย

7 สิงหาคม 2556 3.458

เวลาที่ผู้ป่วยมีภาวะต่อมน้ำลายอักเสบ แพทย์จะให้ยาเพื่อลดอาการอักเสบ ลดไข้ แก้ปวด และแนะนำการปฏิบัติตัว รวมทั้งให้อมวิตามินซี (ASCORBIC ACID) วิตามินซีนั้นมีรสเปรี้ยวซึ่งจะกระตุ้นให้ต่อมน้ำลายขับน้ำลายออกมาหล่อเลี้ยงช่องปากมากขึ้น

ค้าหาข้อมูลสุขภาพ